Trong một phát biểu đưa ra ngày 31/3, được hãng Bloomberg trích dẫn, Bộ trưởng Giao thông Malaysia Anthony Loke cho biết: “Đại sứ Iran đã đề cập rằng không áp dụng bất kỳ khoản phí nào đối với các tàu của Malaysia”.
Ông Anthony Loke nói thêm: “Chúng tôi là đối tác thân thiện, chúng tôi có mối quan hệ ngoại giao tốt với chính phủ Iran”.
Tuần trước, Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho biết Iran đã cho phép bảy tàu chở dầu thuộc sở hữu các công ty Malaysia, bao gồm Sapura Energy và tập đoàn năng lượng quốc doanh Petronas, đi qua Eo biển Hormuz một cách an toàn.
Các tàu này hiện đang chờ “cửa sổ an toàn” để tiếp tục hành trình sau khi Iran chấp thuận đề nghị của Malaysia cho phép chúng rời khỏi Eo biển Hormuz.
Theo trang tin Oil Price ngày 1/4, Iran đã chọn lọc cho phép một số lượng nhỏ tàu thuyền, ngoài tàu của chính mình, đi qua Eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chung nhằm vào nước này hôm 28/2.
Eo biển Hormuz - điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới đối với dầu mỏ và khí đốt - hiện gần như bị đóng cửa, với hàng trăm tàu bị mắc kẹt, khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chỉ cho phép các tàu treo cờ của các quốc gia “thân thiện” đi qua.
Lưu lượng qua Eo biển Hormuz đã sụt giảm mạnh từ hơn 100 tàu mỗi ngày xuống còn dưới 10 tàu mỗi ngày, phần lớn trong số đó chở hàng hóa thiết yếu hướng tới Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan.
Trong khi đó, tuyến hàng hải hẹp giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman đã đóng cửa với các tàu thuộc sở hữu hoặc có liên hệ với Mỹ, Israel và các quốc gia phương Tây.
Theo công ty thông tin hàng hải Windward ngày 30/3, “Eo biển Hormuz vẫn trên thực tế bị đóng đối với hoạt động hàng hải thương mại thông thường, với việc quá cảnh có chọn lọc tiếp tục diễn ra dưới sự kiểm soát của Iran”.
Tuy nhiên, “xuất khẩu của Iran vẫn duy trì hoạt động, được hỗ trợ bởi việc tiếp tục bốc hàng tại đảo Kharg và dòng chảy sản phẩm tinh chế vẫn được duy trì”.
Vào hôm 30/3, Quốc hội Iran đã thông qua một dự luật nhằm thu phí đối với các tàu muốn đi qua Eo biển Hormuz.
Dự luật liên quan, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ hôm nay, do Ủy ban Các vấn đề dân sự của Quốc hội soạn thảo, về mặt pháp lý khẳng định “chủ quyền, kiểm soát và giám sát” của Tehran đối với Eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra một nguồn thu mới cho ngân sách nhà nước.
Nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi, Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề dân sự thuộc Quốc hội Iran, mô tả động thái này theo hướng thương mại đơn thuần.
Ông Kouchi nói: “Quốc hội đang theo đuổi kế hoạch chính thức hóa chủ quyền, kiểm soát và giám sát của Iran đối với Eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra nguồn thu từ việc thu phí”.
Ông Kouchi nhận định tuyến đường này không khác gì các tuyến vận tải khác, nói rằng: “Eo biển Hormuz cũng là một hành lang. Chúng tôi đảm bảo an ninh cho nó, và việc tàu thuyền phải trả phí là điều tự nhiên”.
Tuy nhiên, Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), Jasem Mohamed Al-Budaiwi, tuyên bố rõ ràng rằng việc thu phí là vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
Không giống như các Kênh đào Suez hay Kênh đào Panama - các tuyến đường nhân tạo nơi Ai Cập và Panama có quyền hợp pháp thu phí - Eo biển Hormuz là một eo biển tự nhiên mang tính quốc tế..
Công ước này, đã được 168 quốc gia phê chuẩn, đảm bảo quyền đi lại tự do và nghiêm cấm các quốc gia ven eo biển cản trở, phân biệt đối xử hoặc thu phí đối với các tàu thuyền đi qua.
