Bảng thanh toán điện tử thông báo miễn phí vé xe buýt cho hành khách trên xe tuyến số 88. Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN
Những ngày gần đây, ghi nhận trên nhiều diễn đàn xe buýt của TP Hồ Chí Minh, nhiều hành khách phản ánh việc nhân viên trên nhiều tuyến xe buýt yêu cầu hành khách phải xác thực hoặc định danh khi đi xe buýt miễn phí, khác với chủ trương không bắt buộc định danh trong ba tháng đầu triển khai.
Ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP Hồ Chí Minh cho biết, chính sách miễn phí vé xe buýt được thành phố triển khai nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, góp phần giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống đô thị. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai miễn phí vé vẫn cần ghi nhận số lượng hành khách sử dụng dịch vụ này.
Việc chạm thẻ, quét mã QR hoặc để tiếp viên bấm xác nhận trên máy T10 (đầu đọc) chỉ nhằm mục đích ghi nhận lượt đi xe buýt. Đây là nguồn dữ liệu rất quan trọng giúp cơ quan quản lý đánh giá hiệu quả của chính sách miễn phí, đồng thời thống kê sản lượng hành khách trên từng tuyến, từng thời điểm. Từ nguồn dữ liệu này, đơn vị có cơ sở điều chỉnh biểu đồ chạy xe, tần suất hoạt động cũng như phân bổ nguồn lực hợp lý; đồng thời phục vụ hành khách ngày càng tốt hơn.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, trước mắt, người cao tuổi, người khuyết tật, hoặc hành khách quên căn cước công dân… chỉ cần báo với tiếp viên để được ghi nhận lượt đi trên hệ thống. Ngoài ra, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng sẽ in thẻ vật lý cho các trường hợp là người cao tuổi, khuyết tật để thuận tiện hơn trong quá trình sử dụng.
Trong khi đó, người nước ngoài chỉ cần sử dụng thẻ chip ngân hàng theo chuẩn EMV (Mastercard hoặc Visa) hoặc thẻ EMV đã tích hợp trên Apple Pay, Google Wallet hoặc Samsung Pay để ghi nhận lượt đi xe buýt.
Liên quan đến việc xác thực, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng ghi nhận một số hành khách in mã QR trên thẻ căn cước để sử dụng khi đi xe buýt. Hình thức này không được chấp nhận, nhằm bảo đảm tính xác thực của thông tin hành khách và phòng ngừa việc sao chép hoặc sử dụng thông tin của người khác để xác thực.
Theo chủ trương, từ ngày 1/7 đến hết 30/9, việc xác thực lượt đi chưa bắt buộc. Thành phố khuyến khích hành khách thực hiện định danh và thao tác trên máy bán vé điện tử T10 để làm quen với hệ thống, đồng thời giúp đơn vị vận hành tiếp tục hoàn thiện các quy trình kỹ thuật.
Từ ngày 1/10 đến hết năm 2026, xác thực lượt đi sẽ được áp dụng bắt buộc đối với hành khách sử dụng các tuyến xe buýt miễn phí. Việc áp dụng bắt buộc nhằm bảo đảm dữ liệu đầy đủ để thành phố thanh toán kinh phí hỗ trợ cho doanh nghiệp vận tải và phục vụ công tác quản lý.
Ông Phạm Ngọc Dũng chia sẻ, việc triển khai theo từng giai đoạn nhằm tạo điều kiện để người dân thích nghi dần với phương thức mới, đồng thời giúp cơ quan quản lý rà soát, hoàn thiện hệ thống trước khi vận hành chính thức. Thao tác chạm thẻ chỉ để xác thực ghi nhận lượt sử dụng dịch vụ, hoàn toàn không phát sinh giao dịch thanh toán và không trừ tiền trong tài khoản của hành khách.
Theo ông Dũng, ở nhiều quốc gia, ngay cả khi hành khách được miễn phí hoặc được trợ giá hoàn toàn, hệ thống vẫn ghi nhận lượt sử dụng để phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách và sử dụng hiệu quả ngân sách công. Dữ liệu hành khách là cơ sở quan trọng để thành phố đánh giá chính xác nhu cầu đi lại, xác định các tuyến đông khách, các tuyến cần tăng hoặc giảm chuyến, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ xe buýt.
Từ ngày 1/7, thành phố thực hiện hỗ trợ 100% giá vé đối với hành khách sử dụng dịch vụ trên 134 tuyến xe buýt đang hoạt động trên địa bàn, bao gồm 109 tuyến xe buýt đang được ngân sách hỗ trợ kinh phí (trợ giá) và 25 tuyến xe buýt không trợ giá.
Tính đến hết ngày 13/7, 134 tuyến xe buýt đã vận chuyển hơn 3,5 triệu lượt khách. Trong đó, ngày 13/7 ghi nhận sản lượng cao nhất khi toàn mạng lưới xe buýt thành phố phục vụ 294.266 lượt khách với 17.757 chuyến xe, bình quân 16,6 hành khách/chuyến.
Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP Hồ Chí Minh cho biết, dù lượng khách tăng nhanh, hoạt động khai thác trên toàn mạng lưới vẫn được duy trì ổn định. Các bến xe, đầu bến và các điểm trung chuyển lớn không ghi nhận tình trạng quá tải hoặc ùn ứ kéo dài. Để bảo đảm chất lượng dịch vụ, Trung tâm duy trì lực lượng kiểm tra thường xuyên tại hiện trường, đồng thời tăng cường giám sát từ xa thông qua hệ thống camera và dữ liệu điều hành.
Số liệu vận hành cho thấy lượng khách tăng tập trung ở các tuyến nội thành, các tuyến kết nối khu vực trung tâm và những khu vực tập trung đông học sinh, sinh viên, người lao động. Nhóm tuyến ngoại thành ghi nhận mức tăng ổn định, tiếp tục phát huy vai trò kết nối hành khách từ các đô thị vệ tinh đến các đầu mối giao thông như Bến xe Củ Chi, Bến xe An Sương, Bến xe Lê Minh Xuân và Đại học Nông Lâm để trung chuyển vào trung tâm thành phố.
Trong khi đó, các tuyến xe buýt không được ngân sách hỗ trợ kinh phí hoạt động kết nối trung tâm TP Hồ Chí Minh với khu vực Bình Dương (cũ) cũng ghi nhận sản lượng hành khách tăng trên 50%, phản ánh nhu cầu đi lại rất lớn của người dân sau khi chính sách được triển khai.