Nghị quyết 06-NQ/TW: Mở không gian phát triển mới từ công tác đối ngoại

Bước chuyển mình trong kỷ nguyên phát triển mới 

Đánh giá về tầm quan trọng của Nghị quyết 06 đối với việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Việt Nam thời gian tới, Tiến sĩ Phan Cao Nhật Anh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, Nghị quyết 06 được ban hành kịp thời, là hành động tức thì, phản ánh rõ nét tư duy về đường lối đối ngoại của Đảng ngay sau Đại hội XIV. Theo đó, Đại hội XIV xác định đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”. Hội nhập quốc tế không chỉ là động lực phát triển quan trọng mà là một trong những phương thức hàng đầu để thực hiện các mục tiêu chiến lược của đất nước.Việc ban hành Nghị quyết 06 cũng thể hiện tính chủ động của Việt Nam trước những biến động khó đoán định của bối cảnh toàn cầu.

Ông Phan Cao Nhật Anh nhận định, Việt Nam đang tiến vào kỷ nguyên phát triển mới. Sự chuyển mình đang diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi khía cạnh. Điều này đòi hỏi đối ngoại cũng phải phát triển đồng bộ với hệ thống phát triển chung của đất nước. 

Trong bối cảnh thế giới phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, văn kiện Đại hội XIV đã xác lập tư duy “tự chủ chiến lược”. Theo ông Phan Cao Nhật Anh, đây là khái niệm mới, mang tầm vóc cao hơn khái niệm “độc lập, tự chủ” truyền thống. Tự chủ chiến lược tại Đại hội XIV mang hàm nghĩa chủ động kiến tạo: Chúng ta chủ động lựa chọn con đường phát triển, chủ động thiết kế các mối quan hệ đối ngoại và quyết liệt làm chủ các nguồn lực, công nghệ cốt lõi như AI và bán dẫn. 

Nghệ thuật ngoại giao hiện đại cũng được nâng tầm khi Đảng yêu cầu nhìn nhận linh hoạt theo phương châm “trong đối tượng có đối tác, trong đối tác có đối tượng”, lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm thước đo tuyệt đối để vừa hợp tác vừa đấu tranh, đảm bảo hội nhập nhưng không “hòa tan”. Chính sự hội nhập chủ động này giúp Việt Nam định vị rõ nét hơn “chỗ đứng” chiến lược trong các chuỗi liên kết toàn cầu, khẳng định bản lĩnh của một quốc gia tự cường, tự chủ và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Đánh giá về định hướng lớn được nêu trong Nghị quyết là "mở rộng không gian phát triển mới cho đất nước”, ông Phan Cao Nhật Anh cho rằng, thực chất, hội nhập là phương thức để Việt Nam huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài, kết hợp với sức mạnh nội sinh nhằm tạo ra bước đột phá cho lực lượng sản xuất và hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với thực tiễn nước ta. Việc mở rộng không gian phát triển sang Nam Á, Tây Á và châu Phi là bước đi chiến lược, giúp Việt Nam giảm bớt sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống, phân tán rủi ro trước các cú sốc địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Với dư địa phát triển lớn của khu vực Nam Á, Tây Á và châu Phi trong lĩnh vực thương mại, năng lượng và chuyển đổi xanh, Việt Nam cần có giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa không gian này, trong đó tập trung hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao vai trò kiến tạo của hoạt động ngoại giao đặc biệt là ngoại giao nhân dân”, ông Phan Cao Nhật Anh chia sẻ.

Thu hút các nguồn lực phục vụ đất nước phát triển bền vững

Quan tâm đến định hướng đưa công tác đối ngoại trở thành động lực mạnh mẽ để mở ra không gian phát triển mới, thu hút các nguồn lực phục vụ đất nước phát triển nhanh và bền vững, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Trưởng ban Khoa học và Hợp tác Quốc tế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) cho rằng, đây là một định hướng có ý nghĩa chiến lược quan trọng trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, định hướng này mở ra nhiều cơ hội rất lớn cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam và là dịp để các hội thành viên cùng các tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc tăng cường kết nối với các mạng lưới khoa học quốc tế. Qua đó, giới khoa học trong nước có thể tiếp cận những thành tựu tiên tiến, các xu hướng phát triển mới và các mô hình quản trị hiện đại trên thế giới. Đồng thời, việc mở rộng đối ngoại cũng tạo điều kiện thuận lợi để phát huy nguồn lực trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, cùng tham gia giải quyết các vấn đề chung và đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Để thực hiện yêu cầu đưa đối ngoại trở thành động lực thu hút hiệu quả các dòng vốn, công nghệ cao và tri thức từ các đối tác quốc tế lớn về Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền cho rằng cần phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước mắt, các tổ chức cần chủ động tham gia sâu và thực chất hơn vào các mạng lưới khoa học quốc tế, các chương trình nghiên cứu chung cũng như các sáng kiến toàn cầu về khoa học, công nghệ và phát triển bền vững. Thông qua các cơ chế hợp tác này, Việt Nam không chỉ tiếp cận được tri thức mới mà còn tạo cơ hội thu hút nguồn vốn nghiên cứu, vốn đầu tư cho công nghệ cao và các dự án đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, cần phát huy mạnh mẽ vai trò cầu nối của các tổ chức trí thức, các hội ngành nghề, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, coi đây là những kênh đối ngoại nhân dân rất hiệu quả trong việc kết nối đối tác, giới thiệu tiềm năng hợp tác và thúc đẩy các dự án cụ thể.

Đối với Liên hiệp Hội Việt Nam, lợi thế lớn nhất chính là đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ đông đảo trong cả nước cùng mạng lưới hợp tác quốc tế rộng khắp mọi lĩnh vực. Nếu được phát huy tốt, đây sẽ là lực lượng nòng cốt góp phần kết nối tri thức, công nghệ, chuyên gia và các nguồn lực quốc tế phục vụ đắc lực cho sự phát triển của đất nước.