Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, Giáo sư Henry Brodaty - một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về nghiên cứu và chăm sóc sa sút trí tuệ - đã dành hơn nửa thế kỷ gắn bó với lĩnh vực này. Ông hiện là giáo sư chuyên nghiên cứu về lão khoa và sức khỏe tâm thần, là đồng Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Não bộ Lành mạnh (CHeBA) thuộc Đại học New South Wales ở thành phố Sydney.
Từ chính trải nghiệm cá nhân khi mất cha vì sa sút trí tuệ khi ông mới ở tuổi 59, Giáo sư Brodaty đã không ngừng tìm kiếm các biện pháp giúp con người bảo vệ não bộ suốt đời. Dưới đây là 4 cách đơn giản nhưng quan trọng mà ông khuyến nghị mọi người nên thực hiện để đẩy lùi chứng sa sút trí tuệ.
Thứ nhất là vận động cơ thể: Theo Giáo sư Brodaty, đây là “thuốc bổ” tốt nhất cho não. Ông khuyến khích việc tập luyện đều đặn mỗi tuần, trong đó có ít nhất vài buổi nâng, kéo hoặc đẩy tạ, và vận động mạnh đến mức “thở dốc và ra mồ hôi”. Ông cho biết, việc đi bộ nhẹ nhàng và trò chuyện tuy có lợi, nhưng chưa đủ để bảo vệ não bộ.
Tập thể dục còn giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường, cao huyết áp, trầm cảm - những yếu tố có liên quan đến sa sút trí tuệ. Với người lớn tuổi, vận động có thể bắt đầu từ những việc quen thuộc như đi bộ nhanh, khiêu vũ, bơi lội, làm vườn hoặc tham gia các sinh hoạt cộng đồng.
Thứ hai là thường xuyên “động não”: Giáo sư Brodaty cho biết, não bộ cũng giống như cơ bắp, càng được sử dụng thường xuyên thì càng khỏe mạnh. Học tập suốt đời giúp tạo ra cái gọi là “dự trữ nhận thức” - một lớp đệm giúp não chống chịu tốt hơn trước các tổn thương. Bên cạnh học tập chính quy, CHeBA khuyến nghị mọi người nên bổ sung kỹ năng mới, học ngoại ngữ, khiêu vũ, chơi nhạc, giao tiếp xã hội, làm thiện nguyện, thực hành các hoạt động luyện não. Việc tham gia sinh hoạt hội đoàn, lớp học, hoặc đơn giản là thường xuyên trò chuyện, kết nối với con cháu cũng là cách rất hiệu quả để giữ cho não luôn hoạt động.
Thứ ba là ăn uống lành mạnh để nuôi dưỡng bộ não: Giáo sư Brodaty đặc biệt nhấn mạnh chế độ ăn Địa Trung Hải, với nhiều rau xanh, đậu, hạt, dầu ôliu nguyên chất, cá, quả hạch như hạnh nhân, óc chó, hạn chế rượu bia. Nghiên cứu mới cho biết cholesterol cao là một yếu tố làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ. Vì vậy, việc kiểm tra cholesterol định kỳ, giảm mỡ bão hòa và chất béo chuyển hóa là rất cần thiết. Người Việt nên điều chỉnh chế độ ăn, theo đó, giảm bớt mỡ động vật, đồ chiên và tăng cường rau xanh, cá.
Thứ tư là “bảo vệ đầu - nâng niu bộ não”: Giáo sư Brodaty nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ não bộ khỏi chấn thương, ví dụ như đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp, thận trọng khi chơi thể thao, phòng ngừa té ngã, đặc biệt là với người cao tuổi. Chấn thương đầu, dù nhỏ, cũng có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ về sau.
Trong nghiên cứu mang tên “Maintain Your Brain” (tạm dịch: Giữ gìn não bộ), Giáo sư Brodaty và các cộng sự đã theo dõi 8.000 người Australia từ 55-77 tuổi chưa mắc sa sút trí tuệ. Kết quả cho thấy những người được hướng dẫn và hỗ trợ trực tuyến về vận động, dinh dưỡng, luyện não và sức khỏe tinh thần đã cải thiện chức năng nhận thức gần gấp 3 lần so với nhóm chỉ tự đọc thông tin. Nhóm nghiên cứu tin rằng chương trình này có thể trì hoãn khởi phát sa sút trí tuệ ít nhất 1 năm - khoảng thời gian có ý nghĩa quan trọng đối với người cao tuổi và gia đình.