Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số: Kết nối, liên thông, tránh đầu tư trùng lặp

Tại họp báo thường kỳ tháng 8/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ diễn ra chiều 28/8, bà Mai Thùy Ngân, Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Chính phủ số (Cục Chuyển đổi số quốc gia) đã thông tin về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0.
Chú thích ảnh
Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia là nền tảng quan trọng trong phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số, xã hội số. Ảnh minh họa: Minh Quyết/TTXVN

Theo đó, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là căn cứ để xây dựng, phát triển, nâng cấp và vận hành hạ tầng số, hệ thống số, hệ thống thông tin, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số của các cơ quan, tổ chức trong toàn bộ hệ thống chính trị; bảo đảm đồng bộ, thống nhất, kết nối, liên thông, chia sẻ, sử dụng chung, kế thừa tối đa các thành phần hiện có phù hợp, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp, lãng phí và đáp ứng yêu cầu phát triển, ứng dụng các công nghệ mới trong tương lai.

Mỗi cơ quan có thể duy trì khung kiến trúc riêng, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Tuy nhiên, các hệ thống phải tuân thủ một cấu trúc, nguyên tắc và yêu cầu liên thông thống nhất.

Bà Mai Thùy Ngân nêu quan điểm, một quốc gia số không thể là phép cộng của những hệ thống rời rạc. Nếu thiếu sự đồng bộ, chúng ta sẽ đối mặt với tình trạng phân tán nguồn lực, dữ liệu khó kết nối khiến người dân phải khai báo lại thông tin nhiều lần, đồng thời gây khó khăn cho việc đo lường hiệu quả chuyển đổi số do phụ thuộc vào báo cáo thủ công.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số gồm 4 lớp: Hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả. Bên cạnh đó là 4 thành phần xuyên suốt gồm quản trị, điều phối và giám sát; tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật chung; ưu tiên trí tuệ nhân tạo (AI First); lấy dữ liệu làm trung tâm (Data-centric). Cấu trúc này nhằm vừa bảo đảm tính đặc thù của từng cơ quan, vừa tạo khả năng đối chiếu và liên thông trên quy mô toàn quốc.

Nguyên tắc đầu tư theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số cũng được thay đổi theo hướng ưu tiên sử dụng hạ tầng, nền tảng và dịch vụ sẵn có, với tiêu chí: "xây dựng một lần, sử dụng nhiều lần". Việc đầu tư mới chỉ được xem xét khi các thành phần hiện có không đáp ứng yêu cầu.

Khung kiến trúc đồng thời xác định dữ liệu là tài sản chiến lược, yêu cầu dữ liệu bảo đảm các tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống". Các yếu tố về an toàn, bảo vệ quyền riêng tư, quản trị AI và ưu tiên sử dụng điện toán đám mây (Cloud First) cũng được tích hợp ngay từ khâu thiết kế hệ thống.

AI được khuyến khích sử dụng trong phân tích và tự động hóa, song chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thay thế trách nhiệm của con người trong các quyết định pháp lý.

Một điểm mới khác trong nội dung quy định Khung kiến trúc là tăng cường quản trị vòng đời dự án, từ lập dự án đến vận hành, thông qua Hệ thống quản lý quốc gia số (NDS) do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý. Việc đánh giá được định hướng chuyển từ định tính sang định lượng, dựa trên hệ thống chỉ số KPI và dữ liệu tự động. Về lộ trình, trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm khung được ban hành vào tháng 7/2026, các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc cập nhật khung kiến trúc số của mình.

Thu Phương (TTXVN)

Dành cho bạn

Chuyển đổi số, hướng tới giao thông công cộng thông minh.

Chuyển đổi số hướng tới giao thông công cộng thông minh

Thực hiện Nghị quyết 57, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và dữ liệu số trong quản lý, điều hành giao thông công cộng, hướng tới xây dựng hệ sinh thái giao thông thông minh, lấy người dân làm trung tâm.

Nghị quyết 57 mở đường đưa khoa học, công nghệ vào chính sách dân tộc

Nghị quyết 57 mở đường đưa khoa học, công nghệ vào chính sách dân tộc

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá. Bộ Dân tộc và Tôn giáo cụ thể hóa trong dự thảo Đề án 2026-2035, hướng tới chính sách dựa trên dữ liệu, ứng dụng công nghệ và đưa nghiên cứu vào phát triển dân tộc thiểu số.

Tài chính tiêu dùng: Ba nguyên tắc cốt lõi trong quản trị rủi ro

Tài chính tiêu dùng: Ba nguyên tắc cốt lõi trong quản trị rủi ro

Chuyển đổi số giúp tài chính tiêu dùng mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng nhưng cũng kéo theo rủi ro mới về nợ xấu và gian lận. Theo tinh thần Nghị quyết 57, việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu và phối hợp phòng ngừa rủi ro là yêu cầu quan trọng để thị trường phát triển bền vững.

Việt - Nhật mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược

Việt - Nhật mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, trong khuôn khổ chuyến công tác tại Nhật Bản ngày 2/10, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân có các cuộc làm việc với Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản, Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản; dự Diễn đàn Công nghệ số Việt Nam - Nhật Bản 2026 và làm việc với Đại học Tokyo.