Tuần lễ số quốc tế Việt Nam 2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, diễn ra từ ngày 28–30/10 tại Quảng Ninh với chủ đề “Kết nối thông minh: Quản trị AI, Kiến tạo chuyển đổi AI”.
Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long, các dịch vụ như chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu giúp xác minh chủ thể, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn của thông tin và khả năng kiểm chứng giao dịch điện tử.
Tuy nhiên, chữ ký số được chấp nhận tại một quốc gia chưa đương nhiên được công nhận ở quốc gia khác. Rào cản đến từ sự khác biệt về pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý.
Thứ trưởng nhấn mạnh, kết nối kỹ thuật là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Các bên còn cần cơ sở pháp lý và kỹ thuật để tin cậy kết quả xác minh của nhau, đồng thời xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố.
Ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) cho biết: Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và hạ tầng chứng thực điện tử quốc gia, với nền tảng là Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và các quy định pháp luật về dịch vụ tin cậy.
Hiện nay, hệ sinh thái dịch vụ tin cậy được mở rộng với ba loại hình gồm chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu. Trong đó, dịch vụ dấu thời gian giúp xác định thời điểm tồn tại của dữ liệu, còn dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu hỗ trợ xác nhận việc gửi, nhận và lưu trữ thông điệp, tạo bằng chứng phục vụ xác minh giao dịch điện tử.
Bên cạnh đó, NEAC đã xây dựng hệ thống eSign làm đầu mối kết nối các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số, tạo thuận lợi cho việc triển khai và sử dụng dịch vụ.
Chia sẻ về nội dung công nhận dịch vụ tin cậy xuyên biên giới, ông Phạm Quốc Hoàn cho biết một trong những khó khăn hiện nay là quá trình xác minh chữ ký số nước ngoài vẫn còn nhiều thao tác thủ công, trong khi các quốc gia có sự khác biệt về chính sách chứng thực, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý. Để thúc đẩy liên thông, cần từng bước xây dựng cơ chế kết nối, trao đổi danh sách tin cậy (Trust List), xác định mức độ bảo đảm tương đương giữa các hệ thống và làm rõ trách nhiệm của các bên tham gia.
Về định hướng phát triển, Việt Nam hướng tới chuyển từ các dịch vụ chữ ký số riêng lẻ sang hệ sinh thái chứng thực thông điệp dữ liệu toàn diện, trong đó các giao dịch điện tử có thể được kiểm chứng về nguồn gốc, tính toàn vẹn và thời điểm tạo lập. Đặc biệt, hạ tầng tin cậy số cần đáp ứng xu hướng chuyển từ giao dịch giữa con người sang giao dịch tự động giữa các hệ thống, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tổ chức và cơ quan tại các quốc gia thực hiện giao dịch điện tử xuyên biên giới thuận lợi, an toàn và có khả năng xác minh lẫn nhau.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Việt Cường - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Chứng thực chữ ký số FPT IS, Tập đoàn FPT phân tích vai trò của dịch vụ tin cậy trong bảo đảm an toàn và giá trị pháp lý cho giao dịch số, thông qua các ứng dụng như định danh điện tử (eKYC), hợp đồng điện tử và hóa đơn điện tử trong dịch vụ công, thuế, ngân hàng và doanh nghiệp. Việc kết nối các dịch vụ riêng lẻ thành hệ sinh thái thống nhất sẽ giúp giao dịch được xác thực xuyên suốt trên nhiều nền tảng.
Để phát triển hệ sinh thái, đại diện FPT cũng đề cập một số vấn đề cần quan tâm, từ việc cập nhật quy định phù hợp với sự phát triển của công nghệ, thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, tăng cường bảo vệ dữ liệu đến thúc đẩy sự phối hợp giữa các bên. Đồng thời, ông Cường đề xuất thúc đẩy công nhận dịch vụ tin cậy giữa các quốc gia, tăng khả năng kết nối giữa các hệ thống và mở rộng dịch vụ ký số qua nền tảng đám mây với chi phí phù hợp, giúp doanh nghiệp và người dân tiếp cận thuận lợi hơn.
Tại Việt Nam, FPT đã triển khai các giải pháp liên quan trong lĩnh vực dịch vụ công, thuế, ngân hàng, tài chính và hoạt động doanh nghiệp. Trong đó, chữ ký số hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến; hợp đồng điện tử giúp rút ngắn thời gian ký kết; định danh khách hàng điện tử hỗ trợ mở tài khoản và thực hiện giao dịch từ xa. Từ kinh nghiệm triển khai, đại diện FPT nhấn mạnh nhu cầu kết nối các dịch vụ tin cậy thành hệ thống thống nhất, từ xác thực danh tính, ký kết, thanh toán đến lưu trữ và kiểm chứng giao dịch. Sự phát triển của AI cũng đặt ra những thách thức mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống giả mạo danh tính và xác thực nguồn gốc nội dung số.
FPT đề xuất tăng cường áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật chung, kết nối các hệ thống thông qua giao diện mở và thúc đẩy công nhận lẫn nhau về dịch vụ tin cậy giữa các quốc gia. Đây là những hướng phát triển nhằm nâng cao an toàn giao dịch điện tử và hỗ trợ hợp tác số xuyên biên giới.
Để thúc đẩy việc công nhận xuyên biên giới, Thứ trưởng Phạm Đức Long đề nghị tập trung vào bốn định hướng: hoàn thiện hành lang pháp lý; tăng khả năng liên thông kỹ thuật và kiểm chứng; phát triển dịch vụ gắn với nhu cầu thực tế; chủ động hợp tác quốc tế và khu vực.
Việc triển khai cần bắt đầu từ những lĩnh vực có nhu cầu rõ ràng, có khả năng thực hiện và mang lại lợi ích thiết thực, sau đó từng bước mở rộng.
Thứ trưởng Phạm Đức Long đề nghị Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia tổng hợp các khuyến nghị, kinh nghiệm để tham mưu giải pháp phù hợp, đồng thời thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế.
