Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez tại buổi lễ ở Caracas ngày 28/1/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Đạo luật do Quốc hội Venezuela phê chuẩn cùng ngày 29/1, chỉ chưa đầy một tháng sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ trong một chiến dịch quân sự của Mỹ tại thủ đô Caracas.
Cùng thời điểm, Bộ Tài chính Mỹ bắt đầu nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ Venezuela, đồng thời mở rộng phạm vi hoạt động cho các công ty năng lượng Mỹ tại nước này. Đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch đã được Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio công bố trước đó một ngày. Theo giấy phép được ban hành, các thực thể từ Trung Quốc, Nga, Iran, Triều Tiên và Cuba vẫn bị cấm tham gia các giao dịch liên quan.
Phát biểu tại Quốc hội, bà Rodríguez cho biết cải cách lần này nhằm định hình tương lai kinh tế đất nước và tạo nền tảng cho thế hệ sau. Đề xuất được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ giành quyền kiểm soát xuất khẩu dầu của Venezuela và thúc đẩy phục hồi ngành năng lượng thông qua thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Theo nội dung luật sửa đổi, các công ty tư nhân sẽ được quyền kiểm soát hoạt động khai thác và tiêu thụ dầu mỏ, đồng thời được tiếp cận cơ chế trọng tài độc lập trong giải quyết tranh chấp. Đây là điểm thay đổi then chốt nhằm tạo niềm tin cho các nhà đầu tư quốc tế.
Luật mới cũng điều chỉnh thuế khai thác, trong đó mức trần thuế được ấn định là 30%. Chính phủ được trao quyền linh hoạt điều chỉnh tỷ lệ cụ thể theo từng dự án, căn cứ vào nhu cầu vốn, khả năng cạnh tranh và các yếu tố kỹ thuật khác. Chính quyền kỳ vọng các bảo đảm pháp lý này sẽ thuyết phục các tập đoàn dầu khí Mỹ quay trở lại Venezuela.
Tuy nhiên, một số nghị sĩ đối lập cho rằng cải cách hiện nay vẫn chưa đủ. Ông Antonio Ecarri kêu gọi bổ sung các điều khoản về minh bạch và trách nhiệm giải trình, bao gồm việc công khai dữ liệu tài chính và dòng tiền của ngành dầu mỏ. Theo ông, tình trạng thiếu giám sát kéo dài đã dẫn tới tham nhũng mang tính hệ thống.
Ở chiều ngược lại, nghị sĩ đảng cầm quyền Orlando Camacho, Chủ tịch Ủy ban Dầu mỏ Quốc hội, nhận định cải cách lần này sẽ làm thay đổi cấu trúc kinh tế Venezuela. Bên ngoài nghị trường, một bộ phận công nhân dầu khí đã ăn mừng quyết định thông qua đạo luật, coi đây là cơ hội phục hồi ngành công nghiệp từng là xương sống của nền kinh tế.
Luật dầu mỏ của Venezuela lần gần nhất được sửa đổi cách đây hơn 20 năm dưới thời cố Tổng thống Hugo Chávez. Trong giai đoạn giá dầu tăng cao, nguồn thu từ Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA) đã tài trợ cho chi tiêu công quy mô lớn. Tuy nhiên, khi giá dầu giảm và quản lý yếu kém kéo dài, sản lượng và lợi nhuận lao dốc, đẩy đất nước vào khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng.