Phát biểu khai mạc và đề dẫn, ông Nguyễn Đắc Vinh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, việc tổ chức Phiên giải trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Quốc hội vừa qua đã ban hành đồng bộ hệ thống pháp luật gồm 4 luật (Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi)) cùng 2 nghị quyết đột phá (Nghị quyết 248/2025/QH15 và Nghị quyết 249/2025/QH15).
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành trong thời gian qua khi ban hành khối lượng lớn văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, tổng hợp báo cáo và phản ánh từ cử tri, việc triển khai trên thực tế vẫn còn phát sinh nhiều vướng mắc, bất cập.
Cụ thể, tiến độ ban hành một số văn bản quy định chi tiết - đặc biệt là chính sách tiền lương đối với nhà giáo - còn chậm. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ theo cấp học, môn học và địa bàn chưa được giải quyết triệt để. Bên cạnh đó, mô hình trung học nghề mới ở giai đoạn đầu áp dụng còn lúng túng; kỳ thi tốt nghiệp THPT dù đặt ra yêu cầu cao về tính nghiêm túc, khách quan nhưng vẫn xảy ra vi phạm khá nghiêm trọng. Công tác xây dựng văn hóa học đường và bảo vệ học sinh trên môi trường mạng cũng gặp không ít hạn chế.
Chính vì vậy, Phiên giải trình được tổ chức nhằm nhìn nhận, đánh giá khách quan quá trình thực thi pháp luật; phân tích rõ nguyên nhân, trách nhiệm của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành, địa phương liên quan. Qua đó, đưa ra các giải pháp tháo gỡ kịp thời, bảo đảm những chính sách đặc thù, đột phá dành cho ngành giáo dục được triển khai đồng bộ, hiệu quả và thực sự đi vào cuộc sống.
Tham dự và phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh hoan nghênh Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã chủ động tổ chức Phiên giải trình thiết thực, đúng thời điểm. Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ nhiệm vụ đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Việc rà soát, đánh giá toàn diện tình hình triển khai các quy định mới sẽ giúp nhận diện những điểm nghẽn, từ đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Phiên giải trình tập trung làm rõ một số vấn đề như: Tổ chức triển khai các luật, nghị quyết của Quốc hội; đội ngũ và chính sách đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; phân luồng học sinh, hỗ trợ người học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học; văn hóa học đường, giáo dục toàn diện và môi trường giáo dục.
Đồng thời, đề nghị các vị đại biểu đặt câu hỏi ngắn gọn, cụ thể, đi thẳng vào vấn đề; nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương liên quan giải trình thẳng thắn, đầy đủ, làm rõ trách nhiệm, giải pháp và tiến độ thực hiện. Sau Phiên giải trình, đề nghị Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổng hợp đầy đủ các ý kiến; xác định rõ những việc cần làm, cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và kết quả cần đạt được; kiến nghị giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền.
