Theo hãng tin CNA, ngày 16/9, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nhất trí tăng lãi suất điều hành thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức 3,75-4%. Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất kể từ năm 2023.
Quyết định này không chỉ tác động tới kinh tế Mỹ. Lãi suất cao hơn có thể củng cố đồng USD, gây sức ép lên các đồng tiền và thị trường tài chính châu Á, đồng thời ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương trong khu vực.
Động thái của Fed đánh dấu sự đảo chiều đáng kể so với kỳ vọng hồi đầu năm, khi thị trường từng dự đoán Fed giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, trước cuộc họp, khả năng tăng 0,25 điểm phần trăm đã được phần lớn nhà đầu tư tính đến.
Các nhà hoạch định chính sách hiện cũng cho rằng có thể cần tiếp tục thắt chặt, bất chấp việc Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần kêu gọi giảm lãi suất.
Vì sao Fed tăng lãi suất vào thời điểm này?
Lý do chủ yếu là lạm phát tại Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu, trong khi nền kinh tế đủ mạnh để Fed có thể hành động.
Fed đã đặt mục tiêu đưa lạm phát về 2% trong dài hạn, đo bằng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE). Tuy nhiên, lạm phát đã vượt mục tiêu này trong hơn 5 năm.
Số liệu mới tiếp tục cho thấy sức ép giá cả chưa được giải quyết. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước. Xung đột tại Trung Đông và chính sách thuế quan của Tổng thống Trump cũng làm gia tăng sức ép lên giá cả. Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho rằng lạm phát đã “quá cao” và kéo dài “quá lâu”.
Trong khi đó, kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng và thị trường lao động tương đối ổn định. Điều này giúp Fed có thêm dư địa tăng chi phí vay vốn để tập trung kiểm soát lạm phát.
Ông Tai Hui, chiến lược gia trưởng về thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại JPMorgan Asset Management (JPMAM), cho rằng sự thay đổi nằm ở cách tiếp cận chủ động hơn của Chủ tịch Warsh nhằm đưa lạm phát trở lại mục tiêu.
Bà Michele Raneri, Phó Chủ tịch kiêm người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và tư vấn tại Mỹ của TransUnion, nhận định lạm phát dù đã giảm so với mức đỉnh vẫn đủ cao để FOMC tiếp tục hành động. Trong khi đó, thị trường lao động duy trì tương đối ổn định, tạo thêm cơ sở để Fed tăng lãi suất.
Ông Michael Gapen, chuyên gia kinh tế trưởng của Morgan Stanley, cho rằng Fed đã ghi nhận xu hướng giảm lạm phát gần đây nhưng muốn đẩy nhanh quá trình này. Theo ông, Fed vẫn dự báo lạm phát sẽ giảm trong năm tới, song cần một mức lãi suất điều hành cao hơn để đạt mục tiêu.
Nhu cầu giảm sẽ làm dịu sức ép buộc doanh nghiệp tăng giá, qua đó góp phần hạ nhiệt lạm phát.
Tuy nhiên, chính sách tiền tệ cần thời gian để phát huy tác động. Việc tăng lãi suất quá mạnh cũng có thể làm suy yếu tăng trưởng và việc làm. Vì vậy, Fed phải cân bằng giữa mục tiêu ổn định giá cả và nhiệm vụ hỗ trợ việc làm tối đa.
Bài toán đối với các nhà hoạch định chính sách là liệu rủi ro từ lạm phát có lớn hơn những tổn thất kinh tế do chính sách tiền tệ thắt chặt gây ra hay không.
Điều này có ý nghĩa gì với châu Á?
Một trong những tác động trực tiếp nhất đối với châu Á có thể đến từ tỷ giá.
Lãi suất cao hơn tại Mỹ khiến các tài sản định giá bằng USD hấp dẫn hơn, qua đó hỗ trợ đồng bạc xanh và gây sức ép lên các đồng tiền khác. Đồng USD đã tăng lên mức cao nhất trong 7 tuần sau quyết định của Fed khi thị trường đánh giá lại khả năng lãi suất Mỹ còn tăng tới đâu.
Bà Carol Kong, chiến lược gia tiền tệ tại Commonwealth Bank of Australia, cho rằng ông Warsh có quan điểm cứng rắn hơn dự kiến và việc đưa ra định hướng về các đợt tăng lãi suất tiếp theo đã khiến thị trường điều chỉnh kỳ vọng, đẩy đồng USD tăng giá.
Theo bà Kong, đồng USD có thể tiếp tục tăng, qua đó gây thêm sức ép lên các đồng tiền châu Á nếu duy trì ở mức cao.
Đồng USD mạnh cũng khiến hàng hóa nhập khẩu được định giá bằng USD trở nên đắt đỏ hơn, đồng thời thắt chặt điều kiện tài chính, đặc biệt đối với doanh nghiệp và chính phủ có nợ bằng USD.
Các chuyên gia kinh tế của UOB cũng dự báo đồng USD tiếp tục được hỗ trợ, nhất là nếu Fed tăng lãi suất thêm 2 lần. Theo họ, lãi suất cao hơn tại Mỹ có thể khiến một số tài sản nước này hấp dẫn hơn, thu hút dòng vốn rời khỏi châu Á và gây thêm sức ép lên các đồng tiền trong khu vực.
Tuy nhiên, ông Navin Saigal, người đứng đầu bộ phận trái phiếu toàn cầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương của BlackRock, cho rằng việc Fed tăng lãi suất vẫn có thể hỗ trợ hoạt động kinh tế tại châu Á, bởi động thái này phản ánh sức chống chịu của kinh tế Mỹ, qua đó tiếp tục hỗ trợ hoạt động kinh tế toàn cầu, thương mại và doanh nghiệp trong khu vực.
Fed tăng lãi suất cũng không đồng nghĩa các ngân hàng trung ương châu Á phải hành động tương tự. Ông Saigal lưu ý xu hướng lạm phát khác nhau đáng kể giữa các nền kinh tế trong khu vực và Mỹ, tạo dư địa để mỗi ngân hàng trung ương điều chỉnh chính sách theo điều kiện trong nước.
Fed có tiếp tục tăng lãi suất?
Dù FOMC phát tín hiệu tiếp tục thắt chặt, giới phân tích vẫn chia rẽ về thời điểm và mức độ tăng lãi suất. Các quyết định tiếp theo sẽ phụ thuộc vào diễn biến lạm phát, việc làm và các số liệu kinh tế mới.
Ông Tai Hui dự báo lãi suất Mỹ sẽ duy trì ở mức cao trong trung hạn và sang năm 2027. Trong khi đó, ông David Doyle của Macquarie Group dự báo Fed tăng thêm tổng cộng 0,5 điểm phần trăm vào tháng 12 và quý I/2027. Ông Mark Cabana của BofA Securities cũng cho rằng Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất trong tháng 10 và tháng 12 nếu lạm phát chưa hạ nhiệt đủ.
Ở chiều ngược lại, các chuyên gia UOB dự báo thêm 2 đợt tăng nhưng cho rằng đây không phải khởi đầu của một chu kỳ tăng kéo dài. Bà Frances Cheung của OCBC Group Research không kỳ vọng một chu kỳ tăng mạnh, trong khi ông Christopher Hodge của Natixis cho rằng đợt tăng vừa qua thậm chí có thể chỉ là một lần duy nhất. Theo các chuyên gia này, lạm phát giảm nhanh hơn dự kiến có thể khiến Fed sớm dừng tăng lãi suất.
Tổng thống Trump kêu gọi hạ lãi suất
Ngày 16/9, Tổng thống Donald Trump tiếp tục chỉ trích Fed vì tăng lãi suất, bất chấp những lời kêu gọi giảm chi phí vay vốn của ông.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho rằng lãi suất Mỹ “nên ở mức 1% hoặc thấp hơn” và kêu gọi Fed “giảm lãi suất cho nước Mỹ, và nhanh chóng”.
Theo ông Mark Cabana của BofA Securities, quyết định tăng lãi suất cho thấy Fed đang duy trì tính độc lập trong hoạch định chính sách tiền tệ, bất chấp mong muốn của Tổng thống Trump. Ông cho rằng nhiệm vụ trước mắt của Fed là kiểm soát lạm phát; khi sức ép giá cả được cải thiện, ngân hàng trung ương mới có thể cân nhắc giảm lãi suất.
