Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, năm 2025 là một năm đặc biệt khó khăn. Trên thế giới, xung đột vũ trang và cạnh tranh thương mại diễn biến phức tạp; trong nước, việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp đòi hỏi sửa đổi, hoàn thiện đồng bộ nhiều văn bản quy phạm pháp luật. Riêng lĩnh vực nông nghiệp và môi trường còn chịu tác động nặng nề của bão lũ, thiên tai, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.
Thiên tai trong năm đã làm hơn 420 người chết, tổng thiệt hại kinh tế ước khoảng 109 nghìn tỷ đồng. Ngành thủy sản bị ảnh hưởng nặng với khoảng 1.500ha nuôi trồng bị thiệt hại; chăn nuôi chịu tác động kép của dịch bệnh và thời tiết cực đoan; trồng trọt tuy mức độ thiệt hại thấp hơn nhưng cũng không nằm ngoài ảnh hưởng chung.
Quang cảnh cuộc họp.
Trong bối cảnh đó, với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Trung ương Đảng, Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ, ngành nông nghiệp và môi trường vẫn đạt được những kết quả rất đáng tự hào. Có những thời điểm, nhất là khi mưa bão xảy ra, việc tiêu thụ và xuất khẩu nông sản gặp nhiều khó khăn, hàng hóa ùn ứ tại khu vực biên giới. Kim ngạch xuất khẩu 11 tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 5,85 tỷ USD đến 5,9 tỷ USD mỗi tháng, khiến không ít ý kiến lo ngại mục tiêu cả năm khó hoàn thành.
Tuy nhiên, riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 6,21 tỷ USD, tạo cú bứt phá quan trọng, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm lên 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước và vượt xa mục tiêu đề ra.
Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản đạt 37,25 tỷ USD, tăng 13,7%; sản phẩm chăn nuôi đạt 627,8 triệu USD, tăng 17,4%; thủy sản đạt 11,32 tỷ USD, tăng 12,7%; lâm sản đạt 18,5 tỷ USD, tăng 6,6%. Đáng chú ý, nông sản Việt Nam tiếp tục duy trì 10 nhóm hàng xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó có 3 nhóm hàng đạt trên 8 tỷ USD gồm: gỗ và sản phẩm gỗ đạt 17,3 tỷ USD; cà phê đạt 8,5 tỷ USD; rau quả đạt 8,6 tỷ USD.
Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm 45,2% thị phần; tiếp theo là châu Mỹ (22,8%) và châu Âu (13,2%). Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu sang châu Âu tăng 34,2%, châu Phi tăng tới 68,1%, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường đang phát huy hiệu quả. Ba thị trường xuất khẩu lớn nhất vẫn là Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản.
Năm 2025 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ của nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nhất là những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và giá trị gia tăng cao. Cà-phê trở thành điểm sáng nổi bật khi xuất khẩu đạt 1,5 triệu tấn, kim ngạch 8,57 tỷ USD, tăng hơn 52% về giá trị; giá xuất khẩu bình quân đạt trên 5.630 USD/tấn. Rau quả đạt 8,56 tỷ USD, tăng gần 20%, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm hơn 64% tổng giá trị xuất khẩu. Hạt điều đạt 5,19 tỷ USD; hạt tiêu dù giảm nhẹ về khối lượng nhưng kim ngạch đạt 1,64 tỷ USD nhờ giá tăng mạnh.
Ở chiều ngược lại, một số mặt hàng như gạo, cao-su, chè ghi nhận sụt giảm về khối lượng hoặc giá trị do biến động thị trường và giá quốc tế. Xuất khẩu gạo năm 2025 đạt 7,9 triệu tấn, kim ngạch 4,02 tỷ USD, giảm 29,1% về giá trị so với năm trước.
Cùng với xuất khẩu, nhập khẩu nông lâm thủy sản cũng tăng nhằm bảo đảm nguồn cung đầu vào cho sản xuất. Cả năm 2025, kim ngạch nhập khẩu đạt 49,36 tỷ USD, tăng 10,1%, chủ yếu tập trung vào nông sản, sản phẩm chăn nuôi, thủy sản và vật tư phục vụ sản xuất.
Đánh giá về năm 2026, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho hay, đây là năm sẽ tiếp tục có nhiều khó khăn, thách thức, nhất là tác động của biến đổi khí hậu; suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường và suy thoái đa dạng sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực và sinh kế người dân. Trong bối cảnh yêu cầu quản lý ngày càng toàn diện, việc thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải, tăng trưởng xanh, bảo tồn thiên nhiên và chuyển đổi mô hình nông nghiệp phát thải thấp đặt ra áp lực lớn về nguồn lực và năng lực quản lý.
Trước yêu cầu đó, năm 2026, Bộ NN&MT đặt mục tiêu tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu; phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, nước, rừng và đa dạng sinh học phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững và kinh tế - xã hội đất nước.
Toàn ngành phấn đấu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 73 - 74 tỷ USD; trong đó, nhóm hàng nông sản khoảng 40 tỷ USD (tăng 7,2%), các mặt hàng thủy sản khoảng 12 tỷ USD (tăng 7,6%), lâm sản và đồ gỗ khoảng 18,8 tỷ USD (tăng 3,6%).
Để tạo bứt phá về giá trị, Bộ sẽ tập trung nhóm giải pháp theo chuỗi “vùng nguyên liệu - tiêu chuẩn - chế biến - logistics - thị trường”. Trong đó, chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo “đơn hàng thị trường”. Mở rộng mã số vùng trồng/ao nuôi, quản lý chất lượng đầu vào, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc; tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn (GAP, hữu cơ, bền vững), giảm rủi ro cảnh báo và trả hàng.
Đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm. Ưu tiên đầu tư công nghệ chế biến, bảo quản, đóng gói; phát triển sản phẩm tinh chế/tiện lợi/ready-to-eat; tận dụng phụ phẩm để tạo chuỗi giá trị mới (thức ăn, vật liệu sinh học, chiết xuất…).
Đồng thời, giảm “chi phí logistics” để tăng biên giá trị. Phát triển kho lạnh, chuỗi lạnh, trung tâm logistics vùng; tối ưu vận tải, cửa khẩu/cảng; chuẩn hóa quy trình số để rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí tuân thủ.
Nâng cấp năng lực tiếp cận thị trường và thương hiệu quốc gia. Đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường, xử lý rào cản SPS/TBT; xây dựng thương hiệu ngành hàng, chỉ dẫn địa lý, marketing theo phân khúc; chuyển mạnh từ bán “nguyên liệu” sang bán “sản phẩm có câu chuyện, có chuẩn”.
Chuyển đổi xanh để vào phân khúc giá cao. Đo lường/giảm dấu chân carbon, chứng nhận bền vững; thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và sản xuất phát thải thấp-đây là “giấy thông hành” vào các thị trường, chuỗi bán lẻ cao cấp.
Đặc biệt, Bộ sẽ tăng năng lực tài chính và quản trị rủi ro. Phát triển bảo hiểm nông nghiệp, công cụ phòng ngừa rủi ro giá/đầu vào; dự báo thị trường và cảnh báo sớm rào cản kỹ thuật để doanh nghiệp chủ động.