'Bình dân học vụ số' - mở lối tiếp cận công nghệ cho người dân

Phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước lan tỏa tại các địa phương ở Lâm Đồng, góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với người dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ thay đổi thói quen sinh hoạt, giải quyết thủ tục hành chính đến ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh, phong trào mở ra những cơ hội thiết thực, góp phần nâng cao dân trí số và thu hẹp khoảng cách số từ cơ sở; góp phần hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW.

Tổ công nghệ số cộng đồng được tập huấn kiến thức, kỹ năng số trước khi hướng dẫn lại cho người dân.
Tổ công nghệ số cộng đồng được tập huấn kiến thức, kỹ năng số trước khi hướng dẫn lại cho người dân.

Học kỹ năng số từ những nhu cầu thiết thực trong đời sống

Tại xã Bắc Bình, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai bằng nhiều cách làm linh hoạt, gần gũi. Các hoạt động phổ cập kỹ năng số không bó hẹp trong phòng học mà được tổ chức tại nhà văn hóa, trung tâm phục vụ hành chính công, thậm chí ngay tại nhà riêng và nơi sản xuất của người dân.

Toàn xã hiện có gần 19.000 người Chăm (chiếm hơn 36% dân số) sống tập trung chủ yếu tại hai thôn Phan Hòa và Phan Hiệp. Đây cũng là những địa bàn được chú trọng triển khai các hoạt động phổ cập kỹ năng số, gắn với nhu cầu thực tế của người dân.

Tại nhà văn hóa thôn Phan Hòa, vào thứ Năm hằng tuần, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh theo phương châm “cầm tay chỉ việc”. Từng người được hướng dẫn kỹ năng kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID; cách thức thực hiện một số thủ tục hành chính trực tuyến; thanh toán bằng mã QR; bảo vệ thông tin cá nhân và nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng…

Từng bước vượt qua tâm lý e ngại, ông Lư Kỳ Nhận, ở thôn Phan Hòa đã dần làm quen với các thao tác trên VNeID và thực hiện một số thủ tục hành chính trên nền tảng dịch vụ công trực tuyến. Ông Nhận cho biết: “Chuyển đổi số rất phù hợp với nhu cầu của người dân hiện nay. Chẳng hạn, khi làm thủ tục hành chính, mình không phải mang theo quá nhiều giấy tờ như trước. Tôi thấy cách làm này rất thuận tiện, giúp tiết kiệm thời gian và công sức cho bà con”.

Không chỉ trong giải quyết thủ tục hành chính, công nghệ số còn phát huy hiệu quả trong hoạt động mua bán hằng ngày. Nhiều hộ kinh doanh tại thôn Phan Hòa đã sử dụng mã QR để thanh toán không dùng tiền mặt.

Chị Đa Ngọc Thanh Na, chủ cửa hàng tạp hóa tại thôn Phan Hòa, cho biết cửa hàng đã sử dụng hình thức thanh toán bằng mã QR từ năm 2024. Theo chị, phương thức này mang lại nhiều thuận tiện, nhất là với khách hàng không mang theo tiền mặt. Nếu trước đây, người dân còn khá xa lạ với việc chuyển khoản qua mã QR thì nay hình thức thanh toán này đã phổ biến, dần trở thành thói quen trong mua bán hằng ngày, giúp các giao dịch diễn ra nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Nếu tại Phan Hòa, chuyển đổi số bắt đầu từ những nhu cầu thiết yếu trong đời sống thì ở thôn Phan Hiệp, công nghệ đang mở thêm hướng phát triển cho nghề gốm Chăm truyền thống.

Người dân dùng điện thoại thông minh và công nghệ để đưa sản phẩm gốm Bình Đức lên các sàn thương mại điện tử.
Người dân dùng điện thoại thông minh và công nghệ để đưa sản phẩm gốm Bình Đức lên các sàn thương mại điện tử.

Chị Nguyễn Thị Tường Vôn, ở thôn Phan Hiệp, cho biết việc ứng dụng các nền tảng mạng xã hội đã giúp chị quảng bá, giới thiệu và bán các sản phẩm gốm mỹ nghệ, gốm truyền thống đến đông đảo khách hàng. Qua đó, chị kết nối được với du khách trong và ngoài nước, thu hút khách đến tham quan làng gốm, góp phần phát triển du lịch cộng đồng và du lịch làng nghề. Những kết quả bước đầu cũng tạo thêm động lực, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ và phát huy nghề gốm truyền thống.

Phát huy vai trò cộng đồng, thu hẹp khoảng cách số từ cơ sở

Thống kê của UBND xã Bắc Bình cho thấy, từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương đã tổ chức hơn 20 cuộc họp, hội nghị quán triệt và buổi tuyên truyền, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề; tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ cho gần 350 lượt người dân địa phương.

Theo ông Nguyễn Thúc Phước Hải, Chủ tịch UBND xã Bắc Bình, địa phương hiện có 8 Tổ công nghệ số cộng đồng với 47 thành viên, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính, kê khai thuế và thanh toán không dùng tiền mặt. “Địa phương cũng đầu tư hệ thống wifi công cộng tại một số điểm, trong đó có khu vực chợ, đồng thời triển khai số hóa các di tích lịch sử để phục vụ người dân và du khách tham quan trên không gian số.

Tuy nhiên, một bộ phận người dân còn hạn chế về kỹ năng sử dụng thiết bị, nhất là người lớn tuổi. Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao năng lực cho các Tổ công nghệ số cộng đồng để hướng dẫn người dân hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận công nghệ từ sớm.

Không riêng Bắc Bình, tại xã Hàm Thuận Bắc, phong trào “Bình dân học vụ số” cũng đang từng bước tạo chuyển biến trong nhận thức và thói quen của người dân. Với đặc thù là địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, Hàm Thuận Bắc xác định việc phổ cập kỹ năng số phải được thực hiện từng bước, phù hợp với điều kiện và nhu cầu thực tế.

Bà Lê Thị Hoa Nở, Phó Chủ tịch UBND xã Hàm Thuận Bắc cho biết: “Thông qua hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng, người dân đã được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, ứng dụng định danh điện tử VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt cũng như nhận biết, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên không gian mạng.

Riêng công tác tập huấn, UBND xã đã tổ chức 3 hội nghị về “Bình dân học vụ số” với hơn 320 lượt người tham dự. Nội dung tập trung vào những kỹ năng thiết thực, phục vụ đời sống hằng ngày và bảo đảm an toàn khi sử dụng môi trường mạng.

Đánh giá kết quả bước đầu, Phó Chủ tịch UBND xã Hàm Thuận Bắc Lê Thị Hoa Nở cho biết, chuyển biến rõ nét nhất là nhận thức của người dân về chuyển đổi số đang từng bước thay đổi. Người dân dần hiểu rằng công nghệ số không phải là điều xa vời hay chỉ dành cho những người am hiểu công nghệ, mà có thể ứng dụng vào nhiều công việc thiết thực trong cuộc sống hằng ngày.

Phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước thay đổi những thói quen, công việc hằng ngày của người dân.
Phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước thay đổi những thói quen, công việc hằng ngày của người dân.

Dù vậy, quá trình triển khai vẫn gặp không ít khó khăn. Điều kiện trang bị điện thoại thông minh và tiếp cận Internet giữa các hộ dân chưa đồng đều. Một số hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn chưa có thiết bị để học tập, thực hành. Hạ tầng mạng tại một số khu vực chưa ổn định. Bên cạnh đó, người lớn tuổi còn tâm lý e ngại khi tiếp cận các ứng dụng mới. Người dân chủ yếu dành thời gian cho lao động, sản xuất nên khó tham gia các buổi tập huấn tập trung. Trong khi đó, lực lượng thực hiện nhiệm vụ phổ cập kỹ năng số tại cơ sở phần lớn kiêm nhiệm, nguồn lực về kinh phí và trang thiết bị còn hạn chế.

Trước thực tế này, xã Hàm Thuận Bắc xác định tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền, tập huấn theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hành; ưu tiên đồng bào dân tộc thiểu số, người cao tuổi và những người có hoàn cảnh khó khăn. Địa phương sẽ tiếp tục củng cố và phát huy vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên, thanh niên và lực lượng nòng cốt tại các thôn; chú trọng hướng dẫn trực tiếp theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”.

Xã định hướng gắn phổ cập kỹ năng số với đặc thù sản xuất nông nghiệp, hướng dẫn người dân tra cứu thông tin thị trường, giá cả nông sản, tiếp cận kiến thức khoa học kỹ thuật và quảng bá sản phẩm trên các nền tảng trực tuyến. Việc nâng cao kỹ năng sử dụng Internet an toàn, thanh toán điện tử và phòng tránh lừa đảo cũng được chú trọng. Xã cũng chú trọng phổ cập kỹ năng số trong giáo dục, hướng dẫn giáo viên, học sinh khai thác Internet và ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp trong học tập, giảng dạy; qua đó, khuyến khích học sinh trở thành cầu nối hỗ trợ ông bà, cha mẹ và người thân tiếp cận các tiện ích số.

Phong trào “Bình dân học vụ số” tại Lâm Đồng đang từng bước được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, tạo nền tảng để người dân chủ động tiếp cận, ứng dụng công nghệ; góp phần thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.

Bài và ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN

Dành cho bạn

Tiêu chuẩn - Sự đồng thuận tiếp cận thị trường

Tiêu chuẩn - Sự đồng thuận tiếp cận thị trường

Sự phát triển của khoa học và công nghệ cùng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ xanh, công nghệ mới, năng lượng sạch, tự động hóa... đã đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động tiêu chuẩn hóa trước sức ép buộc phải thay đổi để theo kịp công nghệ.

Những mô hình sáng tạo trong chuyển đổi số ở vùng cao

Những mô hình sáng tạo trong chuyển đổi số ở vùng cao

Giữa những đồi chè xanh của xã miền núi Long Cốc (tỉnh Phú Thọ), chuyển đổi số đang được triển khai với những cách làm thiết thực, sáng tạo. Từ việc người đứng đầu cấp ủy trực tiếp sử dụng mạng xã hội để quảng bá hình ảnh quê hương.