Phi hành gia Reid Wiseman, chỉ huy sứ mệnh Artemis II, đang tập luyện các quy trình trong lúc hạ cánh. Ảnh: NASA
Theo CNN, bốn phi hành gia gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen đã hạ cánh xuống Thái Bình Dương ngoài khơi San Diego lúc 17h07 ngày 10/4 (giờ địa phương). Sau khi tiếp đất, phi hành đoàn được lực lượng phối hợp giữa NASA và quân đội Mỹ hỗ trợ rời tàu, đưa bằng trực thăng tới tàu USS John P. Murtha để kiểm tra sức khỏe ban đầu, trước khi trở về Trung tâm Vũ trụ Johnson tại Houston.
Tuy nhiên, các phi hành gia Artemis II không có nhiều thời gian nghỉ ngơi sau khi trở về, mà nhanh chóng tham gia chuỗi thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng thích nghi trở lại với trọng lực Trái Đất, cũng như khả năng làm việc trong môi trường trọng lực khác như Mặt Trăng.
Các thử nghiệm được tiến hành tại Trung tâm Vũ trụ Johnson, nơi các nhà khoa học sử dụng hệ thống mô phỏng tiên tiến nhằm xác định mức độ phục hồi thể chất của phi hành gia sau thời gian sống trong môi trường không trọng lực. Một trong những câu hỏi trọng tâm là con người có thể nhanh chóng trở lại trạng thái làm việc bình thường đến đâu khi chuyển đổi giữa các môi trường trọng lực khác nhau.
Theo các chuyên gia, môi trường không trọng lực gây ra nhiều thay đổi sinh lý đáng kể, bao gồm suy giảm khối lượng cơ, giảm sức bền tim mạch và ảnh hưởng đến hệ thống thăng bằng của cơ thể. Những yếu tố này có thể làm giảm khả năng thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, đặc biệt là các hoạt động ngoài không gian hoặc trên bề mặt các thiên thể khác.
Ông Jason Norcross, nhà khoa học dẫn đầu nghiên cứu, cho biết mục tiêu của chương trình là bảo đảm phi hành gia không bị đặt vào tình huống vượt quá giới hạn sinh lý khi thực hiện nhiệm vụ. Theo ông, các dữ liệu thu thập được sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch cho các sứ mệnh trong tương lai.
Để phục vụ nghiên cứu, NASA sử dụng Hệ thống Giảm tải Trọng lực Phản hồi Chủ động (ARGOS), cho phép mô phỏng các mức trọng lực khác nhau bằng cách điều chỉnh lực nâng. Với Artemis II, hệ thống này được thiết lập để tái tạo điều kiện trọng lực của Mặt Trăng, chỉ bằng khoảng 1/6 so với Trái Đất.
Trong vòng một đến bốn giờ sau khi hạ cánh, các phi hành gia phải thực hiện bài kiểm tra thoát hiểm khẩn cấp bằng mô hình tàu vũ trụ. Bài kiểm tra bao gồm các thao tác như ngồi dậy từ tư thế nằm, triển khai thang, leo ra ngoài, mang thiết bị và di chuyển trong khoảng cách nhất định. Mục tiêu là đánh giá khả năng phản ứng của phi hành đoàn trong trường hợp xảy ra sự cố sau khi hạ cánh.
Các nhà khoa học cho rằng đây là bước đánh giá quan trọng, bởi khả năng vận động và định hướng của phi hành gia có thể bị suy giảm đáng kể sau thời gian dài trong môi trường không trọng lực. Bà Marie Mortreux, chuyên gia nghiên cứu sinh lý học không gian, nhận định nguy cơ lớn nhất là phi hành gia không thể tự thoát ra khỏi tàu nếu gặp tình huống khẩn cấp.
Nghiên cứu trước đó cho thấy các nhóm cơ ở phần thân dưới bị ảnh hưởng nhiều nhất trong môi trường vi trọng lực, trong khi cơ tay ít bị suy giảm hơn do được sử dụng thường xuyên trong quá trình di chuyển trong không gian. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh cần tiếp tục nghiên cứu để đánh giá đầy đủ các tác động lâu dài.
Sau bài kiểm tra ban đầu, phi hành đoàn tiếp tục tham gia mô phỏng hoạt động đi bộ trên Mặt Trăng trong điều kiện trọng lực tương tự. Các phi hành gia được trang bị bộ đồ làm mát và bộ đồ EVA chuyên dụng, sau đó thực hiện chuỗi nhiệm vụ kéo dài từ 30 đến 40 phút, bao gồm di chuyển trên địa hình gồ ghề, leo xuống từ bệ hạ cánh, thao tác với thiết bị và vượt chướng ngại vật.
Một trong những thách thức lớn là khả năng duy trì thăng bằng khi tầm nhìn bị hạn chế và địa hình không ổn định. Ngoài ra, các nhiệm vụ yêu cầu cúi, ngồi hoặc thao tác chính xác cũng được đưa vào thử nghiệm nhằm mô phỏng các hoạt động thực tế như kết nối hệ thống năng lượng hoặc hỗ trợ sự sống.
Ở giai đoạn tiếp theo, các phi hành gia phải vận chuyển các vật nặng trên địa hình mô phỏng, với điều kiện mặt đất không bằng phẳng và lực cản từ bộ đồ không gian. Các bài kiểm tra này nhằm đánh giá sức bền, khả năng phối hợp và mức tiêu hao năng lượng của phi hành đoàn.
Toàn bộ quá trình thử nghiệm được theo dõi chặt chẽ, bao gồm thời gian hoàn thành nhiệm vụ, nhịp tim và mức tiêu thụ năng lượng. Các bài kiểm tra sẽ được lặp lại sau vài ngày để đánh giá tốc độ phục hồi của phi hành gia theo thời gian.
Theo ông Jason Norcross, dữ liệu từ các sứ mệnh trước đây cho thấy phi hành gia thường cải thiện đáng kể tình trạng thể chất sau khoảng 4 ngày và gần như hồi phục hoàn toàn trong vòng một tuần, ngay cả sau các nhiệm vụ kéo dài nhiều tháng trên quỹ đạo.
NASA cho biết các kết quả nghiên cứu từ Artemis II sẽ đóng vai trò nền tảng cho các sứ mệnh tiếp theo, đặc biệt là Artemis III, chương trình dự kiến đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng. Đồng thời, các dữ liệu này cũng góp phần quan trọng trong việc chuẩn bị cho các sứ mệnh dài ngày hơn, bao gồm kế hoạch đưa con người tới Sao Hỏa trong tương lai.