Chính sách “tiếp sức” cho bài toán đầu tư lớn
Khác với các thế hệ mạng di động trước đây, việc triển khai 5G tại Việt Nam được đặt trong một khung chính sách rõ ràng, nhất quán. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị cùng các nghị quyết liên quan của Chính phủ đã xác định 5G là một trong những hạ tầng chiến lược quốc gia, với quan điểm xuyên suốt: hạ tầng phải đi trước một bước.
Từ định hướng này, các doanh nghiệp viễn thông lớn đã đồng loạt tăng tốc đầu tư. Viettel, VNPT và MobiFone đều coi năm 2025 là năm bản lề, tạo nền tảng để 5G thực sự phát huy vai trò động lực tăng trưởng trong giai đoạn 2026–2030.
Lắp đặt mở rộng mạng 5G.
Theo bà Nguyễn Hà Thành, Phó Tổng Giám đốc Viettel Telecom, chỉ riêng trong năm 2025, Viettel đã triển khai hơn 23.500 trạm 5G, nâng tổng số trạm 5G trên toàn quốc lên khoảng 30.000 trạm. Vùng phủ ngoài trời đạt khoảng 90% dân số, trong khi vùng phủ trong nhà đạt 70% và tiếp tục được mở rộng. Quy mô này tương đương với giai đoạn đầu triển khai 4G, nhưng được thực hiện trong thời gian ngắn hơn rất nhiều.
Trong khi đó, VNPT cũng tăng tốc mạnh mẽ. Ông Nguyễn Quốc Khánh, Phó Trưởng ban Công nghệ Tập đoàn VNPT cho biết, VNPT đã chính thức khai trương 5G từ cuối năm 2024 và trong năm 2025 tập trung mở rộng vùng phủ tại các khu đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và khu vực có mật độ lưu lượng cao.
Mục tiêu VNPT đặt ra là đến năm 2026 sẽ phủ sóng 55–60% dân số, đồng thời xây dựng các năng lực nền tảng của 5G như Network Slicing, Network API và thử nghiệm mạng riêng (Private Network) cho giáo dục đại học, nhà máy thông minh. Đây được xem là bước chuẩn bị cần thiết để hình thành các mô hình kinh doanh mới trên kiến trúc 5G Standalone.
Còn MobiFone lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn. Theo ông Nguyễn Tuấn Huy, Phó Trưởng ban Công nghệ Tổng công ty MobiFone, năm 2025 là giai đoạn tạo nền, còn từ năm 2026, 5G mới thực sự phát huy vai trò là động lực tăng trưởng.
MobiFone tập trung thí điểm 5G tại các khu đô thị mới, khu công nghiệp, chuẩn bị cho các bài toán B2G (doanh nghiệp và chính quyền) như thành phố thông minh, giao thông thông minh, chống ngập, năng lượng thông minh – những lĩnh vực đòi hỏi độ trễ thấp và khả năng kết nối IoT quy mô lớn.
Đằng sau tốc độ triển khai nhanh là sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính sách. Chính phủ đã ban hành cơ chế hỗ trợ tài chính, trong đó có chính sách hỗ trợ 15% vốn đầu tư cho doanh nghiệp đạt đủ 20.000 trạm 5G trong năm 2025.
Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), việc triển khai 5G nhanh không chỉ là yêu cầu về công nghệ, mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030 theo Nghị quyết 57.
Từ livestream đến đô thị thông minh
Trái ngược với tốc độ triển khai hạ tầng, bức tranh ứng dụng 5G tại Việt Nam hiện nay cho thấy sự phân hóa rõ nét. Các ứng dụng hướng tới người tiêu dùng cá nhân (5G to C) đang phát triển nhanh và dễ nhận thấy, trong khi các mô hình 5G cho doanh nghiệp và chính quyền (5G to B, 5G to G) vẫn cần thêm thời gian để “chín”.
Ở mảng tiêu dùng, 5G nhanh chóng thể hiện lợi thế qua trải nghiệm Internet tốc độ cao, độ trễ thấp, đặc biệt trong lĩnh vực giải trí, livestream và thương mại điện tử. Tỷ lệ thiết bị đầu cuối hỗ trợ 5G đã tăng nhanh, từ khoảng 30% trước khi thương mại hóa lên hơn 60%.
Theo ông Nguyễn Duy Lâm, chuyên gia cao cấp về giải pháp viễn thông của Huawei Việt Nam, trên thế giới, các ứng dụng 5G tới khách hàng cá nhân, người dùng luôn đi trước vì dễ triển khai và nhanh tạo hiệu ứng thị trường. Tại nhiều quốc gia, streaming và livestream chính là nguồn đóng góp lớn nhất cho lưu lượng dữ liệu 5G.
Kết nối mạng internet băng thông rộng thúc đẩy kinh tế số.
“5G Việt Nam đang đi rất nhanh và đã có một số ứng dụng được triển khai. Đồng thời chia sẻ, từ kinh nghiệm của các nước, Việt Nam nên tập trung phát triển các ứng dụng thương mại điện tử. Phát triển ứng dụng thương mại điện tử dễ triển khai, lại giúp người dùng có thể livestream dễ dàng để bán hàng, thực hiện mua, bán hàng online. Việc phát triển các ứng dụng cho các ngành kinh tế, như nhà máy thông minh, đô thị thông minh khó hơn và cần có thời gian đòi hỏi sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp và định hướng của Nhà nước”, ông Nguyễn Duy Lâm chia sẻ.
Đáng chú ý, 5G đang tạo ra những thay đổi sâu sắc tại khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa – nơi từng được xem là “vùng trũng” công nghệ. Với sự kết hợp giữa 5G, nền tảng số và logistics, người nông dân có thể livestream bán nông sản ngay tại ruộng vườn, kết nối trực tiếp với người tiêu dùng.
Từ góc độ logistics, ông Đinh Thanh Sơn, Phó Tổng Giám đốc Viettel Post ví von: Với bà con vùng cao, 5G như “đường cao tốc” kéo hàng hóa từ bản làng đến bàn ăn của người thành phố, giúp giải bài toán “được mùa mất giá” vốn kéo dài nhiều năm.
Ở các lĩnh vực phức tạp hơn như nhà máy thông minh, đô thị thông minh, cảng biển, sân bay hay kinh tế tầm thấp với UAV, 5G mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Những mô hình này đòi hỏi không chỉ mạng 5G, mà còn cả dữ liệu, điện toán đám mây, AI, điện toán biên và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp, chính quyền.
Thực tế cho thấy, nhiều nhà máy tại Việt Nam vẫn ở mức tự động hóa thấp, chủ yếu gia công, nên chưa có động lực đủ lớn để đầu tư các giải pháp 5G chuyên sâu như mạng riêng. Ngược lại, các dự án B2G tại các khu đô thị mới lại mở ra không gian ứng dụng rõ nét hơn, khi hạ tầng được thiết kế đồng bộ ngay từ đầu.
Các chuyên gia đều thống nhất rằng, 5G không phải là “đòn bẩy tức thời” tạo ra tăng trưởng kinh tế ngay lập tức, mà là chất xúc tác cho quá trình chuyển đổi số toàn diện. Khi hạ tầng đã sẵn sàng, thiết bị ngày càng phổ biến, bài toán còn lại nằm ở phát triển ứng dụng, hoàn thiện chính sách và nâng cao mức độ sẵn sàng của toàn xã hội.
Giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng sẽ là thời điểm 5G thực sự “bật công tắc”, khi hạ tầng 5G kết hợp với dữ liệu và AI để tạo ra những thay đổi sâu rộng hơn trong sản xuất, quản trị và đời sống kinh tế – xã hội.