Đảm bảo yêu cầu về trách nhiệm và các điều kiện thực thi về phòng, chống tội phạm

Đây là dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Nghị quyết nhằm xây dựng hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng; vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động của các cơ quan. Đồng thời, đây là cơ sở tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Cho ý kiến tại hội trường, đại biểu Lê Văn Đông (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, việc đặt ra một số chỉ tiêu, nhiệm vụ mới trong dự thảo Nghị quyết đồng thời đặt ra yêu cầu về trách nhiệm và các điều kiện bảo đảm thực thi đối với các cơ quan chức năng. Trong đó có đổi mới định kỳ báo cáo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, liên thông dữ liệu điện tử giữa các cơ quan tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.
Theo đại biểu, những nội dung này phù hợp với xu thế tất yếu, góp phần giảm tải thủ tục nội bộ, rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

Góp ý về dự thảo Nghị quyết, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) cho rằng, dự thảo Nghị quyết hiện chỉ quy định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, các chỉ tiêu, nhiệm vụ và trách nhiệm tổ chức thực hiện, nhưng thiếu điều khoản quy định về nguyên tắc áp dụng và thực hiện Nghị quyết. Theo đại biểu, dự thảo Nghị quyết đặt ra rất nhiều chỉ tiêu định lượng, nếu không xác định rõ đây là mục tiêu phấn đấu và phải bảo đảm chất lượng thì có thể phát sinh tâm lý chạy theo tỷ lệ, bỏ qua chất lượng.

Để bảo đảm nguyên tắc của cải cách tư pháp, đại biểu cho rằng cần bảo đảm sự phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án và các cơ quan, tổ chức có liên quan. Việc hoàn thành chỉ tiêu không được ảnh hưởng đến tính độc lập của Tòa án, trách nhiệm thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát và tính khách quan của hoạt động điều tra. Đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và phối hợp liên thông trong tổ chức thực hiện, bảo đảm số liệu thống kê trung thực, thống nhất, phục vụ công tác giám sát của Quốc hội. Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung cho rằng, khi có nguyên tắc đánh giá và thực hiện, việc giám sát sẽ không chỉ căn cứ vào số lượng mà còn đánh giá chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của kết quả.

Từ thực tiễn công tác tư pháp, đại biểu Nguyễn Xuân Kỳ (Hà Nội) cho biết, yêu cầu công việc ngày càng tăng, tính chất các vụ án, vụ việc ngày càng phức tạp. Vì vậy, những quy định mới trong dự thảo Nghị quyết không chỉ là chỉ tiêu nghiệp vụ mà còn là căn cứ đánh giá kết quả, trách nhiệm của từng cơ quan. Về tỷ lệ giải quyết, xét xử các vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính, đại biểu Nguyễn Xuân Kỳ đề nghị cân nhắc việc quy định chỉ tiêu mang tính định lượng. Theo đại biểu, cần đánh giá hoạt động của tòa án trên cơ sở chất lượng xét xử và việc tuân thủ thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật. Đại biểu cho rằng pháp luật tố tụng đã quy định chặt chẽ thời hạn giải quyết đối với từng loại vụ án, trong khi khối lượng công việc của tòa án hiện nay tăng rất lớn. Thực tế có nhiều vụ án kéo dài do nguyên nhân khách quan như phải chờ kết quả giám định, định giá tài sản.

Thay mặt Ban soạn thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, trong quá trình soạn thảo, Ban soạn thảo đã bám sát các yêu cầu có tính nguyên tắc được Ủy ban Thường vụ Quốc hội quán triệt, nhất là việc thể chế hóa đầy đủ, chính xác, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng và bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật. Việc ban hành Nghị quyết nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp, hành pháp. “Các chỉ tiêu nhiệm vụ phải đóng vai trò như là một bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công việc, như là các KPI để Quốc hội giám sát, đánh giá chính xác chất lượng của các cơ quan”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh.

Ban soạn thảo đã tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội, trong đó báo cáo gửi đại biểu Quốc hội kèm các phụ lục đánh giá cụ thể kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ được Quốc hội giao. Nguyên tắc là những chỉ tiêu, nhiệm vụ đã vượt một cách bền vững trong thời gian qua mới được nghiên cứu để tăng; những chỉ tiêu còn khó khăn, vướng mắc có thể được điều chỉnh.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá các ý kiến tại phiên thảo luận rất cụ thể, tập trung vào việc chỉnh lý, hoàn thiện các quy định và chỉ tiêu của dự thảo Nghị quyết. Sau phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo Ban soạn thảo phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan khẩn trương, nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội, hoàn chỉnh dự thảo Nghị quyết với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp. Đối với những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, Quốc hội giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý phù hợp.