Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các toà soạn

Giảm thời gian tác nghiệp, tăng thời gian sáng tạo

Đài Phát thanh và Truyền hình TP Hồ Chí Minh (HTV) mới đây ứng dụng AI trong dự án phục dựng vở cải lương kinh điển “Tiếng trống Mê Linh”. Từ bản ghi hình trắng đen năm 1978, HTV đã sử dụng công nghệ hiện đại để tạo ra phiên bản màu, dự kiến phát sóng trong năm 2026.

Theo nhà báo Ngô Trần Thịnh, Trưởng phòng Đa Truyền thông, Trung tâm Tin tức HTV, AI được sử dụng để nhận diện và xử lý nhiễu hạt, ổn định khung hình, tăng độ nét, nâng cấp độ phân giải và hỗ trợ tái tạo màu sắc cho từng cảnh quay. Nhờ đó, phiên bản mới vẫn giữ được giá trị nghệ thuật nguyên bản, nhưng trở nên gần gũi hơn với khán giả.

Để hoàn thiện hơn 160 phút chương trình, đội ngũ kỹ thuật đã số hóa tư liệu, làm sạch hình ảnh, xử lý rung giật, khôi phục chi tiết, cân chỉnh màu sắc, đồng bộ âm thanh và kiểm tra chất lượng nhờ AI. Bên cạnh đó, HTV còn phối hợp với các đơn vị khác triển khai dự án phim dành cho trẻ em khiếm thị, trong đó sử dụng AI để nhận diện hình ảnh, mô tả nhân vật và hành động trên màn hình, giúp trẻ em khiếm thị dễ dàng tiếp cận nội dung.

“Kể từ khi xuất hiện bản tin ứng dụng AI đầu tiên cách đây khoảng 3 năm, công nghệ này đã trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong phân tích dữ liệu, tối ưu hóa kịch bản và nâng cao chất lượng sản phẩm truyền thông. Chúng tôi sử dụng các công cụ AI sẵn có, sau đó phổ biến và hướng dẫn cho phóng viên, biên tập viên sử dụng. Công cụ nào thực sự hiệu quả sẽ được mua bản quyền để khai thác lâu dài. Hiện nay, gần như tất cả phóng viên, biên tập viên đều sử dụng AI trong công việc”, nhà báo Ngô Trần Thịnh chia sẻ.

Việc ứng dụng AI giúp giảm khoảng 30% thời gian xử lý công việc. Khoảng thời gian tiết kiệm này sẽ được dành cho việc tìm kiếm đề tài mới, phát hiện vấn đề và tăng cường hoạt động tác nghiệp thực tế.

Tại báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN), việc ứng dụng AI thông qua khai thác các công cụ hỗ trợ hoạt động nghiệp vụ của phóng viên, biên tập viên, gồm: ChatGPT dịch thuật, hỗ trợ sửa lỗi chính tả; ứng dụng chuyển đổi giọng nói thành văn bản (speech-to-text) và chuyển đổi văn bản thành giọng nói (text-to-speech)... Trên hệ thống quản trị nội dung (CMS), AI được tích hợp để hỗ trợ nhận diện nhân vật trong ảnh, đánh giá mức độ lan tỏa của thông tin, tự động gợi ý nội dung phù hợp cho độc giả, tối ưu hóa SEO, đề xuất từ khóa Tag cho tin, bài...

Với những kết quả đạt được trong chuyển đổi số và ứng dụng AI, báo Tin tức và Dân tộc đã lọt Top 10 cơ quan báo chí trung ương trưởng thành chuyển đổi số xuất sắc trong hai năm liên tiếp (2024, 2025).

Trong khi đó, Tạp chí An ninh mạng Việt Nam đang sử dụng AI theo hướng tự phát triển hệ thống quản trị nội dung riêng. Ông Nguyễn Tất Hồng Dương, Tổng Biên tập Tạp chí An ninh mạng Việt Nam cho biết, ngay từ khi thành lập tháng 7/2025, Tạp chí đã xác định sử dụng AI làm một trong những trụ cột công nghệ quan trọng trong hoạt động của tòa soạn. AI không thể thay thế công việc hiện trường của phóng viên, nhưng có thể hỗ trợ hiệu quả trong việc thu thập, tổng hợp và phân tích dữ liệu.

Hệ thống CMS của Tạp chí có khả năng tự động quét thông tin từ báo chí, mạng xã hội trong nước và quốc tế, phân tích những vấn đề liên quan đến tôn chỉ, mục đích của đơn vị. Trên cơ sở đó, AI xây dựng khung nội dung và tạo bản thảo tư liệu ban đầu phục vụ phóng viên, biên tập viên.

“Tòa soạn không ủng hộ việc sử dụng AI để viết bài báo hoàn chỉnh, bởi AI không thể thay thế phong cách làm báo, góc nhìn và cảm xúc của người làm báo. Tuy nhiên, AI là công cụ hỗ trợ hiệu quả quy trình tập hợp tư liệu, xây dựng cấu trúc nội dung, đối chiếu số liệu, kiểm chứng thông tin và xác định bối cảnh của các phát ngôn, sự kiện. Việc ứng dụng AI giúp giảm khoảng 50% thời gian xử lý công việc, tạo điều kiện để phóng viên tập trung nhiều hơn cho tư duy, sáng tạo và tạo dấu ấn riêng trong từng tác phẩm…”, ông Nguyễn Tất Hồng Dương nhấn mạnh.

Tại Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), AI được đưa vào quy trình sản xuất nội dung từ nhiều năm nay. Ông Trịnh Hữu Nguyên, kỹ sư VOV cho biết, đơn vị đã ứng dụng công nghệ mã nguồn mở để chuyển đổi giọng nói thành văn bản từ khoảng 3 năm trước. VOV đang tiếp tục thử nghiệm công nghệ chuyển văn bản thành giọng nói. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI phải tuân thủ các nguyên tắc đạo đức báo chí, nhất là việc xin phép và được sự đồng ý khi sử dụng giọng đọc của cá nhân...

Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng khẳng định, chuyển đổi số và ứng dụng AI là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển của Đài. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả công nghệ mới, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nguồn nhân lực có kiến thức, kỹ năng và tư duy thích ứng.

AI không viết thay nhà báo

Ông Mikhail Konrad, Giám đốc Dự án và Cố vấn tại Tập đoàn Truyền thông Rossiya Segodnya (đơn vị chủ quản của Hãng Thông tấn và Phát thanh Sputnik - Nga) cho biết, các tòa soạn hiện lựa chọn 3 hướng tiếp cận chính gồm: Mua trọn gói giải pháp công nghệ, tự phát triển hệ thống, hoặc kết hợp giải pháp thương mại với mã nguồn mở để tùy chỉnh theo nhu cầu riêng. Dù lựa chọn mô hình nào, mục tiêu chung vẫn là giảm bớt những công việc tốn thời gian như bóc băng, chuyển ngữ, xử lý dữ liệu hay thiết kế đồ họa. Trong khi đó, những tác phẩm báo chí mang dấu ấn cá nhân vẫn phải do nhà báo sáng tạo.

TS. Nguyễn Thị Tuyết Minh, Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền phân tích, khảo sát mới đây cho thấy 96,3% nhà báo đã sử dụng AI trong công việc, nhưng có tới 59,6% cho rằng, nội dung do AI tạo ra cần được kiểm chứng kỹ lưỡng trước khi sử dụng.

TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, AI và nhà báo sẽ cùng tồn tại trong tương lai. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, nhưng cảm xúc, sự sáng tạo và khả năng thấu hiểu đời sống xã hội vẫn là những giá trị riêng có của con người.

“Người làm báo phải tìm được những giá trị mà AI không thể thay thế. Nếu chỉ dừng lại ở những công việc mang tính lặp lại, chắc chắn sẽ bị công nghệ vượt qua”, TS Phan Văn Kiền khẳng định.