Siết quản lý, vi phạm bảo vệ động vật hoang dã vẫn nóng

Tuy vậy, ông Trần Văn Cường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ cho hay, công tác bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Trước hết, địa bàn rộng, nhiều khu vực rừng núi hiểm trở khiến công tác tuần tra, kiểm soát gặp nhiều hạn chế. Các đối tượng vi phạm thường xuyên thay đổi thời gian, địa điểm hoạt động, gây khó khăn cho việc phát hiện, xử lý. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận người dân về bảo vệ động vật hoang dã chưa đầy đủ, vẫn còn tình trạng săn bắt, tiêu thụ vì lợi ích kinh tế trước mắt. Một số người chưa nắm rõ quy định pháp luật liên quan đến nuôi nhốt động vật hoang dã, dẫn đến vi phạm.

Hiện tỉnh có gần 1.000 cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã với nhiều loài khác nhau như rắn, hươu, nai, nhím, dúi… Đây là nguồn sinh kế quan trọng cho người dân, song cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa động vật khai thác trái phép từ tự nhiên nếu không được quản lý chặt chẽ. Ngoài ra, chế tài xử lý một số hành vi vi phạm chưa đủ sức răn đe, trong khi lực lượng chức năng còn mỏng, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Ông Đinh Công Sứ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản, ngày 28/4/2026, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Kế hoạch số 147/KH-UBND với nhiều giải pháp cụ thể, đồng bộ.

Kế hoạch đưa ra lần này, tỉnh sẽ nhanh chóng kiện toàn Ban Chỉ đạo và các tổ công tác liên ngành từ cấp tỉnh đến cơ sở, bảo đảm chỉ đạo thống nhất, kịp thời. Công tác rà soát, thống kê các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động nuôi, kinh doanh động vật hoang dã và khai thác thủy sản sẽ được triển khai đồng bộ, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh truyền thông với thông điệp xuyên suốt: “Không săn bắt – Không tiêu thụ – Bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư, bảo vệ nguồn lợi thủy sản”. Tỉnh cũng sẽ thiết lập các kênh tiếp nhận thông tin, phản ánh từ người dân như đường dây nóng, nền tảng trực tuyến nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Công tác kiểm tra, truy quét sẽ được tăng cường theo hướng đột xuất, bất ngờ tại các khu vực, tụ điểm có dấu hiệu vi phạm, đặc biệt là các chợ, nhà hàng, cơ sở kinh doanh có nguy cơ tiêu thụ động vật hoang dã.

Đối với lĩnh vực nuôi nhốt động vật hoang dã, tỉnh tập trung rà soát, hướng dẫn các cơ sở hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cấp mã số trại nuôi nhằm kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, số lượng, vòng đời động vật. Đây được xem là giải pháp quan trọng để ngăn chặn tình trạng lợi dụng nuôi hợp pháp để hợp thức hóa động vật khai thác trái phép.

Về phía các ngành chức năng như lực lượng công an đang phát huy vai trò nòng cốt trong đấu tranh, xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng và chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động người dân. Ngành nông nghiệp và môi trường tập trung phát hiện sớm các điểm nóng, tổ chức tuần tra tại các khu vực có nguy cơ cao, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các phương tiện khai thác thủy sản mang tính hủy diệt như xung điện, chất nổ, hóa chất độc hại.

Với các cơ quan truyền thông cũng tăng cường xây dựng chuyên trang, chuyên mục phản ánh thực trạng, biểu dương các điển hình tiên tiến, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Đặc biệt, tỉnh cũng khuyến khích sự tham gia của các tổ chức tôn giáo, đoàn thể trong việc tuyên truyền, vận động người dân thực hành các hoạt động như phóng sinh đúng cách, gắn với bảo vệ đa dạng sinh học.

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, tình trạng săn bắt, nuôi nhốt, buôn bán trái phép động vật hoang dã và khai thác thủy sản bằng các phương tiện mang tính tận diệt vẫn còn xảy ra ở một số địa phương, đặc biệt tại các khu vực có rừng núi, sông suối, hồ đầm.

Điển hình, ngày 26/1/2026, qua công tác nắm tình hình, lực lượng Công an xã Mai Châu phát hiện tại gia đình anh Hà Văn Chính, trú tại xóm Noong Luông, có nuôi nhốt một cá thể khỉ vàng (Macaca mulatta) thuộc nhóm IIB – loài động vật hoang dã được pháp luật bảo vệ. Sau khi được tuyên truyền, vận động, gia đình đã tự nguyện giao nộp cá thể này để lực lượng kiểm lâm thả về tự nhiên. Vụ việc tuy không mang tính chất nghiêm trọng nhưng phản ánh thực tế nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế.

Tại xã Đan Thượng, tình trạng săn bắt động vật hoang dã trái phép vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng thường lợi dụng địa hình rừng núi, sử dụng bẫy dây, bẫy lưới để bắt chim, thú rừng với mục đích tiêu thụ hoặc bán kiếm lời. Không chỉ gây suy giảm số lượng loài, những hành vi này còn làm mất cân bằng hệ sinh thái, ảnh hưởng lâu dài đến môi trường sống. Qua rà soát, lực lượng chức năng vừa phát hiện và xử lý nhiều trường hợp vi phạm, thu giữ 7 lưới bẫy chim, 9 lồng bẫy và một bộ kích điện dùng để khai thác thủy sản trái phép. Đây là những phương tiện bị cấm do có tính hủy diệt cao, gây tổn hại nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản.

Bên cạnh đó, tại xã Yên Lập, tình trạng bẫy bắt chim hoang dã, đặc biệt là chim di cư, vẫn diễn ra lén lút. Các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như giăng lưới, dùng keo dính, thiết bị phát âm thanh để dụ chim. Những khu vực ven hồ, đầm, ruộng sau thu hoạch trở thành điểm nóng cho các hoạt động này. Hệ quả là số lượng chim trời suy giảm rõ rệt, kéo theo nguy cơ mất cân bằng sinh thái…

Trước thực trạng trên, lực lượng công an và kiểm lâm địa phương đã tăng cường nắm tình hình, rà soát địa bàn, tổ chức kiểm tra, truy quét tại các khu vực trọng điểm. Nhiều dụng cụ bẫy bắt động vật hoang dã đã được lực lượng chức năng thu giữ, góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm ngay từ sớm…

Bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là nghĩa vụ của mỗi người dân. Khi nhận thức được nâng cao, người dân sẵn sàng hợp tác, tự nguyện giao nộp động vật hoang dã, tố giác hành vi vi phạm.

Thời gian tới, với sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền, sự vào cuộc của các lực lượng chức năng và sự đồng thuận của nhân dân, Phú Thọ đặt mục tiêu từng bước đẩy lùi tình trạng vi phạm, bảo vệ hiệu quả đa dạng sinh học, góp phần xây dựng môi trường sinh thái xanh, sạch, bền vững. Những nỗ lực này không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn có giá trị lâu dài trong việc gìn giữ tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ mai sau, đồng thời khẳng định trách nhiệm của địa phương trong thực hiện các cam kết quốc gia và quốc tế về bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học.