Độc đáo nghi lễ rước ‘Vua giả’ tại Lễ hội Đền Sái

Lễ hội Đền Sái, thôn Thụy Lôi, xã Thụy Lâm, Hà Nội từ lâu đã in đậm trong tâm thức người dân vùng đất Thụy Lâm, nay là xã Thư Lâm, bởi sự hòa quyện giữa huyền thoại và lịch sử. Điểm nhấn thu hút sự quan tâm của hàng vạn du khách chính là đoàn rước Vua giả.

Đi đầu là cờ mao huyết, kiệu Chúa, tiếp theo là kiệu Vua và bốn vị quan gồm: Quan Thự Vệ, Quan Tán Ý, Quan Đề Lĩnh và Quan Trấn Thủ. Kiệu Vua có tàn lọng uy nghiêm che, theo sau là phường nhạc, đội múa bước đi trong tiếng chiêng trống tưng bừng… tạo nên một “bảo tàng sống” lưu giữ ký ức lịch sử và tri thức bản địa.

Đến Đồng Chầu, đoàn rước dừng lại, Vua sẽ xuống kiệu đi lên gò Vọng bái làm lễ bái vọng Đức thánh thần Huyền Thiên trên đền Sái. Trong khi đó, kiệu Chúa đi về phía đền Thượng, đến đền, Chúa xuống kiệu làm lễ ướm gươm, chém ba nhát vào hòn đá để sau đền, đổ phẩm đỏ lên. Tục truyền ấy là động tác giết gà trắng. Sau lễ ướm gươm, Chúa vào đền đứng vái trước bài vị Cao Sơn Đại Vương ba vái, rồi chúa biến mất, dân làng khiêng kiệu không về đình.

Sau khi làm lễ bái vọng xong, Vua về đình và dừng lại trước dinh lưu thủ. Vua khi ấy ngự trên ngai vàng, bà con làng xóm vui mừng kéo tới dinh chúc tụng Ngài. Người đóng vai Vua, Chúa, các quan phải là những người cao niên, gia đình vẹn toàn.

Lễ hội rước “Vua giả” gắn liền với truyền thuyết vua An Dương Vương xây thành Cổ Loa, lễ hội tái hiện lại điển tích Đức Huyền Thiên Trấn Vũ giúp Vua tiêu diệt Bạch Kê Tinh, trừ họa cho dân lành và giúp công cuộc xây thành được hoàn tất.

Để tri ân công đức thần linh, Vua An Dương Vương đã trực tiếp về núi Sái bái yết, nhưng sau này để giảm bớt sự tốn kém cho nhân dân, Vua đã ban chiếu cho dân làng thay mặt triều đình thực hiện nghi lễ rước Vua giả. Từ đó, nghi lễ rước kiệu Vua giả đã trở thành linh hồn của lễ hội, được lưu truyền qua hàng nghìn năm lịch sử mà vẫn giữ nguyên bản sắc, ít chịu tác động bởi quá trình đô thị hóa.

Sự kiện năm nay càng thêm ý nghĩa khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh Lễ hội Đền Sái vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia theo quyết định số 2198/QĐ-BVHTTDL. Chính quyền xã Thư Lâm khẳng định đây là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với những giá trị văn hoá tiêu biểu của cộng đồng, đồng thời khẳng định trách nhiệm của địa phương trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hoá dân tộc. Danh hiệu này không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn các giá trị lịch sử, giáo dục đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và thắt chặt tình làng nghĩa xóm, tạo nên sợi dây gắn kết cộng đồng bền chặt qua nhiều thế hệ.

Song hành với việc tôn vinh di sản phi vật thể, địa phương cũng đã hoàn tất dự án tu bổ, tôn tạo di tích Đình Thụy Lôi. Công trình hoàn thành sau hơn một năm thi công không chỉ đảm bảo giữ gìn tối đa các yếu tố gốc của kiến trúc truyền thống mà còn củng cố không gian văn hóa, tâm linh đặc trưng của khu di tích.

Việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản vật thể và phi vật thể tại Đền Sái và Đình Thụy Lôi đã tạo nên một quần thể văn hóa hoàn chỉnh, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng chính đáng của nhân dân và trở thành điểm nhấn du lịch văn hóa hấp dẫn cho du khách gần xa trong mùa lễ hội xuân năm nay.

Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm, ông Nguyễn Thành Luân cho biết: Thông qua việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích, công trình còn có ý nghĩa sâu sắc trong giáo dục truyền thống lịch sử, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" cho các thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ; đồng thời tạo điểm nhấn về không gian, cảnh quan văn hóa, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư và thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.