Cải thiện thu nhập, tạo động lực cống hiến
Thời gian qua, vấn đề chính sách tiền lương, phụ cấp ưu đãi nghề cũng như tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ tại các địa phương đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận và các đại biểu Quốc hội. Giải trình rõ hơn về các nội dung này, tại Phiên Giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đà tạo (GD&ĐT) diễn ra sáng 20/9, lãnh đạo Bộ Nội vụ và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra những thông tin chi tiết về lộ trình cải cách tiền lương và định hướng tháo gỡ khó khăn cho ngành giáo dục.
Đại diện Bộ Nội vụ, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng cho biết, Bộ Nội vụ và Bộ GD&ĐT đã phối hợp rất chặt chẽ trong việc xây dựng thể chế, tháo gỡ khó khăn về chính sách cho đội ngũ nhà giáo.
Căn cứ Kết luận 71 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 248 của Quốc hội khóa XV, hai bộ đã tham mưu Chính phủ trình Bộ Chính trị và ban hành các quy định điều chỉnh phụ cấp ưu đãi nghề. Cụ thể, Nghị định 182 đã được ban hành nhằm điều chỉnh mức phụ cấp ưu đãi theo nghề cho giáo viên, nhân viên tại các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông.
Hiện nay, nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đang hưởng chính sách phụ cấp ưu đãi cao nhất trong hệ thống viên chức. Giáo viên công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được hưởng phụ cấp bằng 100% mức lương hiện hưởng (theo Nghị định 76). Tùy từng vị trí và khu vực, mức phụ cấp ưu đãi nghề cho nhà giáo đã được điều chỉnh tăng lên, tối đa đạt 80% mức lương hiện hưởng (theo Nghị định 182). Mức tăng này đã góp phần đáng kể cải thiện thu nhập, tạo động lực làm việc cho nhà giáo, đặc biệt là ở những vùng khó khăn.
Về lộ trình cải cách tiền lương tổng thể, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng thông tin: Bộ Nội vụ đang chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá để xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương trình Bộ Chính trị vào tháng 2/2027 và trình Hội nghị Trung ương 5 vào tháng 3/2027. Sau khi Trung ương thông qua, các nghị định về tiền lương và phụ cấp mới cho đội ngũ nhà giáo sẽ tiếp tục được xem xét, quyết định.
Cần sự đồng bộ từ địa phương
Trả lời về vấn đề thừa, thiếu giáo viên cục bộ, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn làm rõ: Tình trạng này được xác định so với định mức biên chế. Thực tế tại các địa phương, khi thiếu giáo viên theo định mức, giải pháp tạm thời là ký hợp đồng lao động hoặc tăng sĩ số học sinh/lớp, dẫn đến áp lực lớn và ảnh hưởng nhất định đến chất lượng dạy học.
Chỉ ra nguyên nhân thực trạng này, người đứng đầu ngành Giáo dục nêu: Mặc dù được giao chỉ tiêu nhưng nhiều địa phương chưa tuyển đủ (còn khoảng 46.000 chỉ tiêu chưa tuyển dụng) do vướng mắc trong khâu tổ chức hoặc áp lực phải giảm biên chế cơ học; Sự di dân cơ học khiến quy mô học sinh tăng nhanh ở một số vùng, trong khi công tác điều phối, luân chuyển giáo viên giữa các địa bàn, cấp học, môn học chưa kịp thời; Việc giao thẩm quyền tuyển dụng xuống tận cấp xã/phường ở một số nơi tạo ra sự manh mún, phải tổ chức hàng trăm hội đồng tuyển dụng gây tốn kém, áp lực và khó tuyển đủ chỉ tiêu.
Để khắc phục tình trạng này, Bộ GD&ĐT đang phối hợp triển khai các giải pháp trọng tâm: Đề nghị các địa phương thực hiện tuyển dụng tập trung cấp tỉnh/huyện (giao Sở GD&ĐT chủ trì) theo tinh thần Nghị quyết 248. Đồng thời, thực hiện luân chuyển giáo viên linh hoạt theo chu kỳ ngắn (1–2 năm) giữa các trường, các địa bàn để đảm bảo cân bằng đội ngũ.
Dự kiến trong tháng 9 hoặc đầu tháng 10/2026, Bộ GD&ĐT sẽ ban hành quy định định mức mới về giáo viên/lớp, có tính đến đặc thù dạy học 2 buổi/ngày, học theo môn tích hợp và yếu tố vùng miền.
Đối với các môn học thiếu nguồn tuyển như Tiếng Anh, Tin học, Nghệ thuật... cho phép ký hợp đồng với các nghệ nhân, huấn luyện viên, chuyên gia ngoài ngành hoặc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, Trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy.
Tinh giản bộ phận quản lý trung gian, giảm nhân sự hành chính để dành biên chế cho giáo viên đứng lớp.
Với sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và sự chủ động từ phía các địa phương, các chính sách về tiền lương, phụ cấp và giải pháp quản lý biên chế kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển biến tích cực, giúp đội ngũ nhà giáo yên tâm gắn bó với sự nghiệp trồng người.
