Để hiểu rõ hơn về công tác này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với bà Phạm Thị Mai Thủy, Trưởng phòng Giáo dục và Truyền thông, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia về những nỗ lực đưa di sản lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ và con em kiều bào ở nước ngoài.
Thưa bà, thời gian qua, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã triển khai nhiều chương trình giáo dục trực tuyến nhằm đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng thông qua công nghệ số. Điều gì đã thúc đẩy Bảo tàng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động giáo dục?
Câu hỏi của bạn cũng chính là điều mà chúng tôi trăn trở trong nhiều năm qua: Làm thế nào để một học sinh ở vùng sâu, vùng xa, hay một em nhỏ là con em kiều bào ở nước ngoài vẫn có cơ hội đến với Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, tìm hiểu về lịch sử và các hiện vật của Bảo tàng dùCâu hỏi của bạn cũng chính là điều mà không thể đến Hà Nội?
Chính từ mong muốn đó, năm 2019, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã bắt đầu thử nghiệm ứng dụng công nghệ vào hoạt động giáo dục. Đến giai đoạn dịch COVID-19, khi việc giãn cách xã hội khiến các hoạt động trực tiếp phải tạm dừng, đó thực sự là một "cú hích" thúc đẩy chúng tôi đẩy mạnh hơn nữa các hình thức giáo dục trực tuyến.
Từ đó đến nay, Bảo tàng đã và đang triển khai nhiều chương trình đa dạng như: "Giờ học lịch sử trực tuyến", tour tham quan trực tuyến, trưng bày ảo 3D... nhằm đưa di sản văn hóa đến gần hơn với công chúng.
Những người trực tiếp làm chương trình như chúng tôi thực sự rất xúc động khi chứng kiến qua các buổi học trực tuyến, không chỉ có học sinh từ Hà Nội hay các tỉnh, thành trên cả nước tham gia, mà còn có rất nhiều con em kiều bào sinh sống tại Lào, Campuchia, Malaysia, cũng như các quốc gia châu Âu như Hà Lan, Hungary, Nga và cả Mỹ…
Nhiều em nhỏ sinh ra và lớn lên ở nước ngoài nhưng tỏ ra vô cùng hào hứng khi được nghe kể những câu chuyện đằng sau mỗi hiện vật, được cùng trao đổi, trả lời câu hỏi và tham gia các hoạt động tương tác. Những khoảnh khắc ấy giúp chúng tôi cảm nhận rất rõ ràng rằng: Công nghệ đã rút ngắn khoảng cách địa lý và kết nối các em với quê hương một cách rất tự nhiên.
Video học sinh chia sẻ về học lịch sử:
Thưa bà, trong bối cảnh mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều thông tin sai lệch, xuyên tạc về lịch sử, các nền tảng số và bảo tàng số có vai trò như thế nào trong việc cung cấp nguồn tin chính thống? Đồng thời, làm sao để giáo dục lịch sử không dừng lại ở kiến thức thuần túy mà còn nuôi dưỡng tình yêu cội nguồn cho thế hệ trẻ?
Trong thời đại số, bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ, giới thiệu hiện vật mà còn có trách nhiệm đưa những tri thức lịch sử chính xác đến với công chúng bằng các hình thức phù hợp với cuộc sống hôm nay.
Thực tế hiện nay, trên mạng xã hội có rất nhiều thông tin lịch sử. Bên cạnh những nội dung bổ ích thì cũng có không ít thông tin chưa được kiểm chứng, thậm chí là sai lệch. Vì vậy, chúng tôi mong muốn thông qua các chương trình giáo dục trực tuyến, các nền tảng số và sản phẩm số của Bảo tàng sẽ trở thành một địa chỉ tin cậy để người học tìm hiểu lịch sử từ những tư liệu đã được nghiên cứu, kiểm chứng bài bản.
Tuy nhiên, điều chúng tôi hướng tới không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức lịch sử. Là những người làm giáo dục bảo tàng, chúng tôi luôn mong muốn khơi gợi ở các em sự tò mò và niềm yêu thích đối với lịch sử.
Nếu sau mỗi buổi học trực tuyến, một em nhỏ muốn tìm đọc một cuốn sách lịch sử, muốn hỏi ông bà về lịch sử gia đình mình, hay mong một ngày được trở về Việt Nam để tham quan Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, thì đó chính là điều khiến chúng tôi cảm thấy những nỗ lực đổi mới trong giáo dục bảo tàng thời gian qua thực sự có ý nghĩa.
Theo tôi, công nghệ suy cho cùng cũng chỉ là phương tiện. Điều quan trọng hơn cả là làm sao để lịch sử trở nên gần gũi, hấp dẫn và dễ tiếp cận hơn với công chúng, đặc biệt là các bạn nhỏ. Để dù ở bất cứ đâu, mỗi bạn trẻ vẫn luôn cảm thấy mình có một sợi dây gắn kết chặt chẽ với lịch sử, văn hóa và cội nguồn Việt Nam.
Trân trọng cảm ơn bà!
