Theo dữ liệu quý I/2026 của công ty an ninh mạng Kaspersky tại 8 thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương, mức 7,3 mối đe dọa trên mỗi người dùng bị tấn công cao hơn nhiều so với 4,9 lần của cùng kỳ năm trước. Mức tăng xuất hiện ở cả 8 thị trường, ngay cả khi tổng số nạn nhân có xu hướng giảm. Kaspersky nhận định, tội phạm mạng đang tấn công dồn dập hơn vào từng người dùng.
Bên cạnh các kịch bản lừa đảo đánh vào tâm lý, tội phạm mạng sử dụng ứng dụng giả mạo, quảng cáo độc hại, đường dẫn lừa đảo và chuỗi tấn công nhiều giai đoạn để phát tán mã độc lên thiết bị. Nhiều hình thức tấn công chỉ cần rất ít, thậm chí không cần thao tác nào từ người dùng. Sức hút của các dịch vụ tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) cũng bị lợi dụng để ngụy trang ứng dụng, trang web và nội dung độc hại, khiến người dùng khó phân biệt thật - giả.
Tại Việt Nam, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, ghi nhận 959 vụ lừa đảo trực tuyến trong 6 tháng đầu năm 2026, gây thiệt hại khoảng 1.500 tỷ đồng. Trung tá Lê Anh Tuấn, Phó Trưởng Phòng 5 của A05, cho biết tội phạm mạng đang chuyển dịch nhanh sang nền tảng di động, nơi người dùng thường kém cảnh giác hơn. Các đối tượng sao chép giao diện ứng dụng dịch vụ công, thuế, điện lực và ngân hàng để đánh cắp dữ liệu cá nhân, mã xác thực giao dịch (OTP) hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị từ xa.
Trước đó, trong năm 2025, hệ thống phòng chống lừa đảo nTrust của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phát hiện 62.952 loại mã độc di động mới tại Việt Nam, trong đó có 931 biến thể ngụy trang thành các ứng dụng phổ biến. Khảo sát của NCA cho thấy, 34,13% người dùng gặp ít nhất một sự cố liên quan đến mã độc trong năm 2025, tăng so với mức 23,40% của năm 2024.
Ứng dụng tài chính là đích nhắm chính do nắm giữ nhiều dữ liệu giá trị. Kaspersky ghi nhận, quý I/2026 có 162.275 gói cài đặt Trojan ngân hàng di động mới, loại mã độc đội lốt ứng dụng hợp pháp để đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng, chiếm 52,96% tổng số ứng dụng di động độc hại bị phát hiện trên toàn cầu.
Sang quý II/2026, số gói cài đặt Trojan ngân hàng được phát hiện là 93.574, trong tổng số 304.128 mẫu mã độc trên Android. Theo Kaspersky, mức giảm này không đồng nghĩa rủi ro giảm, do nhiều Trojan ngân hàng này được đóng gói bên trong các ứng dụng trung gian để tránh bị phát hiện. Năm 2025, số cuộc tấn công sử dụng Trojan ngân hàng trên Android tăng 56% so với năm 2024, còn số gói cài đặt mới tăng 271%, lên 255.090 gói.
Theo Kaspersky, khi điện thoại trở thành chìa khóa truy cập dịch vụ ngân hàng, thanh toán và mua sắm, một sự cố bảo mật trên thiết bị có thể đe dọa cả các ứng dụng, dịch vụ được truy cập qua thiết bị đó. Vì vậy, doanh nghiệp cần mở rộng phạm vi bảo vệ vào bên trong ứng dụng, thay vì chỉ tập trung vào thiết bị hay nhận thức của người dùng. Công ty này đề xuất cách tiếp cận bảo mật ngay từ khâu thiết kế (Security-by-Design), theo đó bảo mật được tính đến từ giai đoạn phát triển và trở thành một phần của ứng dụng.
Ông Choon Hong Chee, Giám đốc Kênh Người tiêu dùng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Kaspersky, cho biết: “Ứng dụng di động đang dần trở thành kênh chính để người dùng thực hiện giao dịch và truy cập các dịch vụ quan trọng. Vì vậy, bảo mật cần được xem là một phần trong kiến trúc ứng dụng, thay vì chỉ là lớp bảo vệ bên ngoài”.
Ngoài ra, các chuyên gia an ninh mạng cũng khuyến nghị người dân và doanh nghiệp nên sử dụng các phần mềm bảo mật dành cho ứng dụng Android và iOS. Hiện nay, nhiều bộ công cụ bảo mật cho phép doanh nghiệp tích hợp các lớp bảo vệ vào ứng dụng sẵn có, gồm phát hiện mã độc, đánh giá độ an toàn của thiết bị đã bị can thiệp sâu vào hệ thống (root hoặc jailbreak), phát hiện ứng dụng giả mạo, nhận diện tấn công lừa đảo và tự bảo vệ trước nguy cơ bị vô hiệu hóa. Giải pháp này có thể áp dụng cho ứng dụng ngân hàng, thương mại điện tử, dịch vụ chính phủ, vận tải và các ứng dụng xử lý dữ liệu nhạy cảm.
