Giống như nhiều người Trung Quốc, ông Gu Jiu hiếm khi trải qua một ngày mà không sử dụng WeChat. Trước khi rời nhà, người đàn ông sống tại Thượng Hải thường kiểm tra tin nhắn và cập nhật bài đăng của bạn bè trên ứng dụng này. Ông dùng WeChat Pay để mua cà phê buổi sáng, đồng thời có thể tìm sân tennis, so sánh giá và đặt sân ngay trên nền tảng mà không cần chuyển sang ứng dụng khác.
“Bạn có thể liên kết tài khoản WeChat với hầu hết các nền tảng, vì vậy không phải quản lý quá nhiều tài khoản và mật khẩu khác nhau. Chỉ cần liên kết tất cả qua WeChat”, ông nói. “Với nhiều người trong chúng tôi, WeChat không chỉ gắn với cuộc sống cá nhân mà còn được sử dụng trong công việc. Nếu không có WeChat, mọi việc sẽ trở nên phiền phức hơn rất nhiều”.
Ra mắt năm 2011, WeChat hiện được sử dụng cho nhiều hoạt động thường ngày tại Trung Quốc, từ nhắn tin, mua sắm, thanh toán hóa đơn đến tiếp cận dịch vụ công. Nền tảng này có hơn 1,4 tỷ người dùng hoạt động hằng tháng trên cả phiên bản trong nước và quốc tế vào cuối quý I/2026.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra thách thức đối với vị thế của những nền tảng Internet lớn như WeChat. Đối với Tencent, tập đoàn công nghệ Trung Quốc sở hữu ứng dụng này, vấn đề không chỉ là phát triển sản phẩm AI mới mà còn là khả năng thích ứng khi công nghệ này đang làm thay đổi cách con người sử dụng Internet.
Cuộc đua công nghệ Trung Quốc bước sang giai đoạn mới
Trong phần lớn năm 2026, Tencent liên tục đối mặt với câu hỏi liệu tập đoàn có đang chậm chân trong cuộc đua AI tại Trung Quốc hay không. Tencent đã để mất lợi thế trong lĩnh vực video ngắn, trong khi chatbot AI Yuanbao cũng đang bị các đối thủ, trong đó có Doubao của ByteDance, bỏ xa về lượng người dùng.
Theo công ty phân tích QuestMobile, Doubao có 382 triệu người dùng hoạt động hằng tháng vào tháng 6, trong khi con số này của Yuanbao chỉ vào khoảng 50 triệu.
Bà Rui Ma, nhà sáng lập Tech Buzz China - nền tảng chuyên phân tích ngành công nghệ Trung Quốc, nhận định thị trường AI nước này có mức độ cạnh tranh đặc biệt gay gắt do có nhiều doanh nghiệp cùng tham gia.
Nhà phân tích công nghệ độc lập Pei cho rằng sự xuất hiện của các công ty chuyên phát triển AI đang làm thay đổi cục diện cạnh tranh vốn trước đây chủ yếu do những tập đoàn Internet lớn của Trung Quốc dẫn dắt.
“Trước đây, câu chuyện xoay quanh Tencent, Alibaba và Baidu. Sau đó là cuộc cạnh tranh giữa Tencent và ByteDance. Giờ đây, cục diện lại đang chuyển sang cuộc cạnh tranh giữa công nghệ truyền thống và AI”, ông nhận định.
Một trong những mối lo ngại lớn là AI có thể dần đảm nhiệm một số chức năng vốn thuộc về các nền tảng như WeChat và Douyin, đồng thời tạo điều kiện để những ngành kinh tế mới hình thành và phát triển nhanh chóng.
Trong bối cảnh các đối thủ đẩy mạnh đầu tư và phát triển sản phẩm AI, Tencent lại lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn. Điều này làm dấy lên câu hỏi liệu tập đoàn có thể theo kịp tốc độ thay đổi của thị trường hay không.
WeChat tạo lợi thế cho Tencent trong cuộc đua AI
Cách Tencent ứng phó với làn sóng AI có nhiều điểm khác biệt so với chiến lược quyết liệt hơn của các đối thủ như Alibaba và ByteDance.
Theo bà Iris Jiang, cựu quản lý dự án tại Tencent, văn hóa làm việc ở tập đoàn này nhìn chung ít khốc liệt hơn một số đối thủ. Bà nhớ lại thông điệp của ông Zhang Xiaolong, người đứng đầu nhóm phát triển WeChat, trong đó khuyến khích nhân viên không chạy theo số đông mà cần cân nhắc kỹ hướng đi của mình.
Nhà phân tích Pei cũng cho rằng sự khác biệt thể hiện rõ trong phong cách quản lý. Trong khi lãnh đạo ByteDance thường sẵn sàng dành nguồn lực lớn ngay từ đầu khi nhận thấy cơ hội, các lãnh đạo Tencent, trong đó có đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Pony Ma và Chủ tịch Martin Lau, có xu hướng thận trọng và cân nhắc kỹ hơn.
Theo các nhà phân tích, cách tiếp cận này còn xuất phát từ đặc thù hoạt động của Tencent. Các dịch vụ của tập đoàn đã gắn sâu vào đời sống cá nhân và hoạt động kinh doanh của hàng tỷ người dùng. Vì vậy, bất kỳ sai sót nào khi đưa tính năng mới vào sử dụng đều có thể gây hậu quả đáng kể.
Bà Rui Ma cho rằng việc triển khai một tính năng mới ở quy mô hàng tỷ người dùng mà không gây ra trải nghiệm tiêu cực là nhiệm vụ rất khó khăn và tốn kém.
Dù vậy, chính hệ sinh thái rộng lớn của WeChat lại tạo cho Tencent lợi thế đáng kể trong cuộc đua AI. Nền tảng này hiện có khoảng 4 triệu chương trình nhỏ, kết nối người dùng với nhiều loại hình dịch vụ.
Theo bà Ma, hệ sinh thái này có thể trở nên đặc biệt giá trị nếu các tác nhân AI có khả năng tương tác với những chương trình đó để thực hiện công việc thay người dùng. Khi đó, người dùng có thể tiếp cận và sử dụng nhiều dịch vụ thông qua một trợ lý AI, thay vì phải tự tìm kiếm và thao tác trên từng ứng dụng.
Tencent đã bắt đầu đưa AI vào WeChat thông qua trợ lý Xiaowei, ra mắt hồi tháng 6. Tuy nhiên, việc tích hợp công nghệ này cũng làm dấy lên những lo ngại về quyền riêng tư.
WeChat xử lý nhiều dữ liệu cá nhân nhạy cảm, trong đó có thông tin thanh toán, thông tin nhận dạng và các cuộc trò chuyện riêng tư. Trong khi đó, AI tạo sinh có thể đưa ra những kết quả khó dự đoán. Vì vậy, theo bà Ma, Tencent cần giải quyết đồng thời hai yêu cầu: bảo vệ dữ liệu cá nhân và mang lại trải nghiệm hữu ích, giúp người dùng tiết kiệm thời gian.
Không chỉ WeChat, Tencent còn đang cạnh tranh để đưa AI vào môi trường làm việc. Phiên bản dành cho doanh nghiệp của tác nhân AI WorkBuddy đã thu hút sự quan tâm của giới đầu tư, trong khi ByteDance phát triển Doubao Work và Baidu giới thiệu DuMate.
Theo bà Ma, đây có thể là cuộc cạnh tranh quan trọng đối với các tập đoàn công nghệ Trung Quốc bởi họ đã có lượng người dùng đông đảo và những nền tảng hỗ trợ công việc được tích hợp sẵn. Nhà phân tích Chen Zemin đánh giá Tencent vẫn có tiềm năng lớn nhờ cộng đồng người dùng WeChat đông đảo và mức độ gắn kết cao.
Gợi mở cho Việt Nam trong phát triển hệ sinh thái AI
Câu chuyện của Tencent cho thấy lợi thế trong cuộc đua AI không chỉ được quyết định bởi khả năng phát triển những mô hình tiên tiến, mà còn phụ thuộc vào việc xây dựng hệ sinh thái đủ rộng để đưa công nghệ đến gần người dùng và tạo ra giá trị trong đời sống, sản xuất, kinh doanh.
Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với Việt Nam trong quá trình triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Kinh nghiệm từ Tencent gợi mở rằng, bên cạnh đầu tư nghiên cứu và phát triển công nghệ, Việt Nam cần chú trọng xây dựng hệ sinh thái số có khả năng kết nối nhiều dịch vụ, thúc đẩy doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ và mở rộng ứng dụng AI vào hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống xã hội.
Một vấn đề khác không thể xem nhẹ là bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn thông tin. Khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào các nền tảng phục vụ nhiều mặt của đời sống, niềm tin của người dùng sẽ trở thành yếu tố quan trọng quyết định khả năng phát triển lâu dài của sản phẩm công nghệ.
Từ câu chuyện Tencent, có thể thấy phát triển AI không đơn thuần là cuộc đua về quy mô mô hình, số lượng người dùng hay tốc độ tung ra sản phẩm mới. Quan trọng hơn là khả năng biến tiến bộ công nghệ thành những dịch vụ hữu ích, an toàn và có sức lan tỏa trong xã hội. Đây cũng là một trong những yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam nhằm đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế số.
