Trong nhiều năm, Dubai đã tìm cách giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ bằng cách phát triển thương mại, logistics, du lịch, tài chính và dịch vụ. Nay, trí tuệ nhân tạo đang được đặt vào một vị trí ngày càng rõ trong chiến lược phát triển kinh tế của tiểu vương quốc này.
Thay vì chỉ coi AI là một lĩnh vực công nghệ mới, Dubai đang tìm cách đưa công nghệ này vào hệ thống kinh tế hiện có, đồng thời thu hút thêm các doanh nghiệp, nguồn vốn và năng lực tính toán từ bên ngoài.
Theo National Interest, Dubai đặt mục tiêu có 10.000 công ty AI vào năm 2030. Thành phố cũng đã trở thành nơi đặt trụ sở khu vực của nhiều doanh nghiệp công nghệ và AI quốc tế.
Điều đáng chú ý là tham vọng này xuất hiện trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động. Căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và những thay đổi trong thương mại quốc tế đang khiến các trung tâm kinh tế phải tìm cách củng cố những lợi thế mới.
Với Dubai, AI đang được xem như một phần của quá trình chuyển đổi đó.
Từ thương mại đến AI
Lợi thế của Dubai trong lĩnh vực AI không bắt đầu từ AI. Thành phố này đã dành nhiều năm xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông, logistics, tài chính và viễn thông để trở thành điểm kết nối giữa các thị trường châu Á, châu Âu và châu Phi.
Kinh nghiệm đó đang được tận dụng khi Dubai mở rộng sang lĩnh vực công nghệ.
Một trong những điểm được chú ý là môi trường dành cho doanh nghiệp. Dubai từ lâu đã phát triển các khu kinh tế chuyên biệt, cơ chế thu hút đầu tư quốc tế và những hệ thống pháp lý phục vụ các lĩnh vực tài chính, công nghệ.
Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai (DIFC) là một ví dụ. Trung tâm này có hệ thống tòa án và cơ quan quản lý tài chính riêng, hoạt động theo các tiêu chuẩn quốc tế nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp quốc tế.
Trong quá trình phát triển, Dubai cũng đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng và kết nối quốc tế. Những yếu tố này hiện trở thành nền tảng để thành phố tiếp tục thu hút các doanh nghiệp công nghệ.
Dầu mỏ hiện đóng góp chưa tới 2% GDP của Dubai. Thương mại, logistics, dịch vụ tài chính và các ngành dịch vụ khác đã trở thành những động lực quan trọng của nền kinh tế.
AI vì thế không phải một hướng đi tách biệt, mà được đặt vào quá trình đa dạng hóa kinh tế đã diễn ra trong nhiều thập kỷ.
Không chỉ xây trung tâm AI
Điểm đáng chú ý trong cách Dubai tiếp cận AI là thành phố không chỉ tìm cách thu hút các trung tâm dữ liệu hoặc các dự án công nghệ lớn.
Mục tiêu được đặt ra rộng hơn là hình thành một hệ sinh thái gồm doanh nghiệp, vốn đầu tư, hạ tầng số và các dịch vụ hỗ trợ.
Điều này phù hợp với quá trình phát triển kinh tế trước đây của Dubai. Khi thương mại quốc tế phát triển, thành phố không chỉ xây cảng mà còn phát triển logistics, tài chính, bất động sản và các dịch vụ liên quan. Khi du lịch tăng trưởng, hàng không, khách sạn và dịch vụ cũng được mở rộng.
AI đang được tiếp cận theo cách tương tự: công nghệ trở thành một lớp mới được tích hợp vào những ngành kinh tế đã có, đồng thời tạo ra những lĩnh vực kinh doanh mới.
Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra những yêu cầu riêng. Các doanh nghiệp AI cần nguồn nhân lực có kỹ năng, năng lực tính toán, dữ liệu chất lượng và cơ chế quản lý phù hợp. Khi công nghệ được ứng dụng rộng hơn, những vấn đề về bảo vệ dữ liệu, an toàn hệ thống và trách nhiệm đối với các quyết định do AI hỗ trợ cũng trở nên rõ nét hơn.
Chính Dubai cũng được khuyến nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế quản lý và giám sát đối với những công nghệ mới.
Gợi mở cho Việt Nam
Câu chuyện Dubai cho thấy việc phát triển AI không chỉ bắt đầu từ việc đưa ra một chiến lược về AI. Để công nghệ trở thành động lực kinh tế, nhiều yếu tố phải được hình thành đồng thời: hạ tầng số, môi trường chính sách, doanh nghiệp, nguồn nhân lực, dữ liệu và khả năng kết nối với thị trường quốc tế.
Đây cũng là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến quá trình Việt Nam triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với Việt Nam, phát triển AI đang diễn ra trong một nền kinh tế có hệ thống doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và hạ tầng số đang tiếp tục được mở rộng. Vì vậy, việc xây dựng hệ sinh thái AI không chỉ nằm ở thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, mà còn ở khả năng để doanh nghiệp trong nước tham gia vào quá trình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ.
Một hệ sinh thái như vậy cũng cần sự kết nối giữa nghiên cứu và thị trường. Các trường đại học và viện nghiên cứu tạo ra công nghệ, doanh nghiệp đưa công nghệ vào sản phẩm và dịch vụ, trong khi Nhà nước xây dựng hạ tầng và khuôn khổ để quá trình này diễn ra thuận lợi.
Kinh nghiệm của Dubai cho thấy một lợi thế quan trọng của trung tâm công nghệ không chỉ nằm ở việc sở hữu một công nghệ cụ thể, mà còn ở khả năng tập hợp các nguồn lực xung quanh công nghệ đó.
Đối với Việt Nam, khi Nghị quyết 57 thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển, bài toán đặt ra cũng không chỉ là có thêm những ứng dụng AI. Quan trọng hơn là hình thành được môi trường để công nghệ được nghiên cứu, thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng trong nền kinh tế.
Dubai đang sử dụng AI như một bước tiếp theo trong quá trình chuyển đổi từ một trung tâm thương mại và dịch vụ thành một trung tâm công nghệ. Câu chuyện này cho thấy cuộc cạnh tranh về AI giữa các quốc gia và thành phố không chỉ diễn ra ở khả năng tạo ra mô hình mới, mà còn ở năng lực xây dựng một hệ sinh thái đủ sức biến công nghệ thành hoạt động kinh tế thực tế.
