Eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm của cuộc chiến Iran, khi cuộc giằng co quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này ngày càng quyết liệt.
Hàng loạt vụ động đất có cường độ mạnh xảy ra tại các nước; Iran tăng kiểm soát eo biển Hormuz bằng dự luật mới; OPEC hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu mỏ thế giới năm 2026; Hơn một nửa dân số châu Âu “oằn mình” trong đợt nắng nóng thứ 5; Trung Quốc thúc đẩy mục tiêu quốc tế hóa đồng nhân dân tệ... là những sự kiện quốc tế nổi bật trong tuần qua.
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa khẳng định nước này đang nắm quyền kiểm soát hoàn toàn đối với eo biển Hormuz, trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về tuyến đường thủy chiến lược này vẫn đang rơi vào tình trạng bế tắc nghiêm trọng.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, ngày 10/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ yêu cầu Iran bồi thường cho những người Mỹ thiệt mạng và bị thương trong cuộc xung đột kéo dài 5 tháng giữa hai nước. Đồng thời khẳng định Mỹ đã kiểm soát eo biển Hormuz.
Xung đột Mỹ - Iran đang đẩy eo biển Hormuz vào tâm điểm cạnh tranh chiến lược, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu và những biến động mới trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Iran đang tìm cách đóng tuyến hàng hải được Hải quân Mỹ bảo vệ đi qua vùng biển Oman, tuyến đường cho phép các tàu chở dầu và khí đốt tại Vịnh Ba Tư rời khỏi eo biển Hormuz mà không cần sự đồng ý của Iran.
Theo phóng viên TTXVN tại Vùng Vịnh, ngày 10/7, Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) đã ra nghị quyết kêu gọi các quốc gia bác bỏ những kế hoạch của Iran áp đặt chủ quyền đối với eo biển Hormuz và thành lập một cơ quan kiểm soát giao thông qua tuyến đường thủy này.
Vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran dự kiến diễn ra tại Doha, Qatar vào ngày 30/6 nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột kéo dài 4 tháng qua.
Cùng tuyên bố nêu trên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi kêu gọi thiết lập khuôn khổ an ninh mới cho khu vực Vùng Vịnh sau các cuộc tấn công vào căn cứ Mỹ.
Iran ngày 12/6 tái khẳng định sẽ không từ bỏ quyền làm giàu urani cũng như quyền kiểm soát eo biển Hormuz trong bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào với Mỹ. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh hai bên đã tiến gần hơn tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt căng thẳng kéo dài nhiều tháng qua.
Iran đang hợp tác với các tổ chức quốc tế để xây dựng một cơ chế nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Oman rơi vào thế khó giữa Mỹ và Iran sau khi Tehran tuyên bố phối hợp với Muscat quản lý eo biển Hormuz và lên kế hoạch thu phí tàu thương mại đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.
Một quan chức cấp cao Iran ví quyền kiểm soát eo biển Hormuz như sở hữu một “quả bom nguyên tử”, trong bối cảnh quân đội Mỹ tiếp tục tập kích hai tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman.
Giá dầu tăng, lạm phát leo thang khiến chính quyền Trump chịu áp lực lớn. Quyết định từ Iran tại eo biển Hormuz đã làm lộ rõ giới hạn sức chịu đựng kinh tế của Mỹ.
Theo Tạp chí Phố Wall (WSJ), một số quốc gia châu Âu đang thúc đẩy kế hoạch thành lập một liên minh nhằm khôi phục quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz mà không có sự tham gia của Mỹ.
Ngày 13/4, Iran tuyên bố sẽ duy trì kiểm soát và đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz, cảnh báo không một cảng nào ở Vịnh Persian và Biển Oman sẽ an toàn nếu các cảng của nước này bị đe dọa. Iran đưa ra tuyên bố trên trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ gia tăng.
Ngày 3/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định, “chỉ với một chút thời gian nữa”, Mỹ có thể dễ dàng mở lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran ngày càng tác động mạnh đến giá dầu và lạm phát toàn cầu.
Các công sự Iran xây dựng trên những đảo nhỏ gần Eo biển Hormuz đã gia tăng đáng kể khả năng kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/3 tuyên bố, để có thể đạt được thỏa thuận hòa bình, Iran phải mở lại eo biển Hormuz cho lưu thông dầu mỏ.
Theo thông báo của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) ngày 24/3, Iran chỉ cho phép các tàu “không thù địch” đi qua eo biển Hormuz nếu tuân thủ đầy đủ quy định an toàn và phối hợp với cơ quan chức năng nước này, trong bối cảnh tuyến hàng hải chiến lược này đang bị kiểm soát chặt do căng thẳng leo thang tại Trung Đông.