Dịch hạch thể phổi là bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng, có nguy cơ gây tử vong nhanh chóng, nhưng không cùng loại với COVID-19.
Bệnh do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra, có thể lây lan qua các hạt hô hấp ở thể phổi và có thể được điều trị hiệu quả bằng kháng sinh nếu được chẩn đoán sớm.
Một nữ nhân viên 28 tuổi làm việc tại Viện Nghiên cứu Chống Dịch hạch Irkutsk đã tử vong sau khi mắc chứng viêm phổi nặng, buộc giới chức Nga phải đưa gần 200 người vào diện theo dõi y tế và triển khai các biện pháp phòng ngừa.
Nga lên tiếng
Cơ quan giám sát, bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng Nga (Rospotrebnadzor) cho biết nữ nhân viên thuộc Viện Nghiên cứu Chống Dịch hạch Irkutsk (phục vụ khu vực Siberia và Viễn Đông) được chẩn đoán mắc "viêm phổi chưa rõ nguyên nhân".
Rospotrebnadzor ngày 5/10 khẳng định tình hình vệ sinh và dịch tễ tại Vùng Irkutsk vẫn ổn định. Bên cạnh đó, Rospotrebnadzor cho biết, tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus tại Vùng Irkutsk đang thấp hơn 12,6% so với ngưỡng dịch và ở mức tương đương với trung bình nhiều năm.
Hãng TASS (Nga) dẫn thông báo nêu rõ: "Tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn 12,6% so với ngưỡng dịch và phù hợp với mức trung bình nhiều năm. Các loại virus đường hô hấp thường gặp vào thời điểm này trong năm đang lưu hành, trong đó rhinovirus chiếm ưu thế. Những ca nhiễm cúm đầu tiên, chủ yếu là chủng A(H1N1), cũng đã được ghi nhận".
Rospotrebnadzor chia sẻ rằng công tác theo dõi y tế đã hoàn tất đối với 60% số người từng tiếp xúc với nữ nhân viên được chẩn đoán mắc bệnh viêm phổi chưa rõ nguyên nhân này. "Dựa trên các thông tin hiện có, kết quả xét nghiệm và tình trạng sức khỏe, việc theo dõi y tế đã hoàn tất đối với 60% những người từng tiếp xúc với bệnh nhân", cơ quan này cho hay.
Rospotrebnadzor thông báo rằng một số người từng tiếp xúc với người phụ nữ tử vong vì viêm phổi chưa rõ nguyên nhân tại vùng Irkutsk được chẩn đoán mắc COVID-19 và nhiễm rhinovirus.
Rospotrebnadzor nêu bật rằng tình hình vẫn đang nằm trong tầm kiểm soát.
Dịch hạch thể phổi có đáng lo ngại?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dịch hạch là bệnh truyền nhiễm do Yersinia pestis gây ra. Bệnh thường liên quan đến các loài động vật có vú nhỏ và bọ chét ký sinh trên chúng. Tuy nhiên, con người cũng có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân gây bệnh hoặc trong trường hợp dịch hạch thể phổi là thông qua việc hít phải các hạt hô hấp từ người bệnh.
Bệnh dịch hạch có nhiều thể khác nhau. Dịch hạch thể hạch gây sưng đau các hạch bạch huyết là dạng phổ biến nhất. Trong khi đó, dịch hạch thể phổi tấn công phổi và là dạng nghiêm trọng nhất.
Khác với thể hạch phổ biến hơn, bệnh dịch hạch thể phổi có thể lây truyền trực tiếp giữa người với người. Người mắc bệnh dịch hạch thể phổi có thể phát tán các hạt chứa mầm bệnh qua đường hô hấp khi ho hoặc thở, khiến những người tiếp xúc gần có nguy cơ bị lây nhiễm.
Dịch hạch thể phổi có thể gây ra tình trạng bệnh cấp tính ảnh hưởng đến phổi. Các triệu chứng có thể bao gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, ho, đau ngực và khó thở. Do các triệu chứng này tương đồng với nhiều bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác, nên chỉ dựa vào triệu chứng thì không thể đưa ra chẩn đoán xác định. Cần thực hiện xét nghiệm để xác định bệnh dịch hạch.
WHO mô tả bệnh dịch hạch thể phổi là căn bệnh có khả năng lây lan rất cao và mang nguy cơ gây ra dịch bệnh nếu sự lây truyền không được kiểm soát. Chính vì vậy, các trường hợp nghi nhiễm cần được đánh giá y tế nhanh chóng, cách ly và theo dõi những người có tiếp xúc. Tuy nhiên, việc tồn tại khả năng lây truyền từ người sang người không đồng nghĩa với việc mọi trường hợp nghi nhiễm đều sẽ dẫn đến sự lây lan rộng rãi trong cộng đồng.
Bác sĩ Neha Rastogi tại Viện Nghiên cứu Fortis Memorial (Ấn Độ) lưu ý: "Dịch hạch thể phổi chắc chắn là tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng và có thể nhanh chóng dẫn đến tử vong nếu chậm trễ điều trị. Tuy nhiên, bệnh do vi khuẩn gây ra và đáp ứng tốt với các loại kháng sinh phù hợp nếu được chẩn đoán và điều trị sớm".
Theo WHO, vi khuẩn *Y. pestis* có thể được phát hiện trong các mẫu bệnh phẩm như máu hoặc đờm, tùy thuộc vào thể bệnh. Bất kỳ ai có yếu tố phơi nhiễm liên quan và xuất hiện các triệu chứng hô hấp nghiêm trọng hoặc diễn tiến xấu đi nhanh chóng cần tìm đến chăm sóc y tế khẩn cấp thay vì tự chẩn đoán hoặc tự điều trị.
Điểm quan trọng nhất là trường hợp nghi nhiễm dịch hạch có thể được điều trị bằng thuốc kháng sinh. "Việc chẩn đoán và điều trị sớm có thể cứu sống bệnh nhân", bác sĩ Rastogi lưu ý.
WHO cũng nhấn mạnh rằng thuốc kháng sinh và các biện pháp chăm sóc hỗ trợ mang lại hiệu quả cao khi bệnh dịch hạch được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Chính vì vậy, những người có nguy cơ thực sự phơi nhiễm cần được đánh giá y tế ngay lập tức thay vì chờ đến khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng.
WHO nhận định nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng là thấp sau khi phát hiện ca viêm phổi chưa rõ nguyên nhân ở nhân viên thuộc Viện Nghiên cứu Chống Dịch hạch Irkutsk (vùng Siberia và Viễn Đông). Người phát ngôn WHO Christian Lindmeier chia sẻ với hãng TASS (Nga): "Dựa trên các thông tin không chính thức hiện có, nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng nói chung dường như ở mức thấp. Theo báo cáo, tất cả những người từng tiếp xúc với bệnh nhân đã được xác định và đang được theo dõi sức khỏe; tính đến nay, chưa có ai trong số đó biểu hiện triệu chứng bệnh".
