Những mô hình sản xuất hiệu quả không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho gia đình mà còn tạo việc làm cho lao động địa phương, góp phần khẳng định vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế.
Khai thác tiềm năng sẵn có
Chị Trịnh Thị Loan, xã Đồng Thịnh (Ninh Bình) chăm sóc các lồng cá của gia đình.
Trên sông Đào, đoạn chảy qua thôn Nam Thanh Nghị, xã Đồng Thịnh, những dãy lồng bè nuôi cá nối dài theo dòng nước đã trở nên quen thuộc với người dân địa phương. Trong số các hộ nuôi cá lồng tại đây, gia đình chị Trịnh Thị Loan là một trong những hộ tiên phong phát triển mô hình này.
Năm 2017, nhận thấy tiềm năng từ nguồn nước sông Đào, chị Loan tìm hiểu và quyết định đầu tư những lồng cá đầu tiên trên sông. Với số vốn ít ỏi, ban đầu gia đình chị chỉ đầu tư 2 lồng cá. Do chưa có kinh nghiệm chăm sóc, cá bị chết nhiều vì nhiễm bệnh.
Không nản chí, chị Loan tìm đến các hộ nuôi cá lồng trong tỉnh để học hỏi kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh. Để nuôi cá lồng đạt hiệu quả, chị nghiên cứu vị trí đặt lồng ở khu vực có dòng chảy ổn định, độ sâu phù hợp và tránh nơi có nhiều tàu thuyền qua lại. Trong quá trình nuôi, gia đình lựa chọn các loại cá như cá trắm cỏ, cá chép, cá lăng làm con nuôi chủ lực, với mật độ thả nuôi phù hợp để cá có không gian sinh trưởng tốt.
Chị Loan cho biết, nuôi cá lồng phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tự nhiên. Vì vậy, hàng ngày gia đình thường xuyên theo dõi màu nước, dòng chảy và hoạt động của cá để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường. Lồng nuôi được vệ sinh định kỳ nhằm loại bỏ rong rêu và bùn bám, giúp nước lưu thông tốt hơn. Bên cạnh đó, gia đình còn bổ sung vitamin và chế phẩm sinh học vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho cá, hạn chế dịch bệnh.
Nhờ kiên trì học hỏi và tích lũy kinh nghiệm qua từng vụ nuôi, số lượng lồng cá của gia đình chị Loan ngày càng tăng. Hiện gia đình có 9 lồng bè nuôi cá, mỗi lồng nuôi một loại cá riêng. Trong quá trình nuôi, cá được phân loại theo kích cỡ để thuận tiện cho việc chăm sóc, cho ăn. Một số loại cá đặc sản có giá trị kinh tế cao như cá lăng, cá trắm cỏ, cá chép được gia đình tập trung nuôi nhiều.
Với định hướng nuôi cá thuận tự nhiên, gia đình chị đấu thầu khoảng 10 sào đất bãi ven đê để trồng chuối, trồng cỏ làm thức ăn cho cá. Hàng ngày chị thu mua cá tạp từ các tàu thuyền đánh bắt trên sông Đào để bổ sung nguồn thức ăn cho cá nuôi trong lồng. Nhờ chủ động nguồn thức ăn và thực hiện tốt quy trình phòng bệnh, cá sinh trưởng khỏe, thịt cá thương phẩm có độ ngon, ngọt đặc trưng. Sản phẩm của gia đình được nhiều nhà hàng trong tỉnh thu mua lâu dài, đầu ra ổn định.
Theo chị Loan, mỗi năm gia đình thu hoạch khoảng 5 tấn cá các loại, doanh thu đạt hơn 300 triệu đồng. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm nuôi cá lồng cho nhiều hộ dân trong xã. Nhờ đó, mô hình nuôi cá lồng trên sông Đào ngày càng được nhân rộng. Hiện toàn xã có 12 hộ với khoảng 90 lồng nuôi cá các loại, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân xã Đồng Thịnh.
Đưa sản phẩm địa phương đi xuất khẩu
Cơ sở chế biến cói xuất khẩu Tiến Hải của bà Nguyễn Thị Hải, xã Nghĩa Lâm (Ninh Bình) tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.
Sinh ra và lớn lên ở vùng quê Nghĩa Lâm, từ nhỏ bà Nguyễn Thị Hải đã quen với nghề đan cói, tạo ra những vật dụng như làn, chiếu. Đây là nghề truyền thống gắn bó với đời sống của người dân địa phương.
Sau này, bà trở thành công nhân sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ tại Công ty Xuất nhập khẩu huyện Nghĩa Hưng (cũ). Năm 1990, khi công ty giải thể, bà cùng nhiều chị em rơi vào cảnh mất việc. Nhận thấy tay nghề của chị em trong vùng rất khéo léo, nghề đan cói có nhiều tiềm năng phát triển, bà Hải mạnh dạn đứng ra tập hợp chị em trong vùng để duy trì và phát triển nghề.
Bà Hải tâm sự, khi đó nhờ sự hỗ trợ của Hội Phụ nữ, bà được vay 5 triệu đồng từ nguồn vốn xóa đói giảm nghèo của Hội. "Từ nguồn vốn này cùng số tiền tích góp của gia đình và sự giúp đỡ của người thân, tôi mở xưởng gia công nhỏ, vừa tạo việc làm cho lao động địa phương, vừa góp phần giữ gìn nghề thủ công truyền thống, bà Hải nói.
Bà Hải cho biết, trước đây, khu vực huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định (cũ) có nông trường quốc doanh Rạng Đông cung cấp nguồn nguyên liệu cói cho nghề thủ công. Tận dụng lợi thế này, cơ sở của bà Hải nhận gia công sản phẩm cói cho các đơn vị khác. Thời gian đầu, xưởng chỉ có vài chục lao động, chủ yếu là phụ nữ. Nguyên liệu được mang về nhà tranh thủ lúc nông nhàn để đan, sau đó sản phẩm được tập trung lại tại xưởng. Nhờ sự chăm chỉ và khéo léo của người lao động, các sản phẩm luôn được đánh giá cao về chất lượng.
Sau một thời gian tích lũy kinh nghiệm, bà Hải chuyển từ gia công sang trực tiếp sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Năm 2016, bà thành lập Cơ sở chế biến cói xuất khẩu Tiến Hải, sản xuất các sản phẩm từ cói, mây, tre, bèo bồng như túi xách, giỏ, khay đựng đồ, mũ, nón và các sản phẩm trang trí phục vụ thị trường quốc tế. Thông qua các đơn vị trung gian, sản phẩm của cơ sở đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Đông Âu, Nhật Bản…
Bà Nguyễn Thị Hải (phải), Chủ Cơ sở chế biến cói xuất khẩu Tiến Hải, xã Nghĩa Lâm (Ninh Bình) giới thiệu sản phẩm với khách hàng.
Trung bình mỗi tháng, cơ sở xuất khoảng 4.000 sản phẩm, doanh thu hàng năm đạt khoảng 35 tỷ đồng. Hiện cơ sở tạo việc làm cho khoảng 530 lao động địa phương, chủ yếu là phụ nữ, với mức thu nhập từ 5 - 7 triệu đồng/người/tháng.
Gắn bó nhiều năm với cơ sở sản xuất, bà Vũ Thị Khuyên (xóm Hồng Anh, xã Nghĩa Lâm) cho biết, trước đây phụ nữ địa phương chủ yếu làm nông nghiệp, thu nhập bấp bênh. Từ khi làm việc tại xưởng cói của bà Hải, nhiều chị em có việc làm ổn định quanh năm. "Công việc không quá nặng nhọc, có thể làm tại nhà nên rất thuận tiện cho phụ nữ, giúp họ có thêm thu nhập, ổn định kinh tế gia đình", bà Khuyên nói.
Bà Vũ Thị Như Hoa, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Nghĩa Lâm đánh giá: "Cơ sở sản xuất của bà Nguyễn Thị Hải không chỉ giúp phát triển nghề cói truyền thống của địa phương mà còn tạo việc làm ổn định cho nhiều phụ nữ trong xã. Nhờ có việc làm ngay tại quê hương, nhiều lao động không phải xa gia đình đi làm ăn xa. Đây cũng là một trong những mô hình phụ nữ làm kinh tế giỏi tiêu biểu của xã được nhiều đơn vị học hỏi, nhân rộng".
Thời gian qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Ninh Bình đã tích cực tham mưu, đề xuất với tỉnh ban hành nhiều chương trình, kế hoạch hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế như: Kế hoạch thực hiện Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp” (Đề án 939); Đề án “Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030” (Đề án 01). Đặc biệt, Hội đã tham mưu UBND tỉnh bổ sung 16 tỷ đồng cho Quỹ Hỗ trợ phụ nữ phát triển nhằm hỗ trợ phụ nữ vay vốn khởi nghiệp.
Trong 5 năm qua, có 216/593 ý tưởng, dự án của phụ nữ trong tỉnh tham gia cuộc thi “Ngày phụ nữ khởi nghiệp” được các cấp Hội hỗ trợ triển khai hiệu quả. Hội cũng vận động trên 20 tỷ đồng để hỗ trợ nâng cao năng lực cho hơn 3.600 phụ nữ khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh. Từ các nguồn vốn vay ưu đãi, Hội đã hỗ trợ trên 25.000 hội viên vay vốn với tổng dư nợ gần 9.000 tỷ đồng; đồng thời giúp 3.540 lượt phụ nữ khó khăn vay không lãi gần 26 tỷ đồng từ các nguồn quỹ để phát triển kinh tế.