Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN
Bắc Cực hiện là khu vực ấm lên nhanh nhất thế giới do tác động từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch như dầu, khí đốt, than đá và Greenland đang là khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất. Ngành thủy sản chiếm tới 95% kim ngạch xuất khẩu của hòn đảo này, với các thị trường lớn gồm Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Tuy nhiên, việc băng dần biến mất đang làm thay đổi cách đánh bắt truyền thống và đặt ra nhiều câu hỏi về tính bền vững lâu dài.
Khoảng một nửa ngành đánh bắt tại Greenland vốn dựa vào hình thức câu cá trên băng biển. Trước đây, lớp băng dày tới hơn 1 mét cho phép ngư dân khoan lỗ để đánh bắt. Nhưng từ cuối những năm 1990, băng bắt đầu thu hẹp rõ rệt, buộc nhiều người phải chuyển sang sử dụng thuyền.
Đánh bắt bằng thuyền giúp mở rộng phạm vi hoạt động, song đồng thời làm tăng chi phí nhiên liệu và phát thải, vô tình góp phần khiến khí hậu tiếp tục ấm lên. Các doanh nghiệp trong ngành thủy hải sản lo ngại nếu băng suy giảm mạnh hơn nữa, ngư dân truyền thống sẽ buộc phải chuyển hẳn sang đánh bắt thương mại quy mô lớn.
Thách thức hiện nay là sự thất thường của điều kiện tự nhiên: có thời điểm băng quá dày để tàu thuyền di chuyển, nhưng lại không đủ chắc để đứng trên đó đánh bắt. Sự bất ổn này đã gây ra những khó khăn đáng kể cho hoạt động sản xuất.
Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ khai thác quá mức nếu ngày càng nhiều tàu thuyền hoạt động trên biển. Thực tế đã xuất hiện dấu hiệu cá bơn gần bờ nhỏ dần, biểu hiện thường thấy khi cá lớn bị đánh bắt trước. Khi băng rút đi, cá có thể dễ tiếp cận hơn, thậm chí nguồn lợi có thể tăng nhờ nước ấm và băng tan mang thêm chất dinh dưỡng cho sinh vật phù du. Tuy nhiên, tập tính của cá được dự báo sẽ khó lường hơn, đặc biệt khi hệ sinh thái dưới lớp băng biển dần biến đổi.
Ngoài thủy sản, Greenland hiện chưa có nhiều lựa chọn kinh tế thay thế. Du lịch đang tăng trưởng nhưng vẫn chưa đủ để đóng vai trò chủ lực. Với dân số chỉ hơn 50.000 người, trong đó riêng thủ phủ Nuuk có hơn 1.000 tàu thuyền hoạt động vào mùa hè, ngành đánh bắt vẫn là nền tảng của đời sống kinh tế và cộng đồng trên đảo.
Trong bối cảnh khí hậu tiếp tục ấm lên và băng thu hẹp, tương lai của ngành thủy sản Greenland và của chính hòn đảo này vẫn còn là một dấu hỏi lớn.