Thay vì những cơn mưa kéo dài như quy luật nhiều năm, mùa mưa năm nay ghi nhận nhiều ngày nhiệt độ lên tới 35 - 36 độ C, khiến nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư vẫn ở mức cao.

Chỉ trong ít ngày đầu tháng 8, nhiều vụ cháy liên tiếp xảy ra trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, trong đó có vụ hỏa hoạn nghiêm trọng khiến hai cha con tử vong, điều này gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro từ diễn biến thời tiết bất thường.

Rạng sáng 6/8, vụ cháy xảy ra tại căn nhà trên đường Nguyễn Văn Đậu, phường Bình Lợi Trung đã khiến ông Nguyễn Tất Thắng (sinh năm 1986) và con trai là cháu Nguyễn Hoàng Thiên Ân (sinh năm 2014) tử vong sau khi được đưa đi cấp cứu. Theo lực lượng chức năng, đám cháy xuất phát từ khu vực bếp tầng trệt. Khi phát hiện sự việc, khói độc đã bao trùm căn nhà, trong khi tầng trên không có khoảng hở để thoát khói, khiến công tác cứu nạn gặp nhiều khó khăn.

Chỉ một ngày trước đó, tối 5/8, một căn nhà bốn tầng trên đường Nguyễn Cửu Vân, phường Gia Định cũng bốc cháy từ khu vực bếp do chủ nhà quên tắt lò vi sóng sau khi nấu ăn. Nhờ phát hiện kịp thời và lực lượng chữa cháy nhanh chóng có mặt, năm người đã thoát nạn an toàn, thiệt hại được hạn chế.

Trước đó ít ngày, một bãi tập kết xe máy cũ trên đường Nguyễn Tri Phương, phường Dĩ An bất ngờ bốc cháy dữ dội vào tối 3/8. Dù người dân đã sử dụng bình chữa cháy để dập lửa nhưng ngọn lửa lan quá nhanh, kèm nhiều tiếng nổ lớn, thiêu rụi khoảng 50 xe máy.

Các vụ cháy xảy ra nhiều trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang ở giữa mùa mưa - thời điểm thông thường độ ẩm không khí cao và nguy cơ cháy giảm đáng kể. Tuy nhiên, thực tế năm nay lại diễn biến trái ngược.

Theo chuyên gia khí tượng Lê Thị Xuân Lan, năm 2026 ghi nhận tác động của El Niño mạnh nhất trong khoảng nửa thế kỷ trở lại đây. Dù Nam Bộ đã bước vào giữa mùa mưa, nắng nóng vẫn xuất hiện với tần suất dày đặc, mưa bị gián đoạn kéo dài. Trong suốt tháng 7 và những ngày đầu tháng 8, nhiều khu vực phía Nam liên tục ghi nhận nhiệt độ 35 - 36 độ C.

Thời gian qua, trung bình mỗi tuần chỉ có khoảng 2 - 3 ngày xuất hiện mưa rào với lượng mưa không lớn, sau đó nắng nóng nhanh chóng quay trở lại. Đây là biểu hiện rõ của biến đổi khí hậu khi các quy luật thời tiết truyền thống đang thay đổi. El Niño được dự báo còn kéo dài đến nửa đầu năm 2027, làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, dông, lốc và sét.

Đáng lo ngại hơn, nền nhiệt cao kéo dài trong khu dân cư khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Điều hòa, quạt, các thiết bị làm mát hoạt động liên tục làm gia tăng nguy cơ quá tải hệ thống điện, trong khi nhiều vụ cháy thời gian qua đều xuất phát từ khu vực bếp hoặc thiết bị điện trong nhà.

Tại phường Bình Lợi Trung, sống gần khu vực xảy ra vụ cháy khiến hai cha con tử vong, bà Nguyễn Thị Hoa cho biết, sau vụ cháy, nhiều hộ dân trong khu phố đã chủ động kiểm tra lại hệ thống điện và chuẩn bị phương án thoát hiểm. Đáng lẽ giữa mùa mưa phải mát hơn, nhưng năm nay ngày nào cũng oi bức. Gia đình nào có máy điều hòa cũng sử dụng gần như cả ngày nên ai cũng lo đường dây điện quá tải.

Trong khi đó, anh Trần Thanh Minh, chủ một cửa hàng kinh doanh vật liệu trên địa bàn phường Gia Định cho hay, nắng nóng kéo dài khiến nhiệt lượng trong nhà xưởng tăng cao, các thiết bị điện hoạt động liên tục. Sau vụ cháy trên đường Nguyễn Cửu Vân, anh đã trang bị thêm bình chữa cháy, thay ổ cắm cũ và nhắc nhân viên kiểm tra toàn bộ nguồn điện trước khi đóng cửa mỗi ngày.

Bà Lê Thị Xuân Lan nhận định, khác với những năm trước khi nguy cơ cháy chủ yếu được cảnh báo vào mùa khô, diễn biến khí hậu cực đoan đang làm ranh giới giữa mùa mưa và mùa khô ngày càng mờ nhạt. Ngay trong cao điểm mùa mưa, các đợt nắng nóng kéo dài vẫn đủ điều kiện làm gia tăng nguy cơ cháy tại khu dân cư, kho bãi và cơ sở sản xuất nếu người dân chủ quan.

Dự báo trong tháng 8/2026, TP Hồ Chí Minh và Nam Bộ vẫn còn ít nhất một đợt nắng nóng diện rộng với nhiệt độ phổ biến 35 - 36 độ C. Đến tháng 9 và 10, lượng mưa sẽ tăng và phân bố đều hơn, nắng nóng giảm dần. Tuy nhiên, mùa mưa năm nay được dự báo kết thúc sớm vào khoảng tháng 11. Trong bối cảnh thời tiết tiếp tục diễn biến bất thường, việc chủ động kiểm tra hệ thống điện, quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt và xây dựng phương án thoát nạn trong mỗi gia đình không chỉ là biện pháp phòng ngừa, mà đã trở thành yêu cầu thích ứng với những tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu.