Chủ động kiểm chứng, tránh sập bẫy lừa trên không gian mạng

Càng về cuối năm, các chiêu trò lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, liên tục biến đổi nhằm để chiếm đoạt tài sản, đánh cắp dữ liệu cá nhân của người dân.

1911-chieulua.jpg

Do vậy, việc nâng cao kỹ năng nhận diện, chủ động phòng ngừa rủi ro trên không gian mạng là yêu cầu thiết thực, góp phần hưởng ứng tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.

Dựng nhiều kịch bản để thao túng tâm lý người dùng

Theo cảnh báo mới nhất của Bộ Công an, hiện các đối tượng lừa đảo sử dụng nhiều kịch bản khác nhau, tập trung vào việc giả danh cơ quan, tổ chức để chiếm đoạt tài sản. Kẻ xấu thường mạo danh Công an, viện kiểm sát, tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, thuế hoặc điện lực, viễn thông... để yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu hoặc chuyển tiền với những lý do như xác minh thông tin, xử lý vi phạm, thanh toán nợ cước, nhận hoàn tiền.

Đáng chú ý, các đối tượng còn lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo hình ảnh, video, giọng nói giả mạo người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo cơ quan nhằm vay tiền, yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp.

Công an Thành phố (TP) Hà Nội đặc biệt lưu ý thủ đoạn không trực tiếp hỏi vay tiền như trước mà tạo dựng nhiều tình huống trung gian để từng bước chiếm lòng tin của nạn nhân. Điển hình, một trường hợp tại TP Hồ Chí Minh, đối tượng chiếm quyền sử dụng tài khoản Facebook của người em trai, nhắn tin cho người chị nhờ xác nhận việc cần một khoản tiền lớn.

Sau đó, người em trai bị dẫn dụ chuyển 65 triệu đồng vào tài khoản của chị. Kẻ gian tiếp tục yêu cầu người chị chuyển khoản số tiền này sang tài khoản khác để chiếm đoạt.

Theo giải mã của Công an TP Hà Nội, các đối tượng thường lập tài khoản giả mạo hoặc chiếm quyền sử dụng tài khoản Zalo, Facebook, sử dụng hình ảnh đại diện, tên gọi và cách giao tiếp quen thuộc để tiếp cận nạn nhân. Sau khi tạo được lòng tin, kẻ lừa đảo thường đưa ra những đề nghị tưởng chừng đơn giản như nhờ gọi điện hộ, nhận tiền hộ hoặc xác minh tài khoản. Tiếp đó, các đối tượng gửi biên lai chuyển khoản giả, viện lý do giao dịch bị lỗi hoặc tiền đang chờ xử lý để yêu cầu nạn nhân chuyển thêm tiền.

Một thủ đoạn khác, lợi dụng những thông tin thời sự được nhiều người quan tâm để phát tán tin đồn thất thiệt, dụ người dùng truy cập đường link giả mạo. Chẳng hạn, thông tin về khuyến nghị dự trữ nhu yếu phẩm trong 72 giờ tại một số quốc gia bị một số tài khoản chia sẻ thiếu bối cảnh, suy diễn thành nguy cơ chiến tranh hoặc thảm họa sắp xảy ra, gây tâm lý hoang mang.

Những thông tin này còn có thể bị lợi dụng để quảng cáo hàng hóa giá cao bất thường hoặc phát tán đường dẫn giả mạo thông báo khẩn cấp nhằm đánh cắp dữ liệu cá nhân.

Không vội bấm link, chuyển tiền khi chưa xác minh

onghieujpg.jpg
Ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc Mạng lưới Chống lừa đảo, chia sẻ tại một sự kiện về an ninh mạng. Ảnh: NVCC

Tâm lý hoang mang, tò mò, hưởng ứng theo xu hướng đám đông cũng đang trở thành cái bẫy được kẻ gian lợi dụng. Gần đây, với sự lan truyền những đoạn clip nhạy cảm trên mạng xã hội, các đối tượng xấu có thể tung những lời mời như "xem bản đầy đủ" hoặc "link clip gốc" để dụ người dùng truy cập trang web giả mạo.

Đề cập về thủ đoạn này, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc dự án Chống Lừa Đảo (Chongluadao.vn) đưa ra cảnh báo, những đường link được quảng cáo là nơi xem video nhạy cảm hoặc xem bản đầy đủ có thể dẫn đến trang đăng nhập giả, yêu cầu người dùng cung cấp mật khẩu, mã xác thực, trả phí hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Qua đó, kẻ gian có thể chiếm quyền tài khoản, thu thập dữ liệu cá nhân và tìm cách chiếm đoạt tiền.

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu lưu ý, việc nhấn vào một đường link không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mất tiền. Mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào trang web người dùng truy cập, tình trạng thiết bị và những thông tin hoặc thao tác thực hiện sau đó. Nếu đã nhập thông tin đăng nhập vào trang nghi giả mạo, người dùng nên đổi mật khẩu ngay và đăng xuất khỏi các phiên đăng nhập lạ. Trường hợp đã cung cấp thông tin ngân hàng hoặc phát hiện giao dịch bất thường, cần liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời.

Theo ông Ngô Minh Hiếu, công nghệ chỉ là một lớp bảo vệ, trong khi nhận thức và thói quen của người dân vẫn giữ vai trò quan trọng. Mỗi người cần bình tĩnh, kiểm chứng thông tin trước khi bấm vào đường link, chuyển tiền hoặc cung cấp mã OTP, mật khẩu và dữ liệu cá nhân. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần chủ động báo cáo để cảnh báo kịp thời cho cộng đồng.

Thiếu tá Nguyễn Duy Tùng, Cán bộ Phòng 5, Cục An ninh mạng (Bộ Công an), nhấn mạnh: Nguyên tắc phòng ngừa là “Dừng lại – Kiểm chứng – Chia sẻ thông tin”. Người dân không cung cấp mã OTP, mật khẩu, số căn cước công dân cho người lạ; không truy cập đường link, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng từ nguồn không rõ ràng.

“Đặc biệt, khi nhận được yêu cầu chuyển tiền từ người thân, bạn bè qua mạng xã hội, cần gọi điện trực tiếp theo số điện thoại đã lưu hoặc gặp mặt để xác minh, không chỉ căn cứ vào tên tài khoản, ảnh đại diện hay nội dung tin nhắn.

Người dùng không được cho mượn, cho thuê hoặc bán tài khoản ngân hàng, SIM điện thoại bởi những tài khoản này có thể bị lợi dụng để nhận, luân chuyển tiền lừa đảo, kéo theo nguy cơ liên quan đến trách nhiệm pháp lý”, Thiếu tá Nguyễn Duy Tùng chia sẻ.

Nếu không may trở thành nạn nhân, người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để yêu cầu phong tỏa tài khoản, tra soát giao dịch; lưu giữ tin nhắn, đường link, số điện thoại, biên lai chuyển tiền và các bằng chứng liên quan để trình báo cơ quan Công an.

Các chuyên gia nhấn mạnh, người dân tuyệt đối không tiếp tục chuyển tiền cho những dịch vụ quảng cáo thu hồi tiền lừa đảo trên mạng, bởi đây có thể là một cái bẫy tiếp theo.

Bên cạnh việc tự bảo vệ, mỗi người cần chủ động chia sẻ cảnh báo với gia đình, bạn bè và cộng đồng. Sự tỉnh táo trước mỗi cuộc gọi, tin nhắn và đường link đáng ngờ chính là cách thiết thực để hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của tội phạm lừa đảo trực tuyến.

Minh Phương-Hoàng Bằng/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Nghị quyết 57-NQ/TW: Doanh nghiệp bứt phá từ đổi mới công nghệ

Nghị quyết 57-NQ/TW: Doanh nghiệp bứt phá từ đổi mới công nghệ

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc đổi mới trong mỗi doanh nghiệp không còn đơn thuần là đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại mà đòi hỏi yêu cầu cao hơn theo hướng số hóa toàn diện, tự động hóa dây chuyền, ứng dụng AI cùng với các hệ thống quản trị thông minh.

Tiêu chuẩn - Sự đồng thuận tiếp cận thị trường

Tiêu chuẩn - Sự đồng thuận tiếp cận thị trường

Sự phát triển của khoa học và công nghệ cùng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ xanh, công nghệ mới, năng lượng sạch, tự động hóa... đã đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động tiêu chuẩn hóa trước sức ép buộc phải thay đổi để theo kịp công nghệ.

Những mô hình sáng tạo trong chuyển đổi số ở vùng cao

Những mô hình sáng tạo trong chuyển đổi số ở vùng cao

Giữa những đồi chè xanh của xã miền núi Long Cốc (tỉnh Phú Thọ), chuyển đổi số đang được triển khai với những cách làm thiết thực, sáng tạo. Từ việc người đứng đầu cấp ủy trực tiếp sử dụng mạng xã hội để quảng bá hình ảnh quê hương.