Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI diễn ra trong thời điểm có tính chất bản lề của tiến trình phát triển đất nước. Sau những thành tựu quan trọng của bốn thập niên đổi mới, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, về năng lực cạnh tranh quốc gia và về hiệu quả quản trị Nhà nước.

Đại hội XIV của Đảng đã xác định rõ nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện đồng bộ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; xây dựng thể chế phát triển bền vững, hiện đại, minh bạch; thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế số, xã hội số; nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng.

Những mục tiêu đó đòi hỏi một hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định, có tính dự báo cao; một cơ chế phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực chặt chẽ, hiệu quả. Với chức năng lập hiến, lập pháp, định hình khuôn khổ thể chế cho phát triển, quyết định những vấn đề hệ trọng của quốc gia và giám sát tối cao việc tổ chức thực hiện Hiến pháp, pháp luật, Quốc hội giữ vai trò trung tâm của quyền lực nhà nước, trung tâm dẫn dắt cải cách thể chế.

Có thể nói rằng, chất lượng hoạt động của Quốc hội tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư - kinh doanh, đến niềm tin của người dân và doanh nghiệp, đến hiệu lực, hiệu quả của bộ máy và vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử ngày 15/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu phải tổ chức cuộc bầu cử dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của nhân dân. Yêu cầu này không chỉ đặt ra với công tác tổ chức, mà còn hàm chứa một thông điệp sâu xa hơn: chất lượng dân chủ và chất lượng đại diện phải được bảo đảm ngay từ khâu lựa chọn đại biểu, bởi đây chính là khởi điểm của toàn bộ quá trình thực thi quyền lực nhà nước trong nhiệm kỳ mới.

Vì vậy, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không đơn thuần là một sự kiện chính trị định kỳ 5 năm một lần. Đây là sự kiện trọng đại để Nhân dân trực tiếp trao quyền, lựa chọn những người xứng đáng nhất đại diện cho hơn 100 triệu dân quyết định những vấn đề chiến lược của đất nước trong 5 năm tới. Thành công của cuộc bầu cử không chỉ được đo bằng tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu hay sự tuân thủ quy trình pháp luật, mà còn bằng chất lượng đội ngũ đại biểu được lựa chọn, những người có đủ bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng phát triển.

Thời gian qua, công tác chuẩn bị cuộc bầu cử đã được triển khai đồng bộ, chặt chẽ, bài bản, đúng tiến độ và đúng quy định pháp luật. Toàn bộ quá trình triển khai được đặt dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Trung ương và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị.

Những ngày này, dọc trên các tuyến phố, đường làng đâu đâu cũng rợp băng cờ, khẩu hiệu chào mừng ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trên các phương tiện thông tin đại chúng, các cơ quan báo chí dành thời lượng, thông tin đậm nét tuyên truyền về ngày bầu cử. Các địa điểm niêm yết danh sách người ứng cử, danh sách cử tri được treo ngay ngắn ở nơi trang trọng nhất. 

Để lan tỏa công tác thông tin tuyên truyền về ngày bầu cử, nhiều địa phương đã có cách làm sáng tạo, đưa thông tin bầu cử đến từng người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, nơi biên giới, hải đảo. Theo Đại úy Phạm Thái Sơn, Đội trưởng Đội Vận động quần chúng Đồn Biên phòng Hoà Hải (Ban Chỉ huy BĐBP Hà Tĩnh), những ngày qua, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hoà Hải đã phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam, Hội LHPN xã Hương Bình (Hà Tĩnh) tổ chức tuyên truyền về cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 – 2031 tại các thôn trên địa bàn xã. 

Các buổi tuyên truyền được tổ chức với nhiều hình thức linh hoạt, gần gũi với người dân. Bên cạnh việc gặp gỡ, trao đổi trực tiếp, cán bộ biên phòng còn ứng dụng công nghệ số bằng cách tạo mã QR để người dân dễ dàng truy cập các nội dung liên quan đến bầu cử, tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của cử tri, cũng như những thông tin về hoạt động của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong thời gian qua. Cách làm mới này giúp việc tiếp cận thông tin trở nên thuận tiện, nhanh chóng và phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay.

Đặc biệt, các tổ công tác còn kết hợp phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp đến từng hộ dân để hướng dẫn, giải thích cụ thể những nội dung liên quan đến công tác bầu cử. Qua đó, giúp bà con hiểu rõ hơn ý nghĩa, tầm quan trọng của ngày hội lớn của toàn dân, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi cử tri trong việc lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

Thông qua hoạt động tuyên truyền, mối quan hệ gắn bó giữa Bộ đội Biên phòng với cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương nói chung; đặc biệt là với Hội LHPN xã Hương Bình tiếp tục được củng cố. Đây cũng là cách để đưa thông tin về bầu cử đến gần hơn với người dân vùng biên, góp phần để ngày bầu cử thật sự trở thành ngày hội của toàn dân.

Tới điểm bầu cử, vào khu vực niêm yết danh sách cử tri tại xã Đông Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên, ông Nguyễn Đắc, 70 tuổi, thôn Thượng Phúc, xã Đông Thụy Anh chăm chú đọc từng dòng lý lịch trích ngang của các ứng cử viên đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp.

Ông Nguyễn Đắc cho biết: “Điều cử tri mong mỏi nhất chính là chất lượng đội ngũ đại biểu. Chúng tôi kỳ vọng những người được bầu vào Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ có trình độ chuyên môn cao, tư duy chiến lược mà phải thực sự có "tâm" và "tầm". Cử tri mong muốn nhìn thấy thấy chương trình hành động cụ thể của các đại biểu dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và quyết liệt trong việc đưa tiếng nói của người dân vào nghị trường. Đặc biệt, công tác sàng lọc nhân sự cần được thực hiện nghiêm túc để chọn ra những cá nhân có đạo đức trong sáng, kiên quyết chống tham nhũng và tiêu cực”.

Còn với ông Bùi Văn Hưng, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố 23, Tổ trưởng Tổ bầu cử số 9, phường Bồ Đề (Hà Nội) thì lại kỳ vọng: “Chúng tôi mong muốn Quốc hội khóa XVI tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, xây dựng hệ thống luật pháp đồng bộ, tháo gỡ được những "điểm nghẽn" về kinh tế, xã hội. Những vấn đề dân sinh như: Cải cách tiền lương, bảo đảm an sinh xã hội, y tế và giáo dục cần được ưu tiên hàng đầu. Bên cạnh đó, hoạt động giám sát của HĐND các cấp cần đi vào chiều sâu, sát sao với thực tế địa phương, tránh tình trạng giám sát hình thức, giúp giải quyết triệt để những kiến nghị kéo dài của nhân dân”.

Cử tri cả nước hy vọng sợi dây liên lạc giữa đại biểu và nhân dân sẽ ngày càng chặt chẽ hơn. Việc tiếp xúc cử tri không nên chỉ dừng lại ở các cuộc họp định kỳ mà cần được thực hiện qua nhiều kênh đa dạng, ứng dụng công nghệ thông tin để người dân dễ dàng phản hồi và theo dõi kết quả thực hiện lời hứa của đại biểu.

Tổ bầu cử số 9, phường Bồ Đề có khoảng 2.500 cử tri gồm có cử tri của Tổ dân phố 22 và 23, cử tri của 2 đơn vị Quân đội. Những ngày qua, công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử được Tổ bầu cử chuẩn bị chu đáo từ trang trí phòng bầu cử, khu vực niêm yết danh sách cử tri, tiểu sử tóm tắt của người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp, hòm phiếu, phiếu bầu... đều được các thành viên tổ bầu cử sát sao, chu đáo để ngày bầu cử ĐBQH Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp đúng nghĩa là ngày hội của toàn dân.

Với Hạ sĩ Vũ Ngọc Tuấn, chiến sĩ Vệ binh Bộ Tham mưu Cảnh sát biển chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi được tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nên cảm thấy rất vinh dự. Qua các buổi học tập, quán triệt ở đơn vị, tôi hiểu rõ hơn ý nghĩa của cuộc bầu cử cũng như quyền và trách nhiệm của mỗi công dân. Tôi sẽ tìm hiểu kỹ thông tin về các ứng cử viên để lựa chọn những người có năng lực, trách nhiệm, xứng đáng đại diện cho nhân dân…”.

Phát biểu tại cuộc họp báo về công tác chuẩn bị ngày bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031 sáng 12/3, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Hội đồng Bầu cử Quốc gia, Phó Trưởng Tiểu ban nhân sự thuộc Hội đồng bầu cử Quốc gia (HĐBCQG) khẳng định: Đến thời điểm hiện nay, công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử đã được HĐBCQG, các cơ quan ở Trung ương và địa phương chủ động triển khai đồng bộ, chặt chẽ, cơ bản hoàn thành, bảo đảm theo tiến độ luật định, sẵn sàng cho ngày bầu cử.

“Đây là sự kiện chính trị trọng đại, là ngày hội lớn của toàn dân để cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân trong việc lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân trong Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấm mạnh.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc để hoàn thành các mục tiêu chiến lược của Đại hội Đảng XIV. Những điểm mới của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là sự thay đổi về kỹ thuật mà là bước tiến về chất, nhằm xây dựng một bộ máy chính quyền chuyên nghiệp, hiện đại và thực sự vì dân. Trong cuộc bầu cử này sẽ tập trung mạnh mẽ vào việc số hóa, siết chặt chất lượng nhân sự và đổi mới phương thức vận động.

Điểm mới nổi bật nhất chính là việc ứng dụng công nghệ thông tin toàn diện. Không chỉ dừng lại ở việc tra cứu danh sách cử tri, các nền tảng số sẽ được sử dụng để minh bạch hóa thông tin ứng cử viên. Cử tri có thể truy cập mã QR để xem tiểu sử, chương trình hành động và lịch trình tiếp xúc của từng đại biểu. Hệ thống phần mềm quản lý bầu cử giúp việc kiểm phiếu, tổng hợp kết quả nhanh chóng, chính xác và giảm thiểu sai sót thủ công.

Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Lê Quang Mạnh cho biết: Chuyển đổi số đã trở thành phương thức điều hành xuyên suốt. Việc kết nối, đối chiếu danh sách cử tri với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng các nền tảng như VNeID giúp nâng cao độ chính xác, hạn chế trùng lặp hoặc sai sót thông tin.

“Tuy nhiên, chúng tôi xác định rõ: Công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Điều cốt lõi vẫn là trách nhiệm của con người trong việc rà soát, kiểm tra và chịu trách nhiệm về từng khâu, từng nhiệm vụ. Vì vậy, cùng với việc triển khai hệ thống số, công tác tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở được đặc biệt coi trọng”, ông Lê Quang Mạnh cho hay.

Nhiệm kỳ này, Quốc hội đặt ra yêu cầu cao hơn về cơ cấu đại biểu chuyên trách và tỷ lệ đại biểu trẻ, đại biểu là chuyên gia đầu ngành. Điểm mới là việc siết chặt quy trình thẩm định nội bộ, không chỉ xem xét hồ sơ bằng cấp mà còn đánh giá qua chỉ số tín nhiệm và kết quả công việc thực tế ở nhiệm kỳ trước (đối với đại biểu tái cử). Mục tiêu là xây dựng một Quốc hội và HĐND gồm những cá nhân có tư duy quản trị hiện đại, đủ sức giải quyết các vấn đề phức tạp như kinh tế xanh, chuyển đổi số và an ninh mạng.

Công tác và hình thức vận động bầu cử cũng có nhiều đổi mới. Thay vì chỉ tiếp xúc cử tri tại hội trường theo cách truyền thống, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, nhiệm kỳ 2026-2031 khuyến khích các ứng cử viên tương tác đa kênh. Việc sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội, hội nghị trực tuyến giúp đại biểu tiếp cận được nhóm cử tri trẻ, những người đòi hỏi sự đối thoại trực tiếp và thực chất. Chương trình hành động của ứng cử viên phải đi vào cụ thể, có các cam kết định lượng thay vì những lời hứa chung chung.

Ngoài ra, cơ chế giám sát và hậu kiểm cũng được chú trọng. Điểm mới trong tư duy nhiệm kỳ này là sự gắn kết chặt chẽ giữa "lời hứa" và "hành động". Quy trình bầu cử sẽ đi kèm với các công cụ để cử tri theo dõi việc thực hiện chương trình hành động của đại biểu sau khi trúng cử. Điều này giúp nâng cao trách nhiệm giải trình, khiến mỗi lá phiếu của cử tri trở nên có quyền lực và giá trị hơn.

Tăng cường tính dân chủ và công bằng thông qua công tác hiệp thương sẽ được thực hiện chặt chẽ hơn để đảm bảo mọi tầng lớp nhân dân, từ công nhân, nông dân đến trí thức và doanh nhân, đều có tiếng nói đại diện xứng đáng. Việc phân bổ ứng cử viên về các đơn vị bầu cử được tính toán khoa học để tránh sự chênh lệch về năng lực giữa các đơn vị, tạo ra cuộc cạnh tranh lành mạnh và công bằng.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên, cả nước đã thành lập 34 ủy ban bầu cử cấp tỉnh, 3.320 ủy ban bầu cử cấp xã; 182 ban bầu cử đại biểu Quốc hội; 724 ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh; 22.401 ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã và 72.191 tổ bầu cử.

Công tác chuẩn bị nhân sự tham gia ứng cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được triển khai bài bản, chặt chẽ, đúng quy trình, thẩm quyền và bảo đảm đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định; gắn kết chặt chẽ giữa yêu cầu về cơ cấu, thành phần với chất lượng đại biểu. Quá trình thực hiện được tiến hành thận trọng, khách quan, dân chủ, thể hiện rõ trách nhiệm chính trị và sự vào cuộc nghiêm túc của các cấp, các ngành trong công tác cán bộ.

Trên cơ sở kết quả Hội nghị hiệp thương lần thứ ba, ngày 14/2/2026, HĐBCQG đã ban hành Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG công bố danh sách 864 người chính thức ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI ở 182 đơn vị bầu cử trong cả nước (sớm hơn 12 ngày so với quy định). Trong đó, số người ứng cử ĐBQH khóa XVI do Trung ương giới thiệu là 217 người; địa phương có 647 người, đạt tỉ lệ 1,73 người ứng cử trên 1 đại biểu được bầu; bảo đảm số dư theo quy định của Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND, đúng định hướng về cơ cấu, thành phần; trong đó chú trọng tỉ lệ đại biểu chuyên trách, đại biểu nữ, đại biểu là người dân tộc thiểu số.

Về ứng cử viên đại biểu HĐND, tổng số đại biểu HĐND cấp tỉnh được bầu theo luật định là 2.552 người, giảm 2 người so với kết quả Hội nghị Hiệp thương lần thứ 3 do địa phương đề nghị điều chỉnh, cập nhật trường hợp khuyết người ứng cử vì lý do bất khả kháng. Tổng số người ứng cử HĐND theo danh sách chính thức những người ứng cử là 4.217 người, giảm 10 người so với kết quả Hội nghị Hiệp thương lần thứ 3, đạt tỉ lệ 1,65 người ứng cử trên 1 đại biểu được bầu.

Tổng số đại biểu HĐND cấp xã được bầu theo luật định là 72.611 người, giảm 2 người so với kết quả Hội nghị Hiệp thương lần thứ 3 do địa phương đề nghị điều chỉnh, cập nhật trường hợp khuyết người ứng cử vì lý do bất khả kháng. Tổng số người ứng cử trong danh sách chính thức người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã là 120.873 người, giảm 369 người so với kết quả Hội nghị Hiệp thương lần thứ 3 do điều chỉnh, cập nhật số liệu theo danh sách chính thức những người ứng cử các địa phương hoặc khuyết người ứng cử vì lý do bất khả kháng, đạt tỉ lệ 1,66 người ứng cử trên 1 đại biểu được bầu.
Công tác lập và rà soát danh sách cử tri được triển khai nghiêm túc, đúng quy định của pháp luật.

Công an cấp xã đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban bầu cử cùng cấp chủ động rà soát, lập danh sách cử tri theo từng khu vực bỏ phiếu, bảo đảm chính xác, đầy đủ, phục vụ kịp thời các bước tiếp theo của quy trình bầu cử. Các địa phương tổ chức rà soát kỹ lưỡng đối với người có đăng ký thường trú, tạm trú; người đang lao động, học tập xa nơi cư trú; yêu cầu các cơ quan, đơn vị, trường học cung cấp đầy đủ danh sách cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, học sinh, sinh viên thuộc phạm vi quản lý; nắm bắt kịp thời số cử tri có nguyện vọng bỏ phiếu tại nơi khác để thực hiện điều chỉnh, bổ sung theo đúng quy định, bảo đảm quyền bầu cử của công dân.

Ngày 3/2/2026, danh sách cử tri đã được các tỉnh, thành phố tổ chức niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, nhà sinh hoạt khu dân cư, khu phố, ấp, thôn và các địa điểm công cộng của khu vực bỏ phiếu theo đúng thời hạn luật định; đồng thời, thông báo rộng rãi để nhân dân kiểm tra, đối chiếu và kịp thời phản ánh, kiến nghị nếu có sai sót. Theo báo cáo của 34/34 tỉnh, thành phố, cả nước có tổng số 78.928.647 cử tri đi bầu cử tại 72.195 khu vực bỏ phiếu. Số liệu cử tri sẽ tiếp tục được các địa phương cập nhật đến trước thời điểm 24 giờ của ngày bầu cử.

Bài, ảnh: Nguyễn Viết Tôn
Đồ họa, ảnh và video: TTXVN
Trình Bày: V.T

14/03/2026 05:00