Kênh Al Jazeera của Qatar tối 2/4 cho biết Vương quốc Anh đã triệu tập các ngoại trưởng từ 40 quốc gia để thảo luận các phương án mở lại Eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải quan trọng đang bị tê liệt do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran.
Chủ trì cuộc họp trực tuyến vào ngày 2/4, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết việc Iran phong tỏa tuyến đường này đang “tác động trực tiếp đến an ninh kinh tế toàn cầu”.
Theo Ngoại trưởng Anh, Iran đang “chiếm lấy một tuyến hàng hải quốc tế để bắt nền kinh tế toàn cầu làm con tin”.
Các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào tàu thương mại, cùng với nguy cơ tiếp diễn, đã khiến gần như toàn bộ lưu thông qua Eo biển Hormuz - tuyến kết nối Vịnh Ba Tư với các đại dương của thế giới - bị đình trệ, làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy dầu mỏ toàn cầu và đẩy giá năng lượng tăng vọt.
Mỹ không tham dự cuộc họp do Anh chủ trì vốn diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố việc đảm bảo an ninh tuyến đường biển này không phải là trách nhiệm của Washington.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng chỉ trích các đồng minh châu Âu vì không ủng hộ cuộc chiến, đồng thời nhắc lại đe dọa rút Mỹ khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Các quốc gia tham gia hội nghị, bao gồm Anh, Pháp, Đức, Italy, Canada, Nhật Bản và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đã ký một tuyên bố yêu cầu Iran chấm dứt việc phong tỏa Eo biển Hormuz, đồng thời cam kết “đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm đảm bảo lưu thông an toàn” qua tuyến đường này.
Cuộc họp được xem là bước đi đầu tiên, tiếp theo sẽ là các cuộc họp cấp chuyên viên để bàn chi tiết.
Theo Al Jazeera, “điểm tích cực là đây là một liên minh rộng lớn, không chỉ gồm phương Tây hay NATO, mà còn có các nước như Anh, Pháp, các nước Bắc Âu, Baltic, cùng với Bahrain, UAE, Panama và Nigeria”.
Tuy nhiên, câu hỏi then chốt là các quốc gia này thực sự có thể làm gì và có thể cung cấp bao nhiêu năng lực hải quân.
Hiện chưa có quốc gia nào sẵn sàng mở Eo biển Hormuz bằng vũ lực trong khi chiến sự vẫn đang diễn ra, bởi Iran có khả năng tấn công tàu bằng tên lửa chống hạm, thiết bị bay không người lái (UAV), tàu tấn công và thủy lôi.
Theo Al Jazeera, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã “rất rõ ràng” về việc không lựa chọn giải pháp quân sự và phần lớn các quốc gia tham dự cũng không muốn bị cuốn vào xung đột Trung Đông.
Sau cuộc họp, các nhà hoạch định quân sự của Bộ Quốc phòng Anh sẽ gặp lại nhiều đối tác vào tuần tới để thảo luận cách đảm bảo an ninh hàng hải sau khi chiến tranh kết thúc.
Ông Starmer trước đó nhận định việc khôi phục hoạt động vận tải sẽ “không dễ dàng” và đòi hỏi “sự phối hợp giữa sức mạnh quân sự và hoạt động ngoại giao”, cùng với sự hợp tác của ngành hàng hải.
Liên minh này cũng nhằm chứng minh với chính quyền Trump rằng châu Âu đang tăng cường trách nhiệm đối với an ninh của mình, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ đe dọa rút khỏi NATO.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng nhấn mạnh rằng việc mở Eo biển Hormuz bằng chiến dịch quân sự là không khả thi.
“Đó chưa bao giờ là lựa chọn mà chúng tôi ủng hộ vì nó không thực tế”, ông Macron nói, đồng thời cảnh báo chiến dịch như vậy sẽ kéo dài rất lâu và khiến lực lượng tham gia đối mặt với các mối đe dọa ven biển, đặc biệt từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), vốn sở hữu năng lực đáng kể và tên lửa đạn đạo.
Ông Macron cho rằng cách tốt nhất để đảm bảo Eo biển Hormuz được mở lại là đối thoại trực tiếp với Iran.
Một số thông tin chính về Eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua Eo biển Hormuz mỗi ngày, nhưng kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất.
Bên cạnh đó, theo công ty dữ liệu vận tải của công ty thông tin hàng hải Lloyd’s List được kênh Al Jazeera của Qatar ngày 3/4 dẫn lại, kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ vào ngày 28/2, đã có 23 vụ tấn công trực tiếp vào tàu thương mại tại khu vực Vịnh, khiến 11 thuyền viên thiệt mạng.
