Công viên phần mềm Quang Trung số hóa dữ liệu cây xanh bằng mã QR và GIS

Quản lý từng cây trên bản đồ số

Ngày 28/8, Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) tổ chức chương trình “Chung tay vì QTSC xanh” năm 2026, kết hợp trồng cây với giới thiệu các giải pháp công nghệ phục vụ quản lý môi trường, cảnh quan.

Theo QTSC, 464 cây xanh hiện hữu và cây mới trồng đã được gắn mã QR, kết nối với hệ thống quản lý trên nền tảng GIS. Mỗi cây được định vị trên bản đồ số và cập nhật các thông tin như chủng loại, thông số kỹ thuật, tình trạng sinh trưởng, lịch sử chăm sóc, duy tu và bảo dưỡng.

Khi quét mã QR bằng điện thoại thông minh, người dùng có thể nhận diện, tra cứu thông tin và vị trí của cây. Đối với đơn vị vận hành, dữ liệu tập trung giúp theo dõi hiện trạng, lập kế hoạch chăm sóc và cập nhật thay đổi thuận tiện hơn.

Ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung cho biết, số hóa dữ liệu cây xanh là một phần trong quá trình kết hợp chuyển đổi số với sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

“Các hoạt động xanh cần được hỗ trợ bởi dữ liệu và công nghệ, trong khi những ứng dụng số cũng cần hướng đến mục tiêu sử dụng tài nguyên hiệu quả, nâng cao chất lượng môi trường”, ông Trần Hữu Dũng nhấn mạnh.

Nền tảng quản lý cây xanh được phát triển từ hệ thống quản trị hạ tầng tập trung mà QTSC xây dựng từ năm 2016. Đến nay, hệ thống có 33 lớp dữ liệu, bao gồm quan trắc môi trường, chất lượng không khí, tòa nhà thông minh, camera giao thông, điện chiếu sáng công cộng, đồng hồ nước thông minh, cây xanh và mảng xanh.

Ông Phan Phương Tùng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh (DXCenter), đơn vị trực thuộc QTSC cho biết, phân hệ quản lý mảng xanh hiện có hai lớp dữ liệu chính là cây xanh và diện tích mảng xanh. Các thông tin được thống kê, đo lường, gán mã và liên kết với vị trí trên bản đồ GIS.

Việc tích hợp dữ liệu giúp bộ phận vận hành không phải quản lý riêng lẻ bằng nhiều hồ sơ khác nhau. Khi một cây được kiểm tra, chăm sóc hoặc phát hiện bất thường, thông tin có thể được cập nhật vào hệ thống để theo dõi xuyên suốt.

Từ mô hình nội khu đến bài toán đô thị

Theo ông Phan Phương Tùng, các giải pháp đang được triển khai tại QTSC theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nội khu QTSC được xem là môi trường thử nghiệm để đánh giá hiệu quả của công nghệ trước khi đề xuất áp dụng cho các bài toán quản trị rộng hơn.

“Đây có thể xem là mô hình thử nghiệm phục vụ công tác quản trị, điều hành. Từ kết quả triển khai, QTSC có thể đề xuất với Thành phố những dự án, giải pháp có khả năng góp phần xử lý các bài toán lớn”, ông Tùng cho biết.

Hiện dữ liệu chủ yếu được quản lý trên bản đồ 2D. Trong giai đoạn tiếp theo, QTSC dự kiến nâng cấp hệ thống trên nền tảng web, phát triển bản đồ số 3D, tích hợp ảnh vệ tinh và đồng bộ dữ liệu giữa hiện trường với trung tâm điều hành.

Trí tuệ nhân tạo, thiết bị kết nối Internet và cảm biến cũng được nghiên cứu tích hợp vào phân hệ cây xanh. Khi hoàn thiện, hệ thống có thể hỗ trợ phân tích tình trạng sinh trưởng, cảnh báo cây thiếu nước, sâu bệnh hoặc nguy cơ ngã đổ.

Một trong những phương án được tính đến là lắp đặt cảm biến IoT tại gốc cây và thảm cỏ để theo dõi độ ẩm đất. Dữ liệu được truyền về trung tâm giám sát, làm căn cứ điều chỉnh thiết bị tưới thông minh theo nhu cầu thực tế, qua đó hạn chế lãng phí nước.

QTSC cũng định hướng liên kết dữ liệu cây xanh với thông tin môi trường và dự báo thời tiết. Việc tích hợp nhiều lớp dữ liệu có thể hỗ trợ cảnh báo sớm, chủ động chăm sóc cây trước thời tiết bất lợi và giảm rủi ro cây ngã đổ.

Ngoài quản lý cảnh quan, nền tảng GIS có thể được mở rộng để theo dõi những vấn đề về ngập lụt, sự cố hạ tầng hoặc rò rỉ đường ống ngầm. Khi phát hiện bất thường, hệ thống có thể xác định vị trí, phát cảnh báo và hỗ trợ đơn vị phụ trách triển khai bảo trì nhanh hơn.

Phân hệ cây xanh cũng dự kiến bổ sung các thông số phục vụ quản trị phát thải, đo lường khả năng hấp thụ và giảm carbon của từng loại cây. Tuy nhiên, QTSC cho biết đây mới là định hướng nghiên cứu trong giai đoạn nâng cấp, chưa phải tính năng đã hoàn thiện và đưa vào vận hành.

Theo QTSC, mảng xanh hiện chiếm hơn 8% tổng diện tích 43 ha của toàn khu. Riêng trong chương trình “Chung tay vì QTSC xanh” năm 2026, đơn vị trồng mới 234 cây xanh và cây kiểng tạo hình. Các cây mới được gắn mã nhận diện để cập nhật vào cơ sở dữ liệu chung.

Việc quản lý từng cây bằng mã QR và GIS giúp QTSC hình thành nguồn dữ liệu thống nhất, thay cho cách theo dõi phân tán. Đây cũng là cơ sở để đánh giá hiệu quả của AI, IoT và cảm biến trước khi nghiên cứu khả năng ứng dụng vào những bài toán quản lý đô thị tại TP Hồ Chí Minh.