Người dân đồng thuận
Theo đại diện Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, từ năm 1993 đến nay, Thành phố đã di dời, giải tỏa 44.338 căn nhà trên và ven kênh rạch, thuộc 4 tuyến kênh rạch chính về các chi lưu.
Những ngày gần đây, tại bờ Bắc kênh Đôi (phường Chánh Hưng, TP Hồ Chí Minh), nhiều hộ dân đã chủ động tháo dỡ các căn nhà tạm với cọc gỗ, tường tôn, móng bê tông dọc theo tuyến đường Nguyễn Duy ra sát mép kênh, để bàn giao mặt bằng, phục vụ dự án cải tạo cảnh quan ven sông của Thành phố.
Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, bà Lê Thị Tuyết Nga, ngụ ở phường Chánh Hưng, phấn khởi chia sẻ: “Gia đình tôi sống ven kênh Đôi hơn 40 năm, trong căn nhà có diện tích gần 40m², với 8 nhân khẩu. Trước đây, khu vực này rất nhiều muỗi, nhất là vào mùa mưa. Nay Thành phố có chủ trương di dời để chỉnh trang khu vực ven sông này được sạch đẹp hơn, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ. Sau nhiều lần làm việc với chính quyền địa phương, phương án bồi thường cũng hợp lý, nên hầu hết các hộ dân ở đây đều đồng tình”.
“Tôi thấy chủ trương di dời các hộ dân ven kênh, rạch là hoàn toàn hợp tình, hợp lý, góp phần làm đẹp đô thị, cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Tôi cũng như hầu hết các hộ dân ở đây đều nhận thấy việc di dời là cần thiết”, ông Nguyễn Văn Tèo ở phường Phú Định bày tỏ.
Dù đa phần người dân ủng hộ chủ trương di dời để cải tạo môi trường sống tốt hơn, nhưng cũng có một số hộ còn băn khoăn. “Gia đình tôi đã sống ở đây gần 60 năm, qua 2 thế hệ. Khi được chính quyền thông báo về việc di dời, gia đình tôi cũng hoàn toàn chấp thuận theo chủ trương của Nhà nước, tuy nhiên do gia đình đông con, với mức bồi thường hiện tại, rất khó mua được nhà ở khu vực gần đây. Con cái học hành, anh em làm việc ở quanh khu này, nên chuyển đi nơi khác sẽ gặp nhiều khó khăn. Mong rằng Nhà nước sẽ có thêm chính sách hỗ trợ để chúng tôi có thể an cư, lạc nghiệp”, bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, ngụ ở phường Chánh Hưng chia sẻ.
Nhiều giải pháp hồi sinh kênh rạch
Ông Nguyễn Xuân Dinh, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Chánh Hưng cho biết, có 1.605 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án, trong đó có 799 hộ thuộc diện phải giải tỏa. Đến cuối tháng 7/2025, đã có 738 quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được ban hành; hơn 1.700 tỷ đồng đã được chi trả cho 557 hộ dân, với 238 hộ đã hoàn tất việc bàn giao mặt bằng.
“Để đạt được kết quả này, bên cạnh chính sách bồi thường theo quy định, TP Hồ Chí Minh còn áp dụng cơ chế khuyến khích người dân bàn giao mặt bằng sớm, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án”, ông Nguyễn Xuân Dinh nhấn mạnh.
Mới đây, UBND TP Hồ Chí Minh cũng đã ban hành Quyết định số 2988/2025 về việc phê duyệt đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà trên và ven sông, kênh rạch giai đoạn 2025 - 2030. Mục tiêu đến năm 2030, Thành phố sẽ hoàn tất việc di dời và bố trí tái định cư cho toàn bộ người dân sinh sống tại các khu vực ven kênh rạch, đồng thời khơi thông dòng chảy, cải thiện môi trường và phát huy hiệu quả sử dụng quỹ đất.
Theo ông Thân Vĩnh Long, Phó Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hiện các phường Chánh Hưng, Bình Đông và Phú Định đang xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện đề án. Trọng tâm là chuẩn bị đầu tư cho các dự án cải tạo tại bờ Nam kênh Đôi, rạch Xóm Củi, rạch Năng và từng bước mở rộng sang các tuyến rạch khác trên địa bàn.
Song song với công tác chuẩn bị đầu tư, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành rà soát hiện trạng, đánh giá tổng thể tiềm năng phát triển khu vực. Trên cơ sở đó, các địa phương sẽ đề xuất điều chỉnh quy hoạch phân khu phù hợp, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất sau giải tỏa và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh công tác phê duyệt chủ trương đầu tư các dự án nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư để phục vụ di dời người dân sinh sống trên và ven kênh rạch. Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, Thành phố sẽ huy động nguồn vốn ngân sách nhà nước cũng như sử dụng quỹ nhà ở xã hội do doanh nghiệp đầu tư để đáp ứng nhu cầu tái định cư, giúp người dân ổn định cuộc sống.
Bên cạnh đó, Thành phố cũng sẽ tiến hành đấu giá các khu đất do nhà nước quản lý nhưng chưa sử dụng hiệu quả, hoặc các quỹ đất lớn hình thành sau giải tỏa để tạo nguồn thu ngân sách, phục vụ đầu tư trở lại cho các dự án chỉnh trang đô thị.
Trong năm 2025, TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung hoàn tất thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và đăng ký nhu cầu vốn đầu tư công giai đoạn tiếp theo. Một số dự án trọng điểm được xác định ưu tiên triển khai bao gồm: rạch Văn Thánh, rạch Ông Bé, rạch Bà Lớn, rạch Nhảy - rạch Ruột Ngựa và rạch Bàu Trâu.
“Việc đồng bộ các giải pháp từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến chính sách nhà ở và khai thác đất sau bàn giao mặt bằng từ phía người dân được kỳ vọng sẽ giúp TP Hồ Chí Minh giải quyết hiệu quả bài toán nhà ở ven kênh, rạch; góp phần chỉnh trang lại đô thị ven sông, tạo diện mạo mới khang trang, bền vững hơn trong tương lai”, ông Long nhấn mạnh.
