Doanh nghiệp ứng dụng AI ra sao mới mang lại hiệu quả?

Tuy nhiên, để AI tạo ra giá trị thực, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị, chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng quy trình vận hành phù hợp, thay vì chỉ đầu tư vào các công cụ công nghệ đơn lẻ.

AI chỉ phát huy hiệu quả khi thay đổi cách vận hành

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), trong việc nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, các chuyên gia đều cho rằng AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi doanh nghiệp thay đổi phương thức quản trị và tổ chức lại hoạt động.

Ở góc độ thương mại điện tử, ông Vũ Thanh Thắng, Chủ tịch AIZ cho rằng nhiều doanh nghiệp đang đối mặt với nghịch lý doanh thu tăng nhưng lợi nhuận ngày càng thu hẹp. hiện nay, một thực tế khắc nghiệt về vận hành thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam đang diễn ra. Trong khi doanh số trên các nền tảng như TikTok Shop hay Shopee liên tục thiết lập những kỷ lục mới, nhiều doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng "doanh thu khủng nhưng lợi nhuận mỏng".

Người bán đang phải đối mặt với một "cơn bão chi phí" bào mòn lợi nhuận. Một ví dụ điển hình được đưa ra: với một đơn hàng trị giá 100.000 đồng, sau khi trừ đi giá vốn (40.000 đồng), chi phí vận hành (20.000 đồng), phí sàn và vận chuyển (25.000 đồng) cùng chi phí quảng cáo (10.000 đồng), chủ doanh nghiệp đôi khi chỉ còn thu về vỏn vẹn 5.000 đồng.

Do đó, rủi ro từ "đơn hàng hoàn" có thể xóa sạch mọi nỗ lực. Thống kê cho thấy chỉ cần một đơn hàng bị hoàn, lợi nhuận của 7 đơn hàng giao thành công khác sẽ bị "bốc hơi" hoàn toàn.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp mất cơ hội bán hàng trong "giờ vàng" từ 20 giờ đến 23 giờ do thiếu nhân sự trực tư vấn.

Để giải quyết những bài toán này, AIZ giới thiệu mô hình "nhân sự số AI". Theo ông Vũ Thanh Thắng, đây không chỉ là chatbot trả lời tự động mà là những trợ lý AI được kết nối với dữ liệu doanh nghiệp và trực tiếp tham gia vào các quy trình vận hành.

Khác với nhân sự truyền thống chỉ làm việc theo giờ hành chính, nhân sự số AI có thể hoạt động liên tục 24/7. Theo tính toán, một AI có thể duy trì khoảng 7.920 giờ vận hành mỗi tháng, tương đương năng suất thời gian gấp khoảng 15 lần so với ba nhân sự làm việc 8 giờ mỗi ngày.

Thực tế triển khai tại Công ty TNHH Chan Long Fitness cho thấy sau khi hợp nhất dữ liệu của 50 gian hàng trên Shopee, TikTok và Lazada về một nền tảng tập trung và loại bỏ hoàn toàn việc nhập liệu thủ công, doanh nghiệp chỉ còn cần một kế toán giám sát thay vì năm người như trước. Hiệu suất tăng khoảng 500%, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp mở rộng quy mô lên 200 cửa hàng.

Theo bà Ngô Minh Anh, Giám đốc MCG Management Consulting, nhiều doanh nghiệp hiện mới dừng ở việc sử dụng các công cụ AI phổ biến để hỗ trợ từng tác vụ riêng lẻ như viết nội dung, tìm kiếm thông tin hay xử lý văn bản. Trong khi đó, giá trị lớn nhất của AI nằm ở khả năng tái cấu trúc toàn bộ quy trình vận hành doanh nghiệp.

"AI không tự động tạo ra năng suất. Năng suất chỉ xuất hiện khi doanh nghiệp đồng thời thiết kế lại công việc, dữ liệu, con người và trách nhiệm", bà Minh Anh nhấn mạnh.

Theo bà, AI không thay thế con người mà thay đổi phương thức làm việc. Muốn khai thác hiệu quả AI, doanh nghiệp phải chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao năng lực nhân sự và xây dựng quy trình quản trị mới, thay vì chỉ đầu tư vào công nghệ.

Đáng chú ý, bà Minh Anh đưa ra mô hình phân chia công việc giữa AI và con người theo từng nhóm nhiệm vụ. Với các công việc lặp lại hoặc xử lý khối lượng dữ liệu lớn như tìm kiếm khách hàng, lập báo giá hay báo cáo, AI có thể đảm nhận khoảng 70% khối lượng công việc. Những nhiệm vụ cần tư vấn, làm rõ nhu cầu khách hàng có thể chia sẻ theo tỷ lệ 50-50 giữa AI và con người. Trong khi đó, các hoạt động đòi hỏi sự thấu cảm, đàm phán hay phát triển thị trường mới vẫn cần con người giữ vai trò chủ đạo.

Mục tiêu cuối cùng là giải phóng khoảng 30-45% thời gian làm các công việc mang tính lặp lại để nhân viên tập trung vào sáng tạo và ra quyết định.

Cần được đặt trên nền tảng quản trị thống nhất

Một trong những vấn đề được các chuyên gia chỉ ra là khoảng cách lớn giữa mức độ sử dụng AI của cá nhân và hiệu quả ứng dụng AI trong doanh nghiệp.

Theo bà Phạm Thị Tuyến, Giám đốc Giải pháp chuyển đổi số doanh nghiệp của MISA, hiện có tới 93% cá nhân sử dụng AI trong công việc hằng ngày nhưng chỉ khoảng 5% doanh nghiệp ghi nhận AI mang lại hiệu quả kinh doanh rõ rệt.

Nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp triển khai các công cụ AI rời rạc, thiếu kết nối với hệ thống quản trị.

Theo bà Tuyến, AI Agent chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng quản trị thống nhất, nơi dữ liệu về tài chính, bán hàng, nhân sự, chăm sóc khách hàng và điều hành được kết nối đồng bộ.

Khi đó, AI có thể tự động tổng hợp dữ liệu, nhắc việc, xử lý các tác vụ lặp lại, phân tích số liệu và hỗ trợ nhà quản trị đưa ra quyết định.

Do đó, bà Tuyến khuyến nghị doanh nghiệp không nên triển khai AI trên toàn bộ hệ thống ngay từ đầu mà cần lựa chọn một quy trình có nhu cầu rõ ràng để thử nghiệm, đánh giá hiệu quả rồi mới nhân rộng. Thực tế cho thấy, AI Agent trong chăm sóc khách hàng có thể giúp năng suất tăng khoảng 2,5 lần nhờ giảm thao tác thủ công và tăng khả năng xử lý yêu cầu.

Ở lĩnh vực bán lẻ, ông Nguyễn Minh Quý, Giám đốc Khối Công nghệ và Phát triển sản phẩm, Công ty CPCN Sapo cho biết doanh nghiệp đang phát triển nền tảng để AI có thể làm việc trực tiếp trên hệ thống bán hàng.

Các AI Agent có khả năng tổng hợp hàng nghìn phản hồi khách hàng trên các sàn thương mại điện tử chỉ trong vài phút, phân tích nguyên nhân khách hàng chưa hài lòng, đánh giá chất lượng sản phẩm, tốc độ giao hàng và đề xuất giải pháp cải thiện.

AI cũng có thể tự động phân loại đơn hàng, xử lý theo từng nhóm và tối ưu quy trình giao nhận, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể nguồn nhân lực.

Theo ông Nguyễn Minh Quý, yếu tố quyết định vẫn là chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng quy trình quản trị mới và nâng cao năng lực nhân sự thay vì chỉ đầu tư vào công nghệ.

Tạo hệ sinh thái thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng AI

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, Hà Nội đang đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong năm 2026. Sáu tháng đầu năm, GRDP của thành phố tăng 8,22%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 517 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3%; gần 19.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 21%.

Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu cả năm, sáu tháng cuối năm Hà Nội cần đạt mức tăng trưởng tới 13,44%. Theo ông Cù Ngọc Trang, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là động lực quan trọng để thu hẹp khoảng cách này.

Thành phố cũng đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp 22% GRDP trong năm 2026, trong khi hiện mới đạt 16,7%.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết hiện 52% doanh nghiệp lớn đã ứng dụng AI, trong khi tỷ lệ này ở doanh nghiệp nhỏ và vừa mới đạt khoảng 17,4%. Đây vừa là thách thức, vừa là dư địa tăng trưởng rất lớn.

Hà Nội hiện có 221 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và trên 11.000 doanh nghiệp công nghệ số. Theo ông Cù Ngọc Trang, điều thành phố cần lúc này không chỉ là công nghệ mà còn là một "cầu nối" kết nối doanh nghiệp với các nhà cung cấp giải pháp, tổ chức tài chính và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Ở góc độ phát triển thị trường, ông Nguyễn Thế Hiệp, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết thành phố đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ như phát triển Gian hàng số Thủ đô trên các sàn thương mại điện tử, Chiến dịch chuyển đổi số 100 ngày, mô hình tiêu dùng số và kết nối dữ liệu logistics phục vụ xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, AI sẽ chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi doanh nghiệp coi đây là một phần trong chiến lược chuyển đổi toàn diện, kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu, con người và mô hình quản trị. Với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc bắt đầu từ những quy trình cụ thể, xây dựng dữ liệu chuẩn và tận dụng các chính sách hỗ trợ sẽ là bước đi thiết thực để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI trong giai đoạn phát triển mới.