Điều tra viên đến từng hộ kinh doanh để thu thập thông tin. Ảnh: Quốc Lũy/TTXVN
Thực hiện chỉ đạo của Trưởng ban Ban Chỉ đạo Trung ương về việc công bố kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 vào ngày 30/6/2026, sớm hơn kế hoạch ban đầu 7 tháng, Cục Thống kê đề xuất điều chỉnh kế hoạch thực hiện Tổng điều tra theo hướng rút ngắn thời gian thu thập thông tin, kiểm tra, làm sạch dữ liệu và biên soạn báo cáo.
Theo kế hoạch điều chỉnh, giai đoạn 1 kết thúc thu thập thông tin vào ngày 10/3/2026; giai đoạn 2 thực hiện từ ngày 01/3/2026 đến 30/4/2026; kiểm tra, làm sạch dữ liệu được triển khai đồng bộ và hoàn thành sớm hơn 7 tháng; kết quả sơ bộ được biên soạn và công bố vào ngày 30/6/2026.
Để bảo đảm thực hiện thành công kế hoạch điều chỉnh, Ban Chỉ đạo các cấp được phân công nhiệm vụ cụ thể, trong đó Ban Chỉ đạo Trung ương tập trung chỉ đạo quyết liệt, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn và phối hợp liên thông dữ liệu; Cục Thống kê giữ vai trò cơ quan thường trực, theo dõi tiến độ và chất lượng dữ liệu; các bộ, ngành và địa phương chủ động phối hợp, cung cấp dữ liệu hành chính và bố trí nguồn lực, bảo đảm hoàn thành Tổng điều tra đúng tiến độ, chất lượng theo yêu cầu đề ra.
Phát biểu tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng yêu cầu, để bảo đảm hoàn thành kế hoạch tổng điều tra kinh tế với chất lượng cao, Cục Thống kê cần khẩn trương rà soát, sửa đổi phương án và kế hoạch tổ chức thực hiện, sớm báo cáo cấp có thẩm quyền. Việc báo cáo phải song hành với triển khai thực hiện, tinh thần là làm sớm hơn, nhanh hơn để không ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Bên cạnh đó, tập trung rà soát, hoàn thiện hệ thống tài liệu và phần mềm điều tra, kịp thời hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương, bảo đảm hoàn thành sớm việc thu thập thông tin theo như đề xuất thống nhất hai giai đoạn: giai đoạn một rút ngắn khoảng 20 ngày, giai đoạn hai khoảng 120 ngày. Đồng thời, ứng dụng triệt để công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong xác định mã ngành, giám sát tiến độ theo thời gian thực nhằm nâng cao tốc độ và độ chính xác của thu thập dữ liệu. Ngoài ra, rà soát thật kỹ hệ thống chỉ tiêu thống kê.
Bộ trưởng nhấn mạnh: Hiện nay, số lượng chỉ tiêu phục vụ tổng điều tra rất lớn, trên 400 chỉ tiêu, do đó, cần đánh giá nghiêm túc, loại bỏ những chỉ tiêu không cần thiết, mang tính hình thức, máy móc như các năm trước. “Những nội dung nào có thể khai thác thông qua ứng dụng công nghệ thông tin thì cần ưu tiên thực hiện, bảo đảm số liệu thống kê thiết thực, tránh lãng phí thời gian và nguồn lực”, Bộ trưởng nói.
Cũng theo Bộ trưởng, trong quá trình triển khai, từ Trung ương đến địa phương phải tiếp tục rà soát cách thức thu thập dữ liệu, phân định rõ nội dung nào cần điều tra trực tiếp, nội dung nào có thể khai thác từ dữ liệu hành chính. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên; cập nhật tiến độ, rà soát chất lượng dữ liệu và kịp thời báo cáo Ban Chỉ đạo các vướng mắc, khó khăn để có phương án xử lý phù hợp, phấn đấu hoàn thành công tác tập huấn cấp tỉnh giai đoạn hai trong tháng 2/2026.
Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết: Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là kỳ tổng điều tra thống kê quốc gia lần thứ 7, được thực hiện định kỳ 5 năm một lần theo quy định của Luật Thống kê. Cuộc điều tra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi được triển khai vào năm đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, nhằm cung cấp bức tranh toàn diện, đầy đủ và cập nhật về thực trạng nền kinh tế, phục vụ công tác đánh giá, hoạch định và điều hành chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Theo bà Nguyễn Thị Hương, kết quả Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cung cấp thông tin tổng thể về quy mô, cơ cấu ngành nghề, lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh của các loại hình cơ sở kinh tế; phản ánh mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử và chuyển đổi số trong nền kinh tế.
“Đây là nguồn dữ liệu quan trọng để tính toán các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu như GDP, GRDP; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và dàn mẫu tổng thể cho các cuộc điều tra thống kê tiếp theo, góp phần nâng cao chất lượng công tác thống kê và phục vụ xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số”, bà Nguyễn Thị Hương nói.
Bộ Tài chính cho biết tổng điều tra kinh tế năm 2026 có nhiều điểm mới nổi bật so với các kỳ trước; trong đó mở rộng phạm vi thu thập thông tin đối với tổ hợp tác và cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể có hoạt động kinh doanh trực tuyến; cập nhật, bổ sung nội dung điều tra phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, việc lập bảng kê cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể được triển khai sớm từ tháng 10/2025, góp phần bảo đảm điều tra đầy đủ, phân loại đúng ngành kinh tế. Đồng thời, công nghệ thông tin được ứng dụng toàn diện trong tất cả các khâu của Tổng điều tra, tăng cường điều hành trên môi trường số, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xác định mã ngành và sử dụng bản đồ số để theo dõi tiến độ điều tra theo thời gian thực; tăng cường liên thông, đồng bộ dữ liệu với các nguồn dữ liệu hành chính như đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan.
Về kết quả triển khai, từ đầu năm 2025, việc chuẩn bị Tổng điều tra kinh tế năm 2026 đã được triển khai khẩn trương. Đến nay đã hoàn thành hầu hết các nội dung quan trọng như xác định nhu cầu thông tin với 436 chỉ tiêu thống kê; ban hành đầy đủ các văn bản chỉ đạo, phương án Tổng điều tra; lập danh sách đơn vị điều tra giai đoạn 1 (thu thập thông tin cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể; cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; tổ hợp tác); thành lập Ban Chỉ đạo các cấp; xây dựng phiếu điều tra, tài liệu hướng dẫn, phần mềm thu thập thông tin và tổ chức tập huấn cho lực lượng tham gia điều tra. Theo đó, việc thu thập thông tin giai đoạn 1 được triển khai từ ngày 5/1/2026 và đến ngày 1/2/2026 đạt 42,8% kế hoạch; trong đó một số địa phương có tiến độ cao như Quảng Trị, Tây Ninh, Đà Nẵng; tuy nhiên vẫn còn một số địa phương có tiến độ thấp.
Cùng với đó, việc giám sát, kiểm tra và làm sạch dữ liệu đang được thực hiện song song với thu thập thông tin; đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai giai đoạn 2 đối với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, hội, hiệp hội, tổ chức phi Chính phủ nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam.
Bộ Tài chính cũng cho biết, trong quá trình triển khai, Tổng điều tra nhận được nhiều thuận lợi như sự quan tâm chỉ đạo của chính quyền các cấp; tuyên truyền được thực hiện rộng rãi; lực lượng điều tra viên cơ bản đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm; tập huấn, kiểm tra, giám sát được chú trọng.
Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như sự vào cuộc chưa đồng đều của chính quyền địa phương ở một số nơi; lực lượng thống kê cơ sở còn mỏng; điều tra viên kiêm nhiệm nhiều công việc nên tiến độ thu thập thông tin chưa cao; một số cơ sở sản xuất kinh doanh còn e ngại trong việc cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí.