Văn hóa đọc - chìa khóa vạn năng của tri thức

Phát huy giá trị văn hóa đọc

Tại Cần Thơ, sáng 15/4, Thư viện thành phố phối hợp với Bảo tàng thành phố tổ chức Khai mạc Hội sách thành phố lần thứ V năm 2026 và Triển lãm ảnh “Xứ Nam kỳ”.

Hội sách thành phố Cần Thơ lần thứ V không chỉ là ngày hội của những người yêu sách mà còn là hành động cụ thể nhằm thực hiện Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. Sự kiện hướng đến việc hình thành thói quen đọc sách như một nhu cầu tự thân, góp phần nâng cao dân trí, bồi đắp tâm hồn và kỹ năng cho nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho công cuộc chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Thư viện thành phố Cần Thơ cho biết: Duy trì tổ chức hội sách thường niên là minh chứng cho cam kết của ngành Văn hóa trong việc nâng cao vị thế của văn hóa đọc, lấy tri thức làm nền tảng cốt lõi để phát triển con người hướng đến mục tiêu biến việc đọc thành nhu cầu thiết yếu của mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, nhằm kiến tạo một xã hội học tập năng động và bền vững. Sự kiện này còn là nhịp cầu quan trọng để quảng bá bản sắc văn hóa Nam Bộ và tinh thần hiếu học của con người Cần Thơ, thông qua sách và những tư liệu ảnh về Xứ Nam kỳ xưa.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố nhấn mạnh: Đây là sự kiện văn hóa quy mô lớn, khẳng định vị thế của Cần Thơ là trung tâm tri thức và văn hóa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Song song đó, triển lãm ảnh “Xứ Nam kỳ” gồm 120 hình ảnh quý giá giúp người xem hiểu sâu hơn về đời sống xã hội, phong trào văn hóa - giáo dục, tinh thần yêu nước và khát vọng của người dân Nam Kỳ đầu thế kỷ XX. Triển lãm khẳng định vai trò và vị thế của Cần Thơ trong dòng chảy lịch sử dân tộc; đồng thời bồi đắp niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa - lịch sử của địa phương.

Hội sách thành phố Cần Thơ lần thứ V năm 2026 quy tụ khoảng 20 gian hàng từ các đơn vị uy tín, diễn ra trong 7 ngày từ 15 - 21/4. Không chỉ là nơi mua bán ấn phẩm, đây còn là không gian văn hóa đa chiều với các hoạt động trưng bày các bộ sưu tập sách quý, sách địa chí đặc sắc; trải nghiệm công nghệ thư viện số, các hoạt động STEM sáng tạo.

Điểm nhấn của chương trình là chuỗi giao lưu “Tác giả - tác phẩm”, nói chuyện chuyên đề, phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026, trao tặng sách cho các tủ sách phối hợp và hoạt động trao đổi sách cũ với mô hình sách không đồng “SKĐ 2026”. Ngoài ra, hội sách còn tạo sân chơi sôi nổi cho thế hệ trẻ qua cuộc thi “Rung chuông vàng”, viết thư pháp, trải nghiệm hoạt động làm gốm… Đặc biệt, khi đến tham quan, vui chơi, mua sắm tại hội sách, người dân sẽ được tham gia Chương trình “Rút thăm trúng thưởng”.

Trong khuôn khổ sự kiện, Triển lãm “Xứ Nam kỳ” gồm nhưng hình ảnh tư liệu quý giá tái hiện một cách sinh động bức tranh Nam Kỳ xưa - vùng đất năng động, cởi mở, nơi giao thoa giữa truyền thống bản địa và những luồng ảnh hưởng mới trong bối cảnh lịch sử. Giúp người xem hiểu sâu hơn về đời sống xã hội, phong trào văn hóa - giáo dục, tinh thần yêu nước và khát vọng canh tân của người dân Nam Kỳ đầu thế kỷ XX. Qua đó, triển lãm khẳng định vai trò và vị thế của Cần Thơ trong dòng chảy lịch sử dân tộc, đồng thời bồi đắp niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa - lịch sử của địa phương.

Tại Hội sách, Nhà Xuất bản chính trị quốc gia Sự Thật chi nhánh Cần Thơ trao tặng sách cho thư viện thành phố trị giá 30 triệu đồng. Ông Dương Trung Quốc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội khoa học lịch sử Việt Nam, Tổng biên tập Tạp chí Xưa và Nay trao tặng Bản đồ xứ Nam Kỳ năm 1876 và bản đồ Cần Thơ năm 1890 cho Bảo tàng thành phố Cần Thơ.

Tình yêu sách được nâng lên trong giới trẻ

Cùng ngày, UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026.

Tại buổi lễ, ông Nguyễn Bình Minh, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, các hoạt động hưởng ứng ngày sách năm 2026 trên địa bàn tỉnh diễn ra khá phong phú, nổi bật như: Tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam trong hệ thống thư viện công cộng, hệ thống trường học của tỉnh; các cuộc thi, hội thi hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam; nói chuyện Chuyên đề về Ngày Sách và Văn hóa đọc; giao lưu tác giả, tác phẩm; hoạt động chuyên đề dành cho người khuyết tật. Ngoài ra, Hội Khuyến học tỉnh vận động, quyên góp sách trao tặng các trường học vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch vận động các đơn vị phát hành sách tổ chức đợt phát hành sách giảm giá…

Thời gian qua, hệ thống thư viện của tỉnh Đồng Tháp được quan tâm đầu tư nâng cấp. Nhiều loại hình xuất hiện, duy trì như: Tủ sách khuyến học, tủ sách gia đình, câu lạc bộ yêu thích đọc, phong trào quyên góp sách, trao đổi sách… Bên cạnh đó, hệ thống tủ sách pháp luật tại các cơ quan, đơn vị, tủ sách thanh niên, tủ sách đồn biên phòng cũng được đầu tư. Các thiết chế đó đã và đang từng bước phát huy tác dụng tích cực trong việc phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Cùng với việc duy trì và phát triển văn hóa đọc truyền thống, ngày nay sự xuất hiện văn hóa đọc trên không gian Internet cũng đã tạo ra một phương thức đọc hiện đại, cung cấp một lượng thông tin, tri thức khổng lồ đến với đông đảo người đọc. Năm 2025, tỉnh Đồng Tháp đã cấp giấy phép xuất bản 96 tài liệu với gần 16 triệu trang; hệ thống phát hành với gần 150 nhà sách đủ sức phục vụ nhu cầu đọc của người dân trong tỉnh.

Với sự đồng hành của Hội Khuyến học, sự chung tay của các đơn vị, nhà tài trợ, 351 tủ sách khuyến học với 56.810 bản sách được trao tặng tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Phong trào tặng sách “Quyển sách cũ, tấm lòng mới”, “Cùng xây ngôi nhà tri thức”, Thư viện tỉnh đã nhận được sự quan tâm, tài trợ từ nhiều đơn vị, cá nhân. Đến nay, Thư viện tỉnh đã có được vốn tài liệu phong phú, đa dạng phục vụ cho bà con vùng sâu, vùng xa với hơn 5.000 bản sách.

Bà Huỳnh Thị Phượng, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đồng Tháp cho biết, qua nhiều năm triển khai đồng bộ và bền bỉ các mô hình đọc sách như: Thư viện thân thiện, “Thư viện Xanh” - Khu vườn tri thức ngoài trời, Thư viện lưu động - “Ánh sáng tri thức”, “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp, một cuốn sách hay, một tấm gương sáng”, “Ứng dụng mạng xã hội và xây dựng thư viện điện tử”,… đã đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ. Thói quen đọc sách đã được hình thành ổn định trong một bộ phận lớn học sinh tiểu học, đặc biệt là ở những trường có điều kiện cơ sở vật chất thư viện tốt và có đội ngũ giáo viên nhiệt huyết, sáng tạo trong tổ chức các hoạt động đọc sách.

Nhiều trường học trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đã được công nhận danh hiệu Thư viện xuất sắc, tiêu biểu như Trường Tiểu học Tràm Chim 2, Trường Tiểu học Lê Quý Đôn và Trường Tiểu học Tân Công Chí 1. Những đơn vị này đã xây dựng được hệ thống thư viện bài bản, đáp ứng các tiêu chuẩn theo Thông tư 16/2022/TT-BGDĐT và thực sự trở thành trung tâm văn hóa đọc sôi nổi trong nhà trường.

Em Huỳnh Ngọc Khánh Vy, Trường Trung học cơ sở Thường Thới Tiền chia sẻ, em đọc sách từ bé qua truyện cổ tích. Đến khi lớn hơn, Khánh Vy đọc thêm sách khoa học và nuôi dưỡng tâm hồn. Đọc sách mỗi ngày chính là thói quen không thể thiếu của Khánh Vy. Khánh Vy tham gia cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc và đoạt giải 3 cấp quốc gia. Điều này càng thúc đẩy đam mê đọc sách của em.

Cũng tại buổi lễ, các đơn vị, cá nhân trao tặng hơn 2.000 đầu sách, 500 tạp chí cho Hội khuyến học tỉnh Đồng Tháp.