Đề xuất chính sách đặc thù cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Tham dự Hội nghị có các đồng chí: Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long; Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung; Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr; các Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà, Nguyễn Hải Trung.

Theo Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung, năm 2026 Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề ra 12 nhiệm vụ nhằm quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện tốt Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; các Chỉ thị, Nghị quyết, Kết luận của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các văn bản chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ có liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo.

Trong đó tập trung xây dựng, ban hành Chương trình hành động về công tác dân tộc, Chương trình hành động về công tác tôn giáo thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Tham mưu đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc trong tình hình mới, Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 10/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương (Khóa IX) về công tác tôn giáo trong tình hình mới; Tham mưu sửa đổi, bổ sung Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 phù hợp với điều kiện, tình hình thực tiễn...

Tiếp tục tham mưu, thực hiện rà soát và sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống cơ quan công tác dân tộc, tôn giáo đồng bộ, thống nhất, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả từ Trung ương đến địa phương theo đúng tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW. Tăng cường phối hợp xây dựng thể chế, chủ động rà soát, tham mưu sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các chương trình, chính sách dân tộc, tôn giáo để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của chính sách giai đoạn 2021 - 2030. Tập trung xây dựng và hoàn thiện các đề án, chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo trong Chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ năm 2026.

Về Chương trình mục tiêu quốc gia dân tộc thiểu số và miền núi (MTQG DTTS&MN), bám sát định hướng chủ trương của Quốc hội tại các Nghị quyết số 88/2019/QH14 và Nghị quyết số 120/2020/QH14; căn cứ chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Trung ương các Chương trình MTQG để thực hiện tham mưu lãnh đạo Bộ trong triển khai các nhiệm vụ về Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội (KT - XH) vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021 - 2030 và Hợp phần Phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS&MN trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035; Thực hiện nhiệm vụ giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương các Chương trình MTQG quản lý, điều phối, tổ chức thực hiện Chương trình theo phân công nhiệm vụ thuộc Chương trình công tác giai đoạn và hằng năm; tổ chức, quản lý, điều phối thực hiện Hợp phần phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS&MN trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035.

Tăng cường rà soát, hoàn thiện các quy định, văn bản hướng dẫn để tổ chức triển khai thực hiện Hợp phần phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS&MN trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035 đảm bảo kịp thời, đồng bộ nhằm thúc đẩy giải ngân nguồn vốn ngay từ đầu giai đoạn, phát huy hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ đầu tư; Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tham mưu, giúp Bộ tổ chức kiểm tra, giám sát; hướng dẫn, giải quyết kiến nghị của đại biểu Quốc hội, cử tri, người dân; kịp thời xử lý giải quyết các khó khăn, vướng mắc, tồn tại bất cập trong quá trình triển khai thực hiện Hợp phần phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS&MN trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035.

Thực hiện báo cáo định kỳ và đột xuất về Hợp phần phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS&MN trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035 theo quy định; Tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ triển khai thực hiện Đề án tổng thể và Hợp phần phát triển KT - XH vùng DTTS&MN trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035 ở các cấp. 

Tăng cường công tác theo dõi, nắm tình hình trên địa bàn vùng DTTS&MN, vùng tôn giáo, kịp thời cung cấp thông tin, báo cáo về công tác dân tộc, tôn giáo, đặc biệt là các điểm nóng về an ninh trật tự, tôn giáo, tình hình thiên tai, dịch bệnh, môi trường... giải quyết những vấn đề phát sinh theo thẩm quyền, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ...

Cũng theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, năm 2025 công tác dân tộc, tôn giáo được Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị các cấp quan tâm chỉ đạo, phối hợp triển khai thực hiện; nhân dân và cộng đồng xã hội cả nước quan tâm, theo dõi tạo động lực quan trọng trong triển khai thực hiện chính sách dân tộc, sự nỗ lực cố gắng vươn lên của đồng bào các DTTS, nhờ vậy việc thực hiện công tác dân tộc, chính sách dân tộc, tôn giáo năm 2025 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng góp phần phát triển KT - XH, đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng đồng bào DTTS&MN, tôn giáo. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ luôn quan tâm, chỉ đạo, điều hành quyết liệt, hiệu lực, hiệu quả về công tác dân tộc, tôn giáo, nhất là công tác giảm nghèo cho đồng bào các DTTS. 

Đặc biệt trong năm 2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quan tâm chỉ đạo cụ thể, sát sao việc xây dựng, hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo trọng tâm là Chương trình MTQG DTTS&MN. Việc theo dõi, đôn đốc công tác triển khai 3 Chương trình MTQG được Chính phủ đưa vào các chương trình họp và Nghị quyết phiên họp thường kỳ hằng tháng. 

Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ với các các bộ, ngành, địa phương tạo đồng thuận cao trong phối hợp thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến Chương trình MTQG DTTS&MN và các chính sách dân tộc, tôn giáo trong giai đoạn từ năm 2021 - 2025. Hệ thống chính sách dân tộc, tôn giáo được ban hành khá đầy đủ, toàn diện, bao quát hầu hết các lĩnh vực đời sống chính trị, KT - XH của vùng đồng bào DTTS&MN, đồng bào tôn giáo và thường xuyên được quan tâm rà soát, điều chỉnh, bổ sung thống nhất về cơ chế quản lý, tập trung nguồn lực, khắc phục tình trạng trùng lắp; phân cấp mạnh cho địa phương và thể hiện rõ tính công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện; ưu tiên tập trung đầu tư đối với địa bàn đặc biệt khó khăn. 

Cơ chế chính sách từng bước thay đổi cách thức tiếp cận theo hướng phát huy nội lực của đối tượng thụ hưởng. Công tác thông tin, tuyên truyền, chuyển đổi số và phổ biến giáo dục pháp luật cho đồng bào DTTS, đồng bào tôn giáo được tăng cường; hợp tác quốc tế về công tác dân tộc, tôn giáo tiếp tục được đẩy mạnh. Tăng cường công tác xây dựng thể chế đảm bảo đúng tiến độ, đúng thẩm quyền và khả thi với tư duy các văn bản tham mưu, nhất là về chủ trương, chính sách, thể chế bảo đảm ngắn gọn, cụ thể, trừ những vấn đề theo quy định của pháp luật. Việc kiện toàn, tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo, năng lực đội ngũ cán bộ từng bước được chú trọng, nâng lên. 

Thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng hiệu quả hơn. Công tác chỉ đạo, điều hành, mối quan hệ công tác với các bộ, ngành, địa phương có nhiều thuận lợi; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo được nâng lên rõ rệt, cơ bản đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng; năng lực quản lý của cơ quan công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng được nâng lên, tổ chức bộ máy cơ quan công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo từ Trung ương đến địa phương tiếp tục được kiện toàn, củng cố.

Phát biểu với Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long ghi nhận những kết quả cao về công tác dân tộc, tôn giáo mà Bộ dân tộc và Tôn giáo đã đạt được trong năm qua. 

Về phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới, Phó Thủ tướng Lê Thành Long cơ bản nhất trí với báo cáo và ý kiến phát biểu của các đại biểu dự Hội nghị đồng thời đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo quán triệt, triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV; các Chỉ thị, Nghị quyết, Kết luận của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các văn bản chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ có liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo. Đặc biệt là Kết luận số 65 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 24 của Trung ương về công tác dân tộc trong tình hình mới; Chỉ thị số 18 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 25 của Trung ương về công tác tôn giáo trong tình hình mới. 

Trong đó, tập trung xây dựng, hoàn thiện Dự thảo Luật tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) để trình Quốc hội theo kế hoạch; cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch hành động với các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, phân công cụ thể. Khẩn trương triển khai nhiệm vụ được Tổng Bí thư Tô Lâm giao tại buổi gặp mặt học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2025; hoàn thiện chính sách đối với học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số; nghiên cứu xây dựng Đề án tạo việc làm, phát triển dịch vụ, kết nối lao động bền vững trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2031.

Chủ động nắm bắt tình hình, không để bị động, bất ngờ; nâng cao năng lực phân tích, dự báo, có phản ứng chính sách kịp thời, phù hợp, hiệu quả. Kịp thời tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo từ cơ sở.

Giữ vững kỷ luật, kỷ cương, đoàn kết, thống nhất trong triển khai nhiệm vụ về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; chủ động đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chuyển từ "hỗ trợ" sang "đầu tư phát triển", khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của đồng bào. Triển khai hiệu quả các nội dung được giao chủ trì của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2026-2035, đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, không thất thoát, lãng phí.

Phó Thủ tướng Lê Thành Long lưu ý Bộ Dân tộc và Tôn giáo quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ về lý luận, năng lực chuyên môn và kiến thức thực tiễn của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác dân tộc, tôn giáo. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tinh thần, trách nhiệm của người đứng đầu trong thực thi công việc, khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến, giải thích chính sách, pháp luật. Chủ động cung cấp thông tin chính thức, đầy đủ, kịp thời, công khai, minh bạch về các giải pháp chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước để Nhân dân hiểu và chia sẻ, tạo sự đồng thuận trong thực thi chính sách, pháp luật về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.

“Đối với một số kiến nghị của Bộ Dân tộc và Tôn giáo và các địa phương: Đề nghị các bộ, ngành và các cơ quan liên quan chủ động phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo để nghiên cứu, xử lý theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao, sớm có văn bản trả lời các địa phương; báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những nội dung vượt thẩm quyền”, Phó Thủ tướng Lê Thành Long nhấn mạnh.

Ghi nhận những đóng góp to lớn của đồng chí Đào Ngọc Dung - Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2025, nhân dịp này Chủ tịch nước đã ký Quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho đồng chí Bộ trưởng Đào Ngọc Dung.