Sau gần 5 giờ thương lượng kín, Nga, Ukraine và Mỹ đã hé lộ những nội dung đầu tiên được đưa ra bàn thảo, từ trao đổi tù binh, bảo đảm an ninh đến cấu trúc an ninh châu Âu thời hậu xung đột. Tuy nhiên, cách tiếp cận khác nhau của Moskva và Kiev cho thấy con đường đi tới một thỏa thuận vẫn còn nhiều trở ngại.
Ngày 10/11, các phái đoàn Nga, Ukraine và Mỹ đã kết thúc ngày đàm phán đầu tiên tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất - UAE) sau khoảng 4,5 giờ làm việc kín. Đây là cuộc gặp ba bên đầu tiên kể từ tháng 2/2026, trong nỗ lực mới của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm giữa Nga và Ukraine.
Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, dẫn một nguồn tin, phiên đàm phán bắt đầu khoảng 10 giờ 15 phút (giờ Kiev), có một lần nghỉ 40 phút và kết thúc sau 4,5 giờ. Cơ quan báo chí của ông Rustem Umerov, người đứng đầu phái đoàn Ukraine, cũng xác nhận vòng thương lượng đầu tiên đã khép lại. Các bên dự kiến tiếp tục làm việc ngày 11/11.
Thành phần tham gia và những phát biểu sau cuộc gặp cho thấy phiên làm việc không chỉ là một cuộc trao đổi về khả năng ngừng bắn, mà còn đặt ra những vấn đề rộng hơn liên quan đến bảo đảm an ninh, tương lai của Ukraine và trật tự an ninh tại châu Âu.
Những nội dung đầu tiên được hé lộ
Theo thông tin từ phía Ukraine, các cuộc thảo luận ngày đầu tiên tập trung vào những vấn đề nhân đạo, các bước đi giảm leo thang và nội dung bảo đảm an ninh trong tương lai.
Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá ngày đàm phán đầu tiên là “mang tính xây dựng và khá thực chất”. Trong thông điệp công bố sau cuộc gặp, ông cho biết các bên đã thảo luận về những bước đi nhân đạo và nội dung cụ thể của các bảo đảm an ninh dành cho Ukraine.
“Việc trao trả tù binh là ưu tiên”, báo Kyiv Post dẫn phát biểu của ông Zelensky. Nhà lãnh đạo Ukraine đồng thời cho biết các bên đã trao đổi khá chi tiết về những bảo đảm an ninh cho Ukraine và cơ chế để các bảo đảm này có hiệu lực lâu dài.
Tổng thống Ukraine cũng đề cập yêu cầu phải có những công cụ thực chất nhằm ngăn chặn xung đột tái diễn, đồng thời cho biết vấn đề giảm leo thang đã được đưa ra thảo luận.
Hãng tin AP dẫn lời một quan chức cấp cao Ukraine cho biết hai bên đã thảo luận khả năng tiến hành một cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể sẽ tiếp tục được bàn bạc trong những ngày tới. Ngoài tù binh, vấn đề trao trả dân thường Ukraine bị giam giữ và trẻ em được đưa khỏi Ukraine cũng nằm trong nội dung nhân đạo được đề cập.
Trong khi đó, Kyiv Post dẫn các nguồn tin Ukraine cho biết chương trình nghị sự còn bao gồm những vấn đề liên quan đến kiến trúc an ninh châu Âu trong tương lai và các bảo đảm an ninh dành cho Nga.
Theo một nguồn tin thận cận với phái đoàn Ukraine được hãng tin Ukrainska Pravda dẫn lại, các bảo đảm an ninh cho Ukraine và toàn bộ châu Âu đã được thảo luận, trong khi những yêu cầu bảo đảm an ninh riêng của Moskva được xem xét trong một nội dung riêng. Các cuộc trao đổi cũng đề cập công cuộc tái thiết Ukraine sau chiến tranh.
Theo nguồn tin này, lập trường của Kiev là cần chấm dứt chiến tranh trước khi chuyển sang xây dựng một cấu trúc an ninh rộng hơn cho châu Âu. Đây là một điểm khác biệt quan trọng so với cách tiếp cận mà Moskva đã công khai trước thềm cuộc gặp.
Phía Mỹ cũng đưa ra đánh giá tương đối tích cực về vòng đàm phán đầu tiên. Ngoại trưởng Marco Rubio nhận định các cuộc trao đổi tại Abu Dhabi diễn ra rất hiệu quả, song cảnh báo còn nhiều việc phải làm và không nên kỳ vọng một giải pháp có thể đạt được ngay trong vòng 24 giờ.
Trước đó, phát biểu khai mạc, đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cho biết Washington muốn xây dựng một khuôn khổ mới dựa trên những kinh nghiệm từ các cơ chế và thỏa thuận trước đây, đồng thời tìm cách khắc phục những hạn chế từng khiến tiến trình hòa bình không đạt kết quả.
Ông Kushner nói các cuộc tiếp xúc gần đây với hai bên đã giúp xác định và thu hẹp một số khác biệt, đồng thời khẳng định phía Mỹ có những ý tưởng mới để thúc đẩy tiến trình.
Nga đặt vấn đề an ninh rộng hơn lên trước giải pháp cho xung đột
Một trong những điểm đáng chú ý của cuộc gặp tại Abu Dhabi là sự khác biệt về thứ tự ưu tiên giữa Moskva và Kiev trong việc xây dựng khuôn khổ giải quyết xung đột.
Trước khi đàm phán bắt đầu, một nguồn tin trong phái đoàn Nga nói với Reuters rằng Moskva coi việc xác lập những yếu tố then chốt của một cấu trúc an ninh mới cho châu Âu thời hậu chiến là trọng tâm của các cuộc thảo luận.
Theo nguồn tin này, vấn đề giải quyết xung đột Ukraine có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhưng chỉ là một phần trong mục tiêu rộng hơn nhằm xây dựng một cấu trúc an ninh toàn diện và không thể chia cắt cho toàn bộ châu lục. Các cơ chế ngăn ngừa nguy cơ và củng cố ổn định khu vực cũng cần được xem xét.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã công khai nhấn mạnh cách tiếp cận trên. Ông cho rằng cần xác định rõ những nguyên tắc của cấu trúc an ninh trong tương lai trước khi chuyển sang giải quyết trực tiếp cuộc xung đột Nga - Ukraine.
“Ý tưởng xác định những thông số rõ ràng cho một cấu trúc an ninh trong tương lai, sau đó mới chuyển sang giải quyết xung đột Nga - Ukraine, là hoàn toàn hợp lý”, ông Lavrov nói.
Người đứng đầu ngành ngoại giao Nga cũng bày tỏ hoài nghi về vai trò của các nước châu Âu trong tiến trình hiện nay. Bình luận về việc đại diện một số nước châu Âu đến Abu Dhabi, ông nói: “Người châu Âu đã bay đến Abu Dhabi - vậy thì cứ để họ ngồi trong khách sạn”.
Theo ông Lavrov, các nước châu Âu đang tìm cách tạo thêm thời gian cho Kiev. Ông cũng bác bỏ đề xuất ngừng bắn mà một số nước phương Tây ủng hộ, cho rằng điều đó có thể giúp Ukraine có thời gian củng cố lực lượng và bổ sung vũ khí.
Sự khác biệt trong cách tiếp cận cũng được thể hiện qua vấn đề ngừng bắn. Kiev coi việc chấm dứt giao tranh là bước đi cần thiết để tiến tới một thỏa thuận rộng hơn, trong khi Moskva muốn trước hết xác lập những nguyên tắc an ninh tổng thể, bao gồm các vấn đề liên quan đến vị thế của Ukraine và quan hệ giữa Nga với phương Tây.
Mỹ tìm cách kết nối các lợi ích, châu Âu muốn có tiếng nói
Một diễn biến đáng chú ý khác là vai trò trung gian của Mỹ và sự hiện diện của các nước châu Âu bên ngoài bàn đàm phán ba bên.
Trước khi cuộc gặp chính thức giữa Nga, Ukraine và Mỹ bắt đầu, phái đoàn Ukraine đã có cuộc trao đổi riêng với các đại diện của Anh, Pháp, Đức, Italy, NATO và Ủy ban châu Âu, cùng hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner.
Ông Umerov cho biết cuộc gặp nhằm đối chiếu lập trường và phối hợp các bước đi trước giai đoạn đàm phán tiếp theo. Theo ông, những ưu tiên của Ukraine gồm chấm dứt giao tranh, bảo đảm an ninh đáng tin cậy sau chiến tranh, phục hồi và phát triển kinh tế, cũng như giải quyết các vấn đề nhân đạo.
Theo Reuters, Pháp cho rằng không thể có hòa bình lâu dài tại Ukraine nếu không giải quyết các vấn đề an ninh của châu Âu và các nước trong khu vực cần được tham gia vào tiến trình này.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng để ngỏ khả năng mở rộng khuôn khổ đàm phán ba bên để có sự tham gia của châu Âu trong thời gian tới. Ông cho biết Washington hy vọng có thể đạt tiến triển về vấn đề này trong những ngày tiếp theo.
Trước cuộc gặp, Tổng thống Donald Trump từng đề cập khả năng đạt được một thỏa thuận lớn liên quan đến an ninh châu Âu, không chỉ giới hạn trong vấn đề Ukraine. Đặc phái viên Kushner cũng nhấn mạnh rằng một giải pháp toàn diện và lâu dài cần có sự tham gia trực tiếp giữa Nga và các đối tác châu Âu về những thỏa thuận an ninh rộng hơn có ảnh hưởng đến khu vực.
Tuy nhiên, việc đưa châu Âu vào tiến trình đàm phán không đơn giản. Moskva không muốn các nước châu Âu tham gia trực tiếp vào vòng thương lượng hiện nay, trong khi nhiều chính phủ châu Âu lo ngại một thỏa thuận được định hình chủ yếu bởi Washington, Moskva và Kiev có thể không phản ánh đầy đủ những lợi ích an ninh của họ.
