Trong chuyến chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam ngày 24/12/1964, tàu không số mang mật hiệu 645 đã “chạm trán” với tàu địch trên vùng biển hải phận quốc tế phía Tây Nam Tổ quốc. Câu chuyện kể về người chính trị viên-anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu, lệnh cho thủy thủ nhảy xuống biển bơi vào bờ bảo toàn tính mạng, còn mình ở lại giựt bộc phá hủy tàu và hi sinh đã trở thành bất tử, vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua trong ký ức ông Lê Hà - nguyên là thuyền trưởng tàu 645 ngày ấy.
Người con đất Quảng kiên cường
Từ thành phố Vũng Tàu, vượt 45 km đường ven biển, chúng tôi tìm đến nhà ông Lê Hà ở thị trấn Hải Tân, xã Phước Hải, huyện Đất Đỏ tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu để được nghe ông kể về chuyến tàu bất tử trong lần vận chuyển vũ khí vào Nam tháng 12/1964. Ông Lê Hà nói: “12 lần vượt biển là 12 lần đầy ký ức chiến tranh, nhưng nhớ lâu nhất, khâm phục nhất là chuyến tàu ngày 24/12/1964 trên vùng biển Tây Nam. Người đồng đội tôi khâm phục nhất là anh Hiệu. Anh đã chết để chúng tôi được sống”.
 Nguyễn Huy Hiệu cùng vợ và 2 con trước ngày vượt biển. |
Liệt sỹ - anh hùng Nguyễn Văn Hiệu sinh năm 1932 tại xã Thắng Phương, huyện Thăng Bình (Quảng Nam). Năm 1954 anh tập kết ra Bắc, công tác ở Đoàn tàu đánh cá Hạ Long, Hải Phòng. Như bao thanh niên miền Nam tập kết ra Bắc, Nguyễn Văn Hiệu chỉ mong chờ từng ngày được trở về quê hương chiến đấu. Khát vọng ấy sớm thành hiện thực khi năm 1962 anh trở thành chiến sỹ Hải quân, được biên chế vào Lữ đoàn 125, rồi trở thành sĩ quan, giữ chức chính trị viên, kiêm Bí thư chi bộ tàu 645. Chấp hành mệnh lệnh của Lữ đoàn 125, Nguyễn Huy Hiệu bàn với thuyền trưởng Lê Hà: “Đây là chuyến đi vô cùng gian khổ, có thể sẽ chẳng gặp lại gia đình vợ con nữa. Anh báo cáo với cấp trên cho tôi xin về 3 ngày lợp lại mái nhà cho vợ và thăm con”.
Được cấp trên cho về thăm vợ, con 3 ngày, anh ra chợ mua giấy dầu lợp lại mái nhà đã dột mỗi lần trời mưa, và xin sẵn cho vợ con can dầu ma-dút đổ bếp dầu nấu cơm. Đứa con trai cả của ông lúc ấy 14 tuổi tên Nguyễn Đình Phương cứ nhìn bố trân trân. Ông bảo: “Lần này bố đi xa, không biết ngày nào mới về. Con ở nhà chăm sóc em nhé”. Ôm vợ và 4 con trong vòng tay, giọng ông nghèn nghẹn nói với con trai cả: “Con là lớn trong nhà, ở nhà chăm sóc các em và đỡ đần cho mẹ”, đó là buổi sáng ngày 16/3/1972, không ngờ, đó là vòng tay tạm biệt lần cuối với vợ con, là lời nói cuối cùng của người chiến sĩ kiên cường.
Những ngày tháng 4/1972, thành phố Hải Phòng dầy đặc bom đạn. Đế quốc Mỹ đem bom B52 rải thảm thành phố. Khói bom đạn từ nhà máy, cầu cảng ngùn ngụt. Cả Hải Phòng chìm trong bom đạn. Nguyễn Văn Hiệu bước xuống tàu 645 ra đi trong hoàn cảnh ấy. Và đúng hơn 1 tháng sau kể từ ngày chia ly vợ con, ngày 24/4/1972, ông đã anh dũng hi sinh trên vùng biển Tây Nam Tổ quốc.
Thà chết không lùi bước
Ngày 23/4/1972, con tàu mang bí số 645 chở 70 tấn đạn cối cá nhân và 1 tấn thuốc nổ TNT cùng hàng hóa khác, hải trình từ Bắc tới vùng biển Phú Quốc. Do địch phòng bố kiểm soát liên tục, nên tàu phải chuyển hướng đi về bến phía đảo Cô Công (Campuchia), cách Phú Quốc chừng 60 hải lý, chờ khi trời chập tối sẽ cho tàu cập bến. Trước đó lúc 14 giờ, tàu nhận được điện của Sở chỉ huy báo về “đêm nay sẽ có thuyền đón ở mũi Cà Mau”, nhưng 17 giờ lại điện "Bến động", buộc tàu quay ra hải phận quốc tế vòng tránh và giả vờ làm ngư dân đánh cá.
 Ben K15, nơi con tàu anh Hiệu xuất phát. |
19 giờ ngày 23/4, khi các thủy thủ đang chờ mệnh lệnh từ sở chỉ huy và sẵn sàng cập bến, thì bỗng xuất hiện một tàu khu trục địch từ vịnh Thái Lan lao tới. Tàu khu trục rọi đèn pha sáng rực, đánh tín hiệu hỏi “tàu từ đâu đến và đi đâu”. Tàu 645 trả lời: "Tàu từ Trung Quốc xuống, bị lạc". Địch phát tín hiệu dừng tàu. Tàu 645 lập tức tăng tốc nhằm chạy ra hướng Biển Đông thoát khỏi tầm truy đuổi của địch. Ngay lập tức địch gọi máy bay bắn pháo sáng. Trong ánh pháo sáng chói lòa, tàu 645 đã nhìn rõ phía trước có 3 tàu địch. Tàu 645 vẫn giữ tốc độ tiến nhanh ra vùng biển quốc tế. Chiếc khu trục 04 của Mỹ - Ngụy bám rất sát tàu ta, chúng tăng tốc cực độ với ý đồ bắt sống tàu 645.
Tình thế vô cùng gay cấn, quyết không thể rơi vào tay địch, thuyền trưởng Lê Hà và chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu đã bình tĩnh chỉ huy các thủy thủ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, nếu cần sẽ hủy tàu và hi sinh. Giữa biển khơi, 2 con tàu vờn nhau đến 5 giờ sáng ngày 24/4. Khi trời sáng rõ, địch đã xác định được tàu 645 là tàu "Bắc Việt giả dạng", chúng lập tức dùng loa dụ hàng. Các chiến sĩ trên tàu lờ đi. Thấy gọi hàng không kết quả, địch nổ súng bắn uy hiếp. Từng loạt đạn như mưa xối xả rơi trước mũi tàu 645. Vẫn không ép được tàu 645 dừng lại, địch bắt đầu bắn nhiều loạt đạn liên thanh 14 ly 5 thẳng vào tàu ta, gây thương vong cho một số thủy thủ. Tàu 645 vẫn kiên cường tăng tốc, một số quả đạn pháo lớn của địch bắn giữa thân tàu, làm thủng lỗ chỗ. Trước tình thế đó, Chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu quyết định nổ súng chống trả quyết liệt. Các loại súng B40, B41, 12 ly 8 của ta hướng nòng về phía tàu địch đồng loạt nhả đạn. Lúc này địch tập trung hỏa lực đánh trả rất ác liệt. 4 thủy thủ San, Lân, Giang, Thẻ lần lượt trúng đạn và hy sinh. Một số anh em khác bị thương. 9 giờ sáng ngày 24/4, tàu ta vừa cơ động ra xa, vừa đánh trả quyết liệt.
Khoảng 11 giờ, một quả đạn lớn trúng vào xích lái, tàu ta không còn điều khiển được nữa phải chạy vòng tròn. Khi biết tàu hỏng lái không thể cơ động được nữa, Nguyễn Văn Hiệu đề nghị thuyền trưởng Lê Hà và ra lệnh cho anh em khoác áo phao nhảy xuống biển bơi vào bờ nhằm bảo toàn lực lượng, còn anh xin ở lại điểm hỏa bộc phá hủy tàu phi tang vũ khí hàng hóa. Chiến sĩ hàng hải Thẩm Hồng Lăng cũng xung phong ở lại cùng Chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu rời tàu cuối cùng. Khi các thủy thủ đã xuống nước, Hiệu và Lăng nán lại thu tập tài liệu để hủy. Khi 2 anh đã khoác áo phao định xuống cùng đồng đội, thì phát hiện một tình huống vô cùng nguy hiểm, tất cả 15 thủy thủ đều bị thương, mọi người đang cố gắng sức mình cụm lại một khối dìu nhau mà bơi.
Chiếc tàu thì mất lái cứ chạy vòng tròn, có lúc tiến đến gần anh em thủy thủ đang bơi, lúc dạt ra xa. Trong giây phút hiểm nghèo ấy, Hiệu nghĩ: Nếu hủy tàu gần vị trí các thủy thủ đang bơi thì vô cùng nguy hiểm, có thể tất cả sẽ hi sinh. Phải cho tàu cách xa anh em ở khoảng cách an toàn. Mình sẵn sàng hi sinh, còn anh em phải sống. Nghĩ vậy Hiệu cố gắng lái tàu xa dần vị trí các thủy thủ. Lúc này trên tàu chỉ còn Hiệu và chiến sĩ hàng hải Thẩm Hồng Lăng.
Ánh mắt người chính trị viên vốn bình thường đầy nghiêm khắc, sao lúc này bỗng dịu dàng thân thương đến lạ kỳ. Anh nói với Lăng, nửa như ra lệnh, nửa như khẩn khoản: "Em còn trẻ, còn cống hiến được lâu, được nhiều hơn anh. Anh đã có vợ con, em thì chưa kịp có người yêu, thôi Lăng nhảy xuống biển bơi cùng anh em đi". Ứa nước mắt thương người đồng đội, người chính trị viên của mình, nhưng Lăng vẫn quyết không rời tàu, bởi anh không muốn để anh Hiệu một mình hi sinh. Lăng vờ như không nghe thấy, cứ lúi húi ngồi đốt hủy tài liệu trên boong tàu. Nói nhỏ không được, Hiệu quát to: "Đồng chí về báo cáo với Đoàn là tôi đã hoàn thành nhiệm vụ và cho tôi gửi tới anh em lời chào chiến thắng", rồi bất ngờ anh lao tới đẩy Lăng xuống biển. Chới với giây lát, từ dưới biển nhìn lên, Lăng vẫn thấy rõ anh Hiệu đang quay lưng lại, chậm rãi bước về phía cột cờ nơi cao nhất của con tàu, nơi để đoạn dây điện nối với kíp điểm hỏa bộc phá. Khi Lăng đã nhập được vào gần tốp anh em bơi trên biển, khi vị trí con tàu ở xa đồng đội nhất, Nguyễn Văn Hiệu giựt dây kíp, nổ tàu.
Một ánh chớp lóe lên, kế đó là một tiếng nổ cực mạnh, một cột lửa đỏ cùng với cột sóng cao hàng chục mét dựng lên giữa biển xanh. Những mảnh vỡ của con tàu văng tung tóe sang cả chiếc khu trục của địch đang hằm hè gần đó làm bọn địch trên tàu kinh hồn bạt vía. Tàu 645 thân yêu cùng người Trung úy Chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu đã hi sinh kiên cường như thế khi tuổi đời vừa chớm 40. Lúc đó là 11 giờ 30 ngày 24/4/1972.
15 thủy thủ sau khi nhảy xuống biển và bơi được một đoạn dài, liền bị địch dùng trực thăng và tàu quây bắt. Chúng đem về Sài Gòn rồi nhốt tại khám Chí Hòa, người thì bị giam ngay tại nhà tù Phú Quốc. Năm 1973, sau Hiệp định Paris, 15 chiến sĩ được trao trả, 4 thủy thủ là San, Lân, Giang, Thẻ bị trúng đạn hi sinh vĩnh viễn nằm lại biển xanh khi tuổi đời còn trẻ, cho đến bây giờ, hài cốt của các anh vẫn chưa được tìm thấy.
Mai Thắng
Kỳ 9: “Cuộc chiến không cân sức”.
