Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia là nền tảng quan trọng trong phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số, xã hội số. Ảnh minh họa: Minh Quyết/TTXVN
Theo đó, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là căn cứ để xây dựng, phát triển, nâng cấp và vận hành hạ tầng số, hệ thống số, hệ thống thông tin, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số của các cơ quan, tổ chức trong toàn bộ hệ thống chính trị; bảo đảm đồng bộ, thống nhất, kết nối, liên thông, chia sẻ, sử dụng chung, kế thừa tối đa các thành phần hiện có phù hợp, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp, lãng phí và đáp ứng yêu cầu phát triển, ứng dụng các công nghệ mới trong tương lai.
Mỗi cơ quan có thể duy trì khung kiến trúc riêng, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Tuy nhiên, các hệ thống phải tuân thủ một cấu trúc, nguyên tắc và yêu cầu liên thông thống nhất.
Bà Mai Thùy Ngân nêu quan điểm, một quốc gia số không thể là phép cộng của những hệ thống rời rạc. Nếu thiếu sự đồng bộ, chúng ta sẽ đối mặt với tình trạng phân tán nguồn lực, dữ liệu khó kết nối khiến người dân phải khai báo lại thông tin nhiều lần, đồng thời gây khó khăn cho việc đo lường hiệu quả chuyển đổi số do phụ thuộc vào báo cáo thủ công.
Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số gồm 4 lớp: Hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả. Bên cạnh đó là 4 thành phần xuyên suốt gồm quản trị, điều phối và giám sát; tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật chung; ưu tiên trí tuệ nhân tạo (AI First); lấy dữ liệu làm trung tâm (Data-centric). Cấu trúc này nhằm vừa bảo đảm tính đặc thù của từng cơ quan, vừa tạo khả năng đối chiếu và liên thông trên quy mô toàn quốc.
Nguyên tắc đầu tư theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số cũng được thay đổi theo hướng ưu tiên sử dụng hạ tầng, nền tảng và dịch vụ sẵn có, với tiêu chí: "xây dựng một lần, sử dụng nhiều lần". Việc đầu tư mới chỉ được xem xét khi các thành phần hiện có không đáp ứng yêu cầu.
Khung kiến trúc đồng thời xác định dữ liệu là tài sản chiến lược, yêu cầu dữ liệu bảo đảm các tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống". Các yếu tố về an toàn, bảo vệ quyền riêng tư, quản trị AI và ưu tiên sử dụng điện toán đám mây (Cloud First) cũng được tích hợp ngay từ khâu thiết kế hệ thống.
AI được khuyến khích sử dụng trong phân tích và tự động hóa, song chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thay thế trách nhiệm của con người trong các quyết định pháp lý.
Một điểm mới khác trong nội dung quy định Khung kiến trúc là tăng cường quản trị vòng đời dự án, từ lập dự án đến vận hành, thông qua Hệ thống quản lý quốc gia số (NDS) do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý. Việc đánh giá được định hướng chuyển từ định tính sang định lượng, dựa trên hệ thống chỉ số KPI và dữ liệu tự động. Về lộ trình, trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm khung được ban hành vào tháng 7/2026, các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc cập nhật khung kiến trúc số của mình.