Đưa tín dụng chính thức đến gần người lao động
Mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa là một hướng đi góp phần kết nối 3 mục tiêu: Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt; thúc đẩy tài chính toàn diện và tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng chính thức.
Tuy nhiên, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) lưu ý, phát triển thẻ tín dụng nội địa không đồng nghĩa với khuyến khích vay tiêu dùng bằng mọi giá. Bản chất của thẻ tín dụng là một hình thức cấp tín dụng, gắn với nghĩa vụ hoàn trả của khách hàng. Với nhóm công nhân, người lao động có thu nhập thấp và trung bình, những khoản chi tiêu thiết yếu đôi khi trở thành áp lực khi phát sinh nhu cầu đột xuất trước kỳ nhận lương.
Ở góc độ ngân hàng thương mại (NHTM), Agribank đang từng bước mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng tiêu dùng thông qua sản phẩm thẻ tín dụng nội địa Lộc Việt. Theo bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Phó Giám đốc Trung tâm Thẻ Agribank, sản phẩm được thiết kế với hạn mức linh hoạt từ vài triệu đồng đến tối đa 200 triệu đồng, thời gian miễn lãi lên đến 55 ngày, lãi suất 15%/năm và tỷ lệ thanh toán tối thiểu 2% dư nợ mỗi kỳ.
Đáng chú ý, Agribank không chỉ căn cứ vào mức lương để đánh giá khách hàng mà còn xem xét tính ổn định của công việc, thời gian công tác, thu nhập bổ sung và lịch sử tài chính hiện tại. Cách tiếp cận này góp phần tháo gỡ một trong những rào cản lớn đối với người lao động, đặc biệt là nhóm có thu nhập biến động hoặc chưa có lịch sử tín dụng.
Cùng với thiết kế sản phẩm phù hợp, Agribank triển khai các chính sách ưu đãi thiết thực như miễn phí phát hành, miễn phí thường niên năm đầu; hoàn tiền lên đến 8%, tối đa 400.000 đồng/tháng, tương đương 4,8 triệu đồng/năm. Chủ thẻ còn được hưởng các chương trình ưu đãi khi thanh toán Tap&Pay và tích lũy lượt sử dụng dịch vụ phòng chờ sân bay theo mức chi tiêu quy định.
Để hỗ trợ khách hàng sử dụng thẻ an toàn, Agribank tích hợp các tiện ích theo dõi giao dịch, sao kê, nhắc hạn thanh toán trên ứng dụng Agribank Plus; đồng thời khuyến khích đăng ký trích nợ tự động. Ngân hàng cũng khuyến nghị người lao động chỉ sử dụng thẻ cho nhu cầu cần thiết, tận dụng thời gian miễn lãi và thanh toán toàn bộ dư nợ đúng hạn để tránh phát sinh chi phí không mong muốn.
Theo bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, đến nay Agribank là một trong 15 ngân hàng và công ty tài chính cung cấp sản phẩm thẻ tín dụng nội địa trên thị trường. Ngân hàng đã phát hành lũy kế hơn 300.000 thẻ, với tổng hạn mức tín dụng khoảng 4.400 tỷ đồng.
Điều Agribank hướng tới không phải chạy theo số lượng thẻ phát hành, mà quan trọng hơn là cấp đúng hạn mức, phù hợp với khả năng trả nợ của khách hàng. Ngân hàng cũng mong muốn thông qua sự phối hợp với doanh nghiệp và tổ chức công đoàn để đưa sản phẩm đến gần hơn với người lao động.
Nhiều ý kiến cho rằng, định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển, đồng thời hướng các thành quả công nghệ đến phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc số hóa quy trình tiếp cận tín dụng, khai thác dữ liệu hợp pháp và tích hợp tiện ích trên nền tảng ngân hàng số có thể giúp các dịch vụ tài chính trở nên thuận tiện, minh bạch và bao trùm hơn.
Kết nối hệ sinh thái số, bảo đảm tín dụng an toàn và bền vững
Đề cập về về thẻ tín dụng nội địa, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN cho rằng, sản phẩm này không đơn thuần là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà còn kết nối 3 mục tiêu: Phát triển thanh toán số, mở rộng tài chính toàn diện và phòng ngừa, đẩy lùi tín dụng đen.
Theo ông Lê Anh Dũng, thẻ tín dụng nội địa tạo kênh tiếp cận nguồn tài chính ngắn hạn minh bạch, an toàn, có chi phí hợp lý cho người lao động khi phát sinh nhu cầu cấp thiết. Sản phẩm còn góp phần giảm chi phí phát hành, phí thường niên, đồng thời ứng dụng công nghệ thẻ chip nội địa và hạ tầng chuyển mạch quốc gia, giúp giao dịch bằng đồng Việt Nam được xử lý an toàn, thông suốt.
Để thị trường phát triển thực chất, NHNN sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến hoạt động thẻ. Cùng với đó là khuyến khích các tổ chức phát hành đổi mới phương thức đánh giá khách hàng trên cơ sở dữ liệu hợp pháp như thu nhập qua tài khoản, dòng tiền, lịch sử giao dịch và lịch sử trả nợ, đi đôi với bảo vệ dữ liệu cá nhân và đánh giá đầy đủ khả năng trả nợ.
Một yêu cầu quan trọng khác là mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu nhà trọ, cửa hàng tiện ích, nhà thuốc và các điểm cung ứng hàng hóa thiết yếu. Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ được khuyến khích tích hợp thẻ vào các nền tảng POS (Máy thanh toán thẻ truyền thống tại quầy), SoftPOS (giải pháp thanh toán trên điện thoại thông minh) và phần mềm bán hàng, qua đó giảm chi phí tiếp cận dịch vụ cho cả người lao động và hộ kinh doanh nhỏ.
TS Nguyễn Minh Phong, Thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề xuất, cần phát triển các sản phẩm tín dụng nhỏ, linh hoạt, gắn vòng đời khoản vay với chu kỳ trả lương hằng tháng. Theo TS Nguyễn Minh Phong, cần khai thác dữ liệu về thu nhập, việc làm và lịch sử tín dụng để đơn giản hóa điều kiện tiếp cận; đồng thời xây dựng các cảnh báo khi người tiêu dùng có nguy cơ chi tiêu vượt khả năng tài chính.
Chuyên gia này cũng nhấn mạnh sự cần thiết của một hệ sinh thái tích hợp thanh toán, nhận lương, tiết kiệm, bảo hiểm vi mô và tư vấn tài chính. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách, ngân hàng thiết kế sản phẩm, doanh nghiệp cung cấp thông tin và công đoàn đồng hành tư vấn, hỗ trợ người lao động.