Bám sát tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Học viện từng bước gắn hoạt động nghiên cứu với thực tiễn xây dựng Quân đội, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, học tập và quản lý.
Nghiên cứu khoa học xuất phát từ yêu cầu thực tiễn
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang tác động sâu sắc đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, công tác giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học trong Quân đội đứng trước những yêu cầu mới. Đối với Học viện Chính trị - trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị cấp trung, sư đoàn, cán bộ cấp chiến thuật, chiến dịch và giảng viên khoa học xã hội nhân văn quân sự cho Quân đội nhân dân Việt Nam, yêu cầu này càng đặt ra rõ nét: hoạt động nghiên cứu không chỉ góp phần phát triển lý luận mà còn phải giải quyết những vấn đề thực tiễn trong xây dựng Quân đội, xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc.
Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Sỹ Lộc, Giám đốc Học viện Chính trị cho biết, trước những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng Quân đội và bảo vệ Tổ quốc, Học viện tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng ủy Học viện, tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. Theo đó, hoạt động nghiên cứu khoa học được triển khai theo hướng kết hợp nghiên cứu cơ bản với tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn xây dựng Quân đội. Học viện chú trọng phát huy năng lực, trách nhiệm và tinh thần sáng tạo của đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên; đồng thời đẩy mạnh biên soạn giáo trình, tài liệu dạy học, tổ chức hội thảo, tọa đàm khoa học, từng bước nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu.
Những kết quả đạt được trong năm học 2025-2026 cho thấy quy mô và sự đa dạng trong hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện. Học viện đã triển khai nghiệm thu 10 giáo trình, 26 tài liệu dạy học, 2 sách chuyên khảo và 3 sách lịch sử; đồng thời tiếp tục nghiên cứu, biên soạn 10 giáo trình, 21 tài liệu dạy học và 3 sách tham khảo. Cùng với đó, Học viện triển khai thực hiện 234 đề tài khoa học các cấp; các đề tài cấp Bộ Quốc phòng và cấp Bộ Tổng Tham mưu đều đạt kết quả xuất sắc. Tại Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội, có 12 trong tổng số 15 đề tài của Học viện tham gia đã đoạt giải.
Những con số trên đồng thời cho thấy yêu cầu gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu khoa học với nhiệm vụ đào tạo cán bộ. Giá trị của một công trình nghiên cứu không chỉ thể hiện ở kết quả nghiệm thu hay giải thưởng, mà còn ở khả năng bổ sung luận cứ khoa học, cập nhật kiến thức vào chương trình đào tạo, giúp người học nâng cao năng lực phân tích, tham mưu và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn công tác.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực quan trọng cho phát triển. Đối với một cơ sở đào tạo cán bộ chính trị trong Quân đội, việc phát triển nghiên cứu khoa học cần hướng tới những vấn đề cơ bản, chiến lược, đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn; coi trọng tổng kết thực tiễn để bổ sung, phát triển lý luận, tránh tách rời nghiên cứu với hoạt động giảng dạy và nhiệm vụ của đơn vị.
Trung tướng Nguyễn Bá Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Học viện Chính trị nhấn mạnh yêu cầu tạo chuyển biến mạnh mẽ về nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, tập trung vào những vấn đề cơ bản, chiến lược và cấp thiết từ thực tiễn xây dựng Quân đội, xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc. Học viện chú trọng phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, tăng cường nghiên cứu liên ngành, coi trọng tổng kết thực tiễn; gắn chặt hoạt động nghiên cứu với giảng dạy để kết quả khoa học nhanh chóng được chuyển hóa thành nội dung đào tạo, giáo trình và giải pháp thực tiễn.
Định hướng trên đặt ra yêu cầu đổi mới từ khâu lựa chọn vấn đề nghiên cứu, tổ chức thực hiện đến ứng dụng kết quả. Những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn công tác Đảng, công tác chính trị, từ sự biến đổi của môi trường thông tin và phương thức tác động đến tư tưởng bộ đội cần được tiếp cận bằng phương pháp nghiên cứu phù hợp, có sự kết hợp giữa các chuyên ngành. Qua đó, nghiên cứu khoa học không chỉ phục vụ trực tiếp nhiệm vụ đào tạo mà còn góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, năng lực xử lý tình huống và khả năng thích ứng của đội ngũ cán bộ trước yêu cầu nhiệm vụ mới.
Chuyển đổi số tạo nền tảng cho đổi mới toàn diện
Cùng với nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số được Học viện Chính trị xác định là hướng đi quan trọng nhằm đổi mới phương thức tổ chức giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và quản lý. Từ ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa tài liệu đến phát triển thư viện số và đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin khoa học, các hoạt động này hướng tới nâng cao hiệu quả khai thác học liệu, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cán bộ, giảng viên và học viên tiếp cận tri thức.
Trong môi trường giáo dục quân sự, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa công nghệ vào một số khâu công việc, mà cần hướng tới thay đổi phương thức vận hành, tổ chức và khai thác nguồn lực. Khi tài liệu được số hóa, nguồn học liệu được tổ chức khoa học và hệ thống thông tin được kết nối hiệu quả, hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu có thêm điều kiện để mở rộng khả năng tiếp cận, chia sẻ và sử dụng tri thức. Đây là cơ sở để từng bước hình thành môi trường giáo dục hiện đại, đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo.
Tinh thần Nghị quyết 57 đặt ra yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số một cách thực chất, đồng bộ, gắn với nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan, tổ chức. Với Học viện Chính trị, yêu cầu đó đòi hỏi chuyển đổi số phải gắn với những nhiệm vụ cụ thể của nhà trường, từ quản trị đào tạo, xây dựng học liệu đến tổ chức nghiên cứu khoa học; trong đó, dữ liệu và hạ tầng số cần trở thành nền tảng hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng quản lý và khai thác hiệu quả các nguồn lực hiện có.
Trung tướng Nguyễn Bá Hùng cho biết, trong thời gian tới, Học viện tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng Học viện chính quy, thông minh, hiện đại. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng số, học liệu số, thư viện số, dữ liệu dùng chung và hệ thống quản trị đào tạo; khai thác hiệu quả trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, học tập, nghiên cứu và quản lý. Cùng với đó, Học viện chú trọng bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin, kết nối hiệu quả Điểm đào tạo khu vực phía Nam trong hệ thống quản trị và đào tạo thống nhất.
Cùng với hoàn thiện hạ tầng, yếu tố con người giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả chuyển đổi số. Việc đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường thảo luận, xử lý tình huống, nghiên cứu thực tế và tổng kết thực tiễn cần được triển khai đồng bộ với ứng dụng công nghệ. Theo Trung tướng Nguyễn Bá Hùng, Học viện sẽ tiếp tục rà soát nội dung đào tạo theo chức trách, cương vị và yêu cầu thực tiễn; đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, chú trọng năng lực vận dụng kiến thức, khả năng tham mưu và tổ chức hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị của người học.
Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại tiếp tục đặt ra những đòi hỏi cao đối với công tác đào tạo cán bộ chính trị. Sự phát triển của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, cùng những biến đổi trong đời sống chính trị, xã hội, đòi hỏi Học viện Chính trị vừa giữ vững bản chất, truyền thống, vừa chủ động đổi mới để thích ứng.
Gắn nghiên cứu khoa học với tổng kết thực tiễn, đưa kết quả nghiên cứu vào giảng dạy, đồng thời phát triển hạ tầng số, học liệu số và phương thức quản trị hiện đại là những hướng đi có quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau. Khi được triển khai đồng bộ, các hoạt động này sẽ góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 tại Học viện Chính trị, tạo nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh, tri thức, năng lực công tác và khả năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
