Sự kết hợp giữa phương pháp ủ trà truyền thống và công nghệ chế biến hiện đại đang mở ra hướng phát triển mới cho các sản phẩm chế biến sâu từ trà Việt.
Cao trà Mục Nhan là sản phẩm được phát triển từ tinh chất của những búp trà Shan tuyết cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm, được tuyển chọn tại các vùng núi cao phía Bắc như Hoàng Liên, Suối Giàng, Phình Hồ, Cao Bồ… Đây là những vùng nguyên liệu nổi tiếng với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự sinh trưởng của cây trà cổ thụ.
Điểm đặc biệt của sản phẩm nằm ở quy trình kết hợp giữa phương pháp chế biến truyền thống và công nghệ hiện đại. Trà được ủ theo phương pháp lên men tự nhiên nhằm lưu giữ và phát triển những đặc tính riêng của nguyên liệu. Sau đó, trà trải qua các công đoạn chiết xuất, cô đặc, sấy khô để tạo thành cao trà, hướng tới giữ lại hương vị đặc trưng và các thành phần có giá trị trong lá trà.
Ngày 10/11 tại Hà Nội, Hội thảo “Cao trà - Những vấn đề khoa học và thực tiễn” được tổ chức với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và những người hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến trà. Các tham luận tập trung trao đổi về cơ sở khoa học, quy trình công nghệ, giá trị nguyên liệu và tiềm năng phát triển các sản phẩm cao trà.
Theo TS Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ, cho rằng, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp, trong đó có các đơn vị sản xuất, chế biến trà.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội là áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng tiến bộ khoa học, làm chủ công nghệ và nắm bắt nhu cầu thị trường. Nếu không đổi mới quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu, các sản phẩm trà Việt sẽ khó tạo được lợi thế trên thị trường.
Đánh giá về xu hướng chế biến sâu, TS Bùi Hữu Dược cho rằng, cao trà là hướng phát triển đáng chú ý, góp phần đa dạng hóa sản phẩm từ trà tươi, trà khô đến các dạng chế phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. So với cách thưởng trà truyền thống, cao trà có ưu điểm về tính tiện dụng, dễ bảo quản và vận chuyển.
Dù vậy, để cao trà có thể phát triển bền vững và tiếp cận thị trường quốc tế, cần có những nghiên cứu khoa học bài bản về nguồn gốc nguyên liệu, thành phần, hoạt chất và hàm lượng các chất có trong sản phẩm. Việc xây dựng tiêu chuẩn chất lượng, kiểm nghiệm và công bố thông tin minh bạch là cơ sở quan trọng để tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.
Chia sẻ tại hội thảo, nghệ nhân trà Lê Hoa, người sáng lập và phát triển Cao trà Mục Nhan cho biết, chuẩn hóa vùng nguyên liệu là mục tiêu được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Hiện nay, đơn vị có vùng nguyên liệu khoảng 500 ha, tập trung vào các khu vực có trà Shan tuyết cổ thụ.
Doanh nghiệp đã bước đầu thực hiện việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản của những cây trà cổ thụ và được Bộ Di sản Việt Nam chứng nhận vùng nguyên liệu là vùng di sản. “Chúng tôi mong muốn vùng nguyên liệu không còn manh mún, nhỏ lẻ mà được định hình như một tài nguyên quốc gia. Khi vùng trồng được chuẩn hóa, có thể truy xuất nguồn gốc bằng mã định danh, người tiêu dùng sẽ nhận diện rõ xuất xứ và chất lượng sản phẩm”, nghệ nhân Lê Hoa chia sẻ.
Bên cạnh chuẩn hóa vùng trồng, việc hoàn thiện công nghệ chế biến cũng được xác định là yếu tố then chốt. Đây cũng là hướng đi để những giá trị từ cây trà cổ thụ được khai thác hiệu quả hơn, góp phần nâng tầm thương hiệu trà Việt trên thị trường trong nước và quốc tế.
