Từ nỗi lo gian lận bằng AI tại Hàn Quốc đến bài toán quản trị AI trong giáo dục Việt Nam

Trước kỳ thi đại học toàn quốc ngày 19/11, Hàn Quốc khẩn trương tăng cường các biện pháp ngăn chặn gian lận bằng AI, kính thông minh và camera siêu nhỏ. Những thách thức này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam trong việc hoàn thiện quản trị AI, bảo đảm công bằng thi cử và thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 57.

giam-sat-ai-dhhq.jpg
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin theo dõi màn hình hiển thị kịch bản gian lận trong kỳ thi kế toán thuế quốc gia trong phiên họp toàn thể của Ủy ban Giáo dục tại Quốc hội ở Seoul, Hàn Quốc ngày 16/11/2026. Ảnh: Yonhap

Hơn nửa triệu học sinh Hàn Quốc trên cả nước dự kiến tham gia kỳ thi thường niên mang tên Suneung, hay Kỳ thi Năng lực học thuật đại học (CSAT). Đây được xem là một trong những kỳ thi quan trọng nhất tại Hàn Quốc, nơi kết quả tuyển sinh đại học có thể ảnh hưởng sâu rộng đến cơ hội việc làm, địa vị xã hội và triển vọng tương lai của mỗi người.

Vụ gian lận bằng camera siêu nhỏ

Những tranh luận về khả năng kiểm soát gian lận công nghệ trở nên gay gắt sau vụ việc liên quan đến Han Won-seok, 34 tuổi, người đứng đầu kỳ thi kế toán thuế quốc gia của Hàn Quốc.

Trong video đăng trên YouTube hôm 15/11, Han thừa nhận đã sử dụng camera siêu nhỏ giấu kín để chụp ảnh đề thi, sau đó gửi hình ảnh đến một công cụ AI tạo sinh để nhận câu trả lời trên điện thoại thông minh. Cảnh sát đang tiến hành điều tra vụ việc.

Trước đó, Han từng thông báo với truyền thông rằng anh đạt 397,5/400 điểm ở vòng thi trắc nghiệm đầu tiên hồi tháng 4 và 663/800 điểm ở vòng thi tự luận thứ hai hồi tháng 7. Thành tích vượt trội này khiến nhiều người nghi ngờ. Một tờ báo Hàn Quốc thậm chí ví kết quả của Han giống như việc một vận động viên chạy 100 m hoàn thành cuộc đua trong chưa đầy 5 giây.

Vụ việc cho thấy AI không chỉ hỗ trợ người dùng tìm kiếm thông tin hay xử lý công việc mà còn có thể bị lợi dụng để tạo ra những hình thức gian lận mới. Khi các thiết bị ghi hình ngày càng nhỏ gọn, khả năng kết nối với điện thoại và công cụ AI ngày càng thuận tiện, việc phát hiện hành vi vi phạm bằng phương pháp giám sát truyền thống trở nên khó khăn hơn.

Thách thức đối với Hàn Quốc hiện không đơn thuần là kiểm soát điện thoại hay ngăn thí sinh sử dụng tài liệu trái phép, mà còn phải xây dựng cơ chế bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong môi trường công nghệ liên tục thay đổi.

Một chiếc kính thông minh được đặt trên bài kiểm tra toán tại Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap

Một chiếc kính thông minh được đặt trên bài kiểm tra toán tại Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap

Cân nhắc kiểm soát tín hiệu

Trước nguy cơ gian lận bằng AI, Chính phủ Hàn Quốc đang tăng cường phối hợp giữa các cơ quan giáo dục và công nghệ nhằm bảo đảm tính công bằng của kỳ thi Suneung. Theo Yonhap ngày 16/11, giới chức nước này đã thành lập nhóm ứng phó khẩn cấp liên ngành để rà soát các biện pháp phòng ngừa và xử lý những hành vi gian lận bằng thiết bị thông minh.

Bộ Giáo dục Hàn Quốc dự kiến bố trí ít nhất một nhân sự được đào tạo chuyên biệt tại mỗi điểm thi trong tổng số 1.312 địa điểm trên cả nước nhằm hỗ trợ phát hiện kính thông minh tích hợp AI và những thiết bị có nguy cơ bị lợi dụng để gian lận.

Bên cạnh việc tăng cường hướng dẫn giám thị, các cơ quan chức năng cũng xem xét những giải pháp kỹ thuật nhằm hạn chế khả năng kết nối và truyền dữ liệu trái phép trong phòng thi. Tuy nhiên, việc triển khai các biện pháp này phải tính đến những giới hạn pháp lý, kỹ thuật và yêu cầu bảo vệ quyền riêng tư của thí sinh.

Cụ thể, Bộ Giáo dục đang phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin - truyền thông để xây dựng các biện pháp chống gian lận bằng AI. Các phương án dự kiến được công bố ngày 17/11.

Thứ trưởng Giáo dục Choi Eun-ok cho biết hai bộ đang thảo luận khả năng tạm thời hạn chế hoạt động của mạng viễn thông tại các điểm thi. Tuy nhiên, tính khả thi của phương án này vẫn chưa rõ ràng do các quy định pháp luật hạn chế việc gây nhiễu tín hiệu điện tử, cũng như nguy cơ ảnh hưởng đến liên lạc tại những khu vực lân cận.

Theo ông Song Geun-hyeon, một quan chức Bộ Giáo dục, việc sử dụng máy dò kim loại và thiết bị phát hiện sóng vô tuyến sẽ bị giới hạn. Trong khi đó, phương án triển khai camera ảnh nhiệt gần như không khả thi do những quan ngại liên quan đến quyền riêng tư. Giám thị cũng không được phép tự ý khám xét đồ đạc của thí sinh nếu chưa có sự đồng ý.

"Ở cấp độ toàn chính phủ, chúng tôi cũng cần xem xét thêm những biện pháp giúp nhận diện các thiết bị thông minh tích hợp AI dễ dàng hơn", ông Song nói.

Một trong những ý tưởng đang được thảo luận là yêu cầu các nhà sản xuất thiết kế thiết bị sao cho phát ra đèn nhấp nháy hoặc âm thanh khi hoạt động. Điều này có thể giúp giám thị nhận biết những thiết bị đang được sử dụng trái phép trong phòng thi.

Việt Nam cần chủ động hoàn thiện quản trị AI trong giáo dục

Những thách thức tại Hàn Quốc cho thấy việc ứng dụng AI trong giáo dục cần đi đôi với xây dựng cơ chế quản trị rủi ro, đặc biệt trong kiểm tra, đánh giá và bảo đảm công bằng học thuật. Đối với Việt Nam, đây là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trước hết, các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy định rõ ràng về phạm vi sử dụng AI trong học tập, nghiên cứu và kiểm tra, đánh giá. Việc xác định những trường hợp được phép sử dụng AI, những hành vi bị coi là gian lận và trách nhiệm của người học sẽ góp phần tạo ra môi trường giáo dục minh bạch. Đối với các kỳ thi quan trọng, quy trình giám sát cũng cần được cập nhật trước sự xuất hiện của những thiết bị thông minh mới, đồng thời bảo đảm quyền riêng tư và quyền lợi chính đáng của thí sinh.

Về lâu dài, quản trị AI không chỉ dừng ở việc ngăn chặn gian lận mà còn đòi hỏi đổi mới phương pháp đánh giá năng lực người học. Khi AI có thể nhanh chóng giải bài tập, tạo văn bản và cung cấp câu trả lời, hoạt động kiểm tra cần chú trọng hơn đến tư duy độc lập, khả năng phân tích, vận dụng kiến thức và giải quyết vấn đề thực tiễn. Cùng với việc nâng cao năng lực số cho giáo viên và học sinh, đây là hướng đi cần thiết để Việt Nam khai thác hiệu quả AI, đồng thời bảo đảm tính trung thực học thuật và chất lượng giáo dục trong tiến trình chuyển đổi số.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc (Tổng hợp)

Dành cho bạn