Đưa Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam vào 'radar' của dòng vốn toàn cầu

Diễn ra trong bối cảnh VIFC đang bước vào giai đoạn triển khai và thu hút các nhà đầu tư chiến lược, chuyến đi được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao sự hiện diện của trung tâm trên bản đồ tài chính quốc tế.

Tháp tùng đoàn công tác trong chuyến đi này, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) đã chia sẻ với phóng viên TTXVN về cơ hội thu hút dòng vốn, chiến lược định vị cũng như triển vọng phát triển của trung tâm trong giai đoạn tới.

Tham gia cùng đoàn công tác tại Hoa Kỳ lần này, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của chuyến đi đối với việc thu hút và mở rộng tiếp cận dòng vốn quốc tế cho VIFC-HCMC?

Theo tôi, chuyến công tác lần này có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc quảng bá và định vị của VIFC-HCMC trên bản đồ tài chính quốc tế. Nếu nhìn rộng hơn, đây không chỉ là một hoạt động ngoại giao đơn thuần mà thực chất là một chiến dịch xúc tiến đầu tư tài chính quy mô lớn, hướng tới việc kết nối trực tiếp với các định chế tài chính, quỹ đầu tư và sàn giao dịch hàng đầu thế giới.

Thứ nhất, chuyến đi tạo ra cơ hội tiếp cận trực tiếp với các “nguồn vốn gốc” của thị trường tài chính toàn cầu. Khi làm việc với các tổ chức như: các quỹ đầu tư, ngân hàng quốc tế, sàn giao dịch hay các công ty công nghệ tài chính, chúng ta không chỉ giới thiệu về Việt Nam nói chung mà còn trực tiếp trình bày mô hình và cơ hội đầu tư tại VIFC-HCMC. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Trung tâm tài chính đang trong giai đoạn đầu hình thành, bởi việc các tổ chức lớn tham gia ngay từ giai đoạn đầu sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa rất mạnh đối với các nhà đầu tư khác.

Thứ hai, các cuộc gặp gỡ này giúp định vị VIFC-HCMC như một trung tâm tài chính thế hệ mới trong khu vực, với định hướng số hóa, tài chính xanh và các mô hình tài chính mới như: tokenization, fintech hay tài chính hàng không và hàng hải. Đây chính là những lĩnh vực mà trung tâm đang chủ động mời gọi các nhà đầu tư chiến lược tham gia phát triển hệ sinh thái tài chính trong tương lai.

Thứ ba, về tác động thực tế, các chuyến làm việc như vậy thường mang lại ba kết quả quan trọng. Đó là thu hút các nhà đầu tư chiến lược trở thành thành viên hoặc đối tác của trung tâm; thúc đẩy các dự án cụ thể như sàn giao dịch quốc tế, trung tâm dữ liệu tài chính hoặc các quỹ đầu tư hoạt động tại đây; đồng thời, tạo dựng niềm tin thị trường - yếu tố then chốt để dòng vốn quốc tế quyết định lựa chọn một trung tâm tài chính mới nổi.

Nói cách khác, nếu thành công, các chuyến quảng bá như vậy không chỉ mang lại các thỏa thuận hợp tác hay biên bản ghi nhớ, mà quan trọng hơn là giúp VIFC-HCMC từng bước trở thành “điểm đến” của dòng vốn toàn cầu trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.

Trong các buổi làm việc với đối tác quốc tế, VIFC-HCMC được định vị như thế nào để tạo sự khác biệt so với các trung tâm tài chính trong khu vực, thưa ông?

Trong quá trình làm việc với các đối tác quốc tế, VIFC-HCMC được giới thiệu không phải như một trung tâm tài chính “tổng hợp” cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm đã rất trưởng thành như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay Dubai mà theo một chiến lược rất rõ ràng. Đó là phát triển các phân khúc ngách có lợi thế cạnh tranh riêng; đồng thời tận dụng lợi thế “người đi sau” để đi thẳng vào các mô hình tài chính hiện đại.

Một trong những định vị quan trọng là phát triển tài chính hàng không. Việt Nam hiện là một trong những thị trường hàng không tăng trưởng nhanh nhất khu vực, trong khi nhu cầu tài trợ máy bay, bảo hiểm hàng không, phòng ngừa rủi ro chi phí nhiên liệu, hay cấu trúc tài chính cho các hãng bay vẫn chủ yếu được thực hiện ở các trung tâm như Singapore hay Hong Kong. Với sự hình thành của VIFC-HCMC, mục tiêu là từng bước đưa các giao dịch tài chính liên quan đến chuỗi giá trị hàng không về thực hiện tại Việt Nam, qua đó hình thành một hệ sinh thái tài chính hàng không hoàn chỉnh.

Song song với đó là tài chính hàng hải, gắn với lợi thế đặc biệt của Việt Nam trong chuỗi logistics toàn cầu. Cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải hiện là một trong số ít cảng trong khu vực có thể tiếp nhận tàu container trọng tải lớn đi thẳng sang châu Âu và Mỹ. Tuy nhiên, một thực tế là phần lớn các giao dịch tài chính liên quan đến vận tải biển, bảo hiểm tàu, hay tài trợ thương mại quốc tế vẫn đang được thực hiện ở các trung tâm tài chính nước ngoài. VIFC-HCMC được định hướng trở thành nơi tập trung các dịch vụ tài chính phục vụ chuỗi logistics và thương mại quốc tế này.

Bên cạnh các phân khúc chuyên ngành, VIFC-HCMC cũng được định vị là điểm đến đặt trụ sở và trung tâm đổi mới sáng tạo của các tập đoàn tài chính - công nghệ toàn cầu. Một lợi thế rất rõ ràng của TP. Hồ Chí Minh là chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với các trung tâm tài chính lớn trong khu vực. 

Theo các so sánh sơ bộ, chi phí hoạt động tại đây có thể chỉ bằng khoảng một phần năm so với Singapore hoặc Dubai, trong khi vẫn đảm bảo môi trường kinh doanh quốc tế và hạ tầng tài chính hiện đại. Điều này tạo điều kiện để các định chế tài chính thiết lập các trung tâm vận hành, trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc trung tâm công nghệ tài chính tại đây.

Một yếu tố cạnh tranh khác là nguồn nhân lực. Việt Nam hiện có lực lượng lao động trẻ, đông đảo, năng động và có khả năng thích ứng công nghệ rất nhanh. Lực lượng kỹ sư công nghệ, chuyên gia dữ liệu và nhân sự tài chính ngày càng được đào tạo bài bản, có khả năng tham gia vào các lĩnh vực mới như fintech, blockchain hay phân tích dữ liệu tài chính. Khi kết hợp với lợi thế chi phí và chính sách sandbox cho các mô hình tài chính mới, VIFC-HCMC có tiềm năng trở thành một “factory of finance” - nơi các dịch vụ tài chính được phát triển và vận hành với quy mô lớn nhưng chi phí cạnh tranh.

Tóm lại, chiến lược của VIFC-HCMC không phải là sao chép mô hình của các trung tâm tài chính hiện hữu, mà là tìm ra những ngách thị trường phù hợp với lợi thế của Việt Nam, từ tài chính hàng không, tài chính hàng hải cho đến fintech và các trung tâm đổi mới sáng tạo tài chính. Chính sự kết hợp giữa lợi thế chi phí, nguồn nhân lực và thị trường tăng trưởng nhanh có thể giúp trung tâm này tạo ra vị thế khác biệt trên bản đồ tài chính khu vực trong những năm tới.

Ở góc độ rộng hơn, trong bối cảnh nhà đầu tư toàn cầu đang có xu hướng đánh giá lại rủi ro và điều chỉnh danh mục giữa các khu vực do biến động địa chính trị, ông nhìn nhận xu hướng tái phân bổ dòng vốn này đang diễn ra như thế nào? Và VIFC có thể nắm bắt cơ hội gì trong sự dịch chuyển đó?

Tôi cho rằng, xu hướng “tái phân bổ rủi ro địa chính trị” đang diễn ra, nhưng chưa đến mức rút vốn hàng loạt khỏi các trung tâm tài chính hiện hữu ở khu vực Trung Đông. Điều đang xảy ra rõ hơn là nhà đầu tư quốc tế bắt đầu định giá lại mức độ an toàn của các trung tâm trong khu vực này, nhất là khi xung đột đã lan sang hạ tầng năng lượng, vận tải và tác động trực tiếp đến tâm lý thị trường ở vùng Vịnh. 

Nguồn tin Reuters cho biết, từ cuối tháng 2/2026, chiến sự Mỹ - Israel với Iran đã gây áp lực lên thị trường tài chính khu vực Vùng Vịnh, làm cổ phiếu ngân hàng UAE giảm hai chữ số trong một giai đoạn và buộc Ngân hàng Trung ương UAE phải tung gói hỗ trợ thanh khoản, dù cơ quan này vẫn khẳng định chưa có căng thẳng hệ thống đáng kể. 

Cùng lúc đó, các cảnh báo nhằm vào cơ sở năng lượng tại UAE, Qatar và Saudi Arabia, cộng với gián đoạn qua eo Hormuz, đã khiến dầu tăng mạnh và làm rủi ro khu vực trở nên hữu hình hơn trong mắt nhà đầu tư toàn cầu. 

Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh rằng Trung tâm Tài chính Dubai (DIFC) - một trong những trung tâm tài chính hàng đầu khu vực Trung Đông không vì thế mà suy giảm vai trò ngay lập tức. Nền tảng của Dubai vẫn rất mạnh: kinh tế Dubai hiện chủ yếu dựa vào các lĩnh vực phi dầu mỏ như tài chính, thương mại, du lịch và bất động sản; riêng DIFC trước khi khủng hoảng leo thang vẫn ghi nhận tăng trưởng rất cao, với 7.700 công ty đang hoạt động trong nửa đầu 2025, tăng 25% so với cùng kỳ, và gần 47.901 lao động chuyên môn. 

Thị trường chứng khoán Dubai cũng ghi nhận những phiên hồi phục nhất định khi nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro, thay vì bán tháo vô điều kiện. Điều đó cho thấy dòng vốn chưa rời DIFC một cách cơ học; họ đang phân lớp lại danh mục, ưu tiên tính linh hoạt, pháp lý rõ ràng, khả năng vận hành liên tục và đa dạng hóa địa điểm hơn trước. 

Tuy vậy, một số tín hiệu gần đây cũng cho thấy nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Reuters ghi nhận thị trường bất động sản Dubai đã xuất hiện dấu hiệu suy yếu sớm: khối lượng giao dịch giảm mạnh trong nửa đầu tháng 3/2026, một số tài sản bị chào bán với mức giảm giá 12 - 15% và các tổ chức như Goldman Sachs, Citi bắt đầu tính đến kịch bản điều chỉnh sâu hơn nếu xung đột kéo dài. Điều này phản ánh việc các yếu tố rủi ro khu vực đã được cân nhắc kỹ lưỡng hơn trong quyết định đầu tư, thay vì được mặc định là môi trường có mức độ an toàn cao như trước.

Và đây chính là “cửa sổ” cơ hội cho các trung tâm tài chính mới nổi như VIFC. Không phải theo nghĩa VIFC sẽ “thay thế” DIFC trong ngắn hạn, mà theo nghĩa VIFC có thể trở thành điểm đến bổ sung trong chiến lược đa trung tâm của các định chế toàn cầu. 

Khi rủi ro địa chính trị tăng lên, các tập đoàn tài chính thường không chọn một trung tâm duy nhất, mà phân bổ hiện diện sang các địa bàn có 3 đặc điểm: vị thế địa chính trị tương đối trung lập, chi phí vận hành thấp hơn và dư địa chính sách đủ mở để thử nghiệm mô hình mới.  Nếu đi đúng hướng, VIFC có thể hấp dẫn các nhà đầu tư đang muốn bổ sung một “Asia hedge” (điểm phân bổ vốn bổ sung tại châu Á nhằm phân tán rủi ro) bên cạnh Trung Đông, đặc biệt ở các ngách mà TP Hồ Chí Minh có logic kinh tế mạnh hơn là chỉ cạnh tranh trực diện về quy mô.

Cụ thể, cơ hội của VIFC nằm ở chỗ định vị khác DIFC chứ không sao chép DIFC. VIFC có thể đi vào các trụ cột mà Việt Nam có nền kinh tế thực chống lưng rất rõ: tài chính hàng hải gắn với chuỗi cảng và logistics; tài chính hàng không gắn với nhu cầu đội bay, hạ tầng sân bay và dịch vụ leasing/hedging; tài chính số, tokenization và sandbox cho các mô hình mới; cùng với thị trường liên ngân hàng quốc tế kết hợp ngân hàng truyền thống, digital bank và các cấu phần tài chính số. 

Trong bối cảnh nhà đầu tư đang muốn phân tán rủi ro khu vực, một trung tâm có chi phí thấp hơn, nguồn nhân lực trẻ, đông, có khả năng học nhanh và chấp nhận cường độ cao như TP Hồ Chí Minh sẽ có sức hút đáng kể nếu đi kèm khung pháp lý đủ rõ.

Vậy trong bối cảnh cơ hội đang mở ra từ sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu, theo ông, đâu là những yếu tố nền tảng để VIFC không chỉ dừng ở “định vị”, mà có thể chuyển hóa thành niềm tin thực sự của nhà đầu tư quốc tế?

Theo tôi, yếu tố cốt lõi là thể chế. Nghị quyết 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam đã tạo nền tảng pháp lý cho VIFC, nhưng điểm quan trọng hơn là cách chúng ta thiết kế các thiết chế đi kèm.

Việc hình thành tòa án chuyên biệt và cơ chế trọng tài quốc tế theo thông luật, với sự tham gia của thẩm phán và trọng tài viên quốc tế được đánh giá là một bước tiến lớn. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng mà các nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm, bởi nó đảm bảo cơ chế giải quyết tranh chấp theo chuẩn mực toàn cầu. Bên cạnh đó, Chính phủ đã nhanh chóng ban hành các Nghị định hướng dẫn, tạo ra một hệ sinh thái chính sách tương đối đồng bộ. Hệ thống ưu đãi cũng được thiết kế theo hướng cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Cụ thể, nhà đầu tư tham gia VIFC được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân trong 4 năm đầu, kéo dài đến năm 2030; sau đó, thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng ở mức khoảng 10%, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng trong nước và nhiều trung tâm tài chính trong khu vực. Đây là lợi thế quan trọng trong việc thu hút dòng vốn quốc tế.

Cùng với đó, VIFC được định hướng vận hành theo các thông lệ pháp lý quốc tế, với cơ chế tương đối tách biệt so với hệ thống hiện hành, giúp tăng tính minh bạch và tạo sự yên tâm cho nhà đầu tư nước ngoài. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cũng mở ra không gian cho các mô hình tài chính mới, đặc biệt trong lĩnh vực fintech và đổi mới sáng tạo.

Về vận hành, thủ tục hành chính được đơn giản hóa đáng kể, thời gian cấp phép được rút ngắn, giúp nâng cao tính linh hoạt cho nhà đầu tư. Đồng thời, các thành viên VIFC khi mở rộng đầu tư ra phần còn lại của nền kinh tế cũng được giảm thiểu các thủ tục dự án phức tạp.

Cuối cùng là phản ứng của thị trường. Việc VIFC-HCMC thu hút hơn 9 tỷ USD vốn cam kết chỉ sau hơn hai tháng vận hành là một tín hiệu rõ ràng về mức độ quan tâm của nhà đầu tư. Tất nhiên, để trở thành một Trung tâm Tài chính quốc tế đúng nghĩa sẽ cần thời gian. VIFC đang từng bước chuyển từ định vị sang tạo dựng niềm tin trên thị trường quốc tế, qua đó mở ra dư địa thu hút dòng vốn trong thời gian tới.

Trân trọng cảm ơn ông!