Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm tại Hội nghị trực tuyến do Bộ VH,TT & DL tổ chức ngày 10/1 tại Hà Nội là công tác quản lý, tổ chức lễ hội năm 2013 sẽ được triển khai như thế nào.
Biểu diễn Quan họ trong Lễ hội Lim. |
Có thể khẳng định, trong những năm qua, đặc biệt là năm 2012, công tác quản lý, tổ chức lễ hội ở các tỉnh, thành phố trên cả nước đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các lễ hội đã góp phần giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn, tạo sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng, phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, bảo tồn có chọn lọc những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc theo xu hướng lành mạnh, tiến bộ, tiết kiệm, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của các tầng lớp nhân dân.
Tuy nhiên, trên thực tế, công tác quản lý, tổ chức và thực hiện nếp sống văn minh trong hoạt động lễ hội vẫn có những biểu hiện tiêu cực, phản cảm, gây bức xúc trong nhân dân. Một số biểu hiện tiêu cực ở lễ hội như xóc thẻ, rút thẻ, bói toán, cúng thuê, cờ bạc trá hình, đốt đồ mã, đặt quá nhiều hòm công đức, đặt lễ, đặt tiền giọt dầu tùy tiện, lưu hành văn hóa phẩm trái phép... vẫn xuất hiện.
Tình trạng tăng giá dịch vụ, ép khách, chèo kéo khách, thương mại hóa lễ hội, kéo dài thời gian và tổ chức lễ hội không phù hợp với thuần phong mỹ tục, tình trạng ăn mày, ăn xin xuất hiện trong các lễ hội gây phản cảm với du khách vẫn diễn ra ở một số lễ hội đã làm giảm đi giá trị chân thực vốn có của lễ hội, làm sai lệch giá trị bản sắc văn hóa của lễ hội làm không gian lễ hội mất dần, giá trị di sản vật thể và phi vật thể có nguy cơ ngày càng mai một. Những biểu hiện tiêu cực này đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường văn hóa, gây nên sự bức xúc trong dư luận.
Để hạn chế tình trạng này, Bộ VH, TT & DL đã ban hành Chỉ thị số 251/CT-BVHTTDL ngày 4/12/2012 về việc tăng cường công tác quản lý, tổ chức và thực hiện nếp sống văn minh trong hoạt động lễ hội, yêu cầu các giám đốc Sở VH, TT & DL, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 12/1/1998 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; Công điện số 162/CĐ-TTg ngày 9/2/2011 của Thủ tướng Chính phủ về công tác quản lý và tổ chức lễ hội; Thông tư số 04/2011/TT-BVHTTDL ngày 21/1/2011 quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội.
Đối với các địa phương có lễ hội lớn như: lễ hội Đền Hùng (Phú Thọ), lễ hội Chùa Hương (Hà Nội), lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Dương), lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh), lễ hội Phủ Dày, Đền Trần (Nam Định), Đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), lễ hội Núi Bà Đen (Tây Ninh), lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam (An Giang) và các lễ hội diễn ra tại các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh… phải xây dựng kế hoạch chi tiết cụ thể, phương án tổ chức đảm bảo an toàn tuyệt đối tổ chức phân luồng, phân tuyến giao thông, đảm bảo an ninh trật tự, bố trí bãi trông giữ phương tiện giao thông cho khách, tránh ách tắc cục bộ làm cản trở lưu thông của du khách tham dự lễ hội, không gây ảnh hưởng làm sai lệch giá trị của di tích, danh thắng.
Thực hiện quy hoạch tổ chức các hoạt động dịch vụ vui chơi, giải trí hợp lý, đảm bảo vệ sinh môi trường và chú trọng việc tổ chức các hoạt động văn hóa, trình diễn di sản văn hóa phi vật thể ở các lễ hội.
Đối với cơ quan quản lý, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm túc những sai phạm trong lĩnh vực quản lý và tổ chức lễ hội, có biện pháp ngăn chặn kịp thời các biểu hiện tiêu cực ở lễ hội, hướng dẫn nhân dân đặt lễ, tiền lễ, tiền giọt dầu đúng nơi, đúng chỗ.
Về vấn đề này, ông Phạm Văn Thủy, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VH, TT & DL) cho biết, trong năm 2013 này, Bộ VH, TT & DL sẽ tiến hành kiểm tra và chấn chỉnh công tác tổ chức và quản lý lễ hội trước, trong và sau Tết. Cụ thể, bắt đầu từ ngày 16/1/2013, Bộ VH, TT & DL sẽ cử những đoàn kiểm tra đến các nơi có lễ hội lớn, cùng với các cấp chính quyền, địa phương tìm ra những giải pháp tốt nhất để công tác tổ chức lễ hội năm 2013 được đảm bảo, từ việc chấn chỉnh bán hàng rong, chen lấn xô đẩy đến việc đặt tiền công đức, giọt dầu...
Lãnh đạo Bộ VH, TT & DL cũng yêu cầu các địa phương phải có báo cáo về công tác tổ chức quản lý lễ hội sau 10 ngày lễ hội kết thúc, trên cơ sở đó rút kinh nghiệm cho những điểm khác tốt hơn, đồng thời có những chế tài nhất định với các lễ hội còn chưa đạt yêu cầu văn minh trong việc lễ hội...
Riêng với lễ hội Đền Trần, Bộ VH, TT & DL đã làm việc với chính quyền địa phương để yêu cầu Ban quản lý lễ hội thực thi đúng yêu cầu của Bộ VH, TT & DL và Tỉnh ủy Nam Định. Mọi công tác chuẩn bị từ trước, trong và sau lễ phát ấn Đền Trần sẽ được giám sát, thanh tra thường xuyên. Cũng theo ông Thủy, để đảm bảo tính khách quan, các đoàn kiểm tra sẽ đến trực tiếp và đột xuất ở một số lễ hội, không thông báo trước, tránh tình trạng đối phó mỗi khi có đoàn kiểm tra đến...
Tuy nhiên, ông Phạm Văn Thủy cũng cho rằng, để công tác tổ chức, quản lý lễ hội vào khuôn khổ và đạt kết quả tốt, việc quan trọng nhất vẫn là vận động, hướng dẫn và tuyên truyền để làm thay đổi nhận thức của người dân, những người tham gia lễ hội. Để việc này phát huy hiệu quả, thì bên cạnh việc các phương tiện thông tin đại chúng, đơn vị tổ chức lễ hội cần có trách nhiệm tuyên truyền, bản thân những đảng viên, cán bộ công chức cần gương mẫu, thực hiện, vận động người thân, gia đình bạn bè... để những quy định ấy từng bước thấm sâu vào trong nhân dân. Có như vậy mới có thể thay đổi nhận thức và từng bước đưa hoạt động của các lễ hội vào khuôn khổ.
Phương Lan