Đến Bến Tre hỏi về nghệ nhân “Năm Công”, người đã từng xuất khẩu thành công loại kiểng thú sang các nước châu Á, ai cũng biết, bởi kiểng thú vốn khá nổi tiếng về chất lượng và mẫu mã độc đáo.
Nghệ nhân Nguyễn Văn Công nay đã bước sang tuổi 66, ngụ tại ấp Phú Long, xã Hưng Khánh Trung B, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.
Nghệ nhân Nguyễn Văn Công. |
Trong những ngày giáp Tết, trong khi nhiều cơ sở hoa kiểng rơi vào tình trạng dội chợ, nhất là các mặt hàng hoa kiểng thì khí thế lao động tại cơ sở của ông lại tất bật, khẩn trương để kịp hoàn thành các đơn đặt hàng trong và ngoài nước. Ông cho biết số lượng lao động thường xuyên tại cơ sở của ông là 15 người, vào đợt cao điểm con số này tăng lên khá nhiều.
Ông Công kể lại: Ban đầu loại Mai Chấn Thủy được ông chọn để làm kiểng thú vì màu sắc đẹp nhưng tuổi thọ không cao. Sau nhiều năm nghiên cứu tìm hiểu ông đã chọn loại cây Si (còn gọi là cây Gừa Tàu) vì đáp ứng được các yêu tố: đẹp, bền, dễ uốn dẻo.
Với kinh nghiệm gần bốn mươi năm làm nghề kiểng cổ, kiểng hình rồi kiểng thú, ông đã cho ra đời rất nhiều tác phẩm độc đáo có thể xem là lạ nhất đồng bằng sông Cửu Long như: nhà miền Tây, hồ lô, nhà Lục giác, Bát giác, bình bông,… Ông còn nhận nhiều đơn đặt hàng của nước bạn Singapo như : hình tượng con Bù xè, tinh tinh, máy bay, xe ngựa… Đặc biệt là kiểng thú hình con Sóc có đường kính 2,5 mét, dài đến 8 mét. Năm 2011, ông vinh dự được mời ra Hà Nội để quảng bá tác phẩm kiểng thú đôi rồng mỗi con dài 18 mét, nhà lục giác và một số tác phẩm khác được người dự khán đánh giá rất cao sự công phu, sáng tạo, tinh xảo, độc đáo.
Một tác phẩm kiểng thú của ông Năm Công. |
Ông cũng đã tham gia nhiều hội thảo về nguồn gốc loại hình nghệ thuật dân gian kiểng cổ, kiểng hình, kiểng thú, kiểng Bon sai. Ông cho biết: Loại kiểng thú là vốn quý của dân tộc cần gìn giữ và phát huy vì tính nghệ thuật rất cao, độc đáo, hiếm có.
Sản phẩm của ông hiện nay xuất khẩu chủ yếu sang Singapo và các Australia… Muốn xuất khẩu mặt hàng này phải tháo rời khung sắt bên trong, chuyển bằng côngtainơ xuống tàu sang các nước. Thợ của ông trực tiếp sang tận nơi để lắp ghép trở lại hình dạng ban đầu. Riêng với khách hàng ở Australia thì đặt sườn mang về bản xứ, sau đó tự trồng cây vào bên trong các tượng nên mất nhiều thời gian chăm sóc nhưng chất lượng kiểng thú đảm bảo. Thỉnh thoảng họ gọi nhờ ông tư vấn những vấn đề có liên quan.
Nghệ nhân Năm Công cho biết: “Tôi rất say mê chế tác những loại kiểng thú mang dáng dấp 12 con giáp. Muốn thành công phải nghiên cứu từng chi tiết như đời sống, sinh hoạt, tính cách, dáng đứng, dáng đi, tư thế phải oai phong, biểu trưng cho sức mạnh và sự thành đạt, tác phẩm phải có hồn nghệ thuật ẩn chứa bên trong”.
Nắm bắt nhu cầu của khách hàng, Tết năm con gì thì ông cho ra mắt những kiểng thú mang hình tượng con giáp ấy nên sản phẩm của ông thường cung không đủ cầu.
Để có đủ nguồn nguyên liệu, ông đã trồng nhiều cây si trên diện tích 25.000 mét vuông. Điều đáng nói ở người nông dân nghệ nhân này là ông không giấu nghề, mà hướng dẫn tận tình rất nhiều người quanh vùng đến học tập. Nhiều người đã bắt đầu thạo nghề và mở cơ sở sản xuất kiểng cổ, kiểng hình, kiểng thú.
Ông Năm Công nói thêm “Khó nhất của nghề làm kiểng thú là việc phác thảo, thiết kế bộ khung sắt hình tượng các loài thú sao cho thật giống, bắt mắt, lạ lẫm”.
Hiện tại mỗi năm ông tiêu thụ ở các nước từ 600 đến 700 kiểng thú có kích thước và trọng lượng lớn. Khách hàng trong nước thì liên tục đặt hàng với nhiều yêu cầu về mẫu mã khác nhau. Ông là người chế tác thành công ba chiếc bình cổ lớn nhất miền Tây với độ cao từ 3 đến 6,5 mét theo đơn đặt hàng của UBND tỉnh Bạc Liêu và đang khẩn trương hoàn thành hàng chục cây đàn kiềm bằng cây si cho tỉnh này để chuẩn bị cho ngày hội festival đờn ca tài tử Bạc Liêu năm 2014.
Hiện nay mọi việc quản lý kinh doanh, chế tác ông đã giao lại cho người con trai, riêng ông chỉ đóng vai trò “cố vấn” chỉ đạo thực hiện và đảm đương phần ý tưởng.
Cách làm giàu và ý thức bảo vệ nét đẹp văn hóa dân tộc của nghệ nhân Nguyễn Văn Công rất đáng khâm phục và nhân rộng trong cộng đồng.
Triệu Mỹ Ngọc