Với sự vào cuộc của các cơ quan, đơn vị Quân đội, chính quyền địa phương và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), chương trình đã góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó hạ tầng số giữ vai trò nền tảng, người dân là trung tâm và chủ thể thụ hưởng.
Lời giải cho bài toán hơn 3 thập kỷ
Vùng sâu, vùng xa, biên giới không chỉ là những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn mà còn giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, địa hình hiểm trở, dân cư phân tán, hạ tầng thiết yếu thiếu đồng bộ khiến việc tiếp cận các dịch vụ cơ bản, nhất là thông tin liên lạc và các tiện ích số, ở nhiều nơi còn hạn chế. Không ít bản làng biệt lập, người dân phải đi bộ hàng cây số mới có thể tìm được vị trí có sóng điện thoại để liên lạc với người thân.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước, những khoảng trống về hạ tầng viễn thông không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà còn là rào cản đối với cơ hội phát triển của người dân. Để góp phần giải quyết những vấn đề đó, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển hạ tầng số là một trong những nền tảng quan trọng của chuyển đổi số quốc gia, hướng tới bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng thành quả của khoa học, công nghệ.
Hiện thực hóa chủ trương này, tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ giao Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng chỉ đạo Viettel xóa các điểm lõm sóng tại vùng sâu, vùng xa, biên giới ngay trong năm 2026. Đây là phần việc gian nan nhất còn lại sau hơn ba thập kỷ phát triển mạng di động tại Việt Nam khi các điểm lõm phân tán ở miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, phương tiện cơ giới không thể tiếp cận.
Ngay từ những ngày đầu, Viettel đã triển khai đồng thời các khâu khảo sát, thiết kế, chuẩn bị vật tư, thiết bị và tìm kiếm vị trí xây dựng trạm. Đặc thù địa hình đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật phải được lựa chọn linh hoạt theo từng khu vực. Tại những nơi có thể kéo cáp, đơn vị triển khai 3.800 km cáp quang cùng 10.000 cột truyền dẫn; những địa bàn không thể kéo cáp được kết nối bằng 170 tuyến viba, trong khi các điểm biệt lập nhất sử dụng giải pháp kết nối vệ tinh tầm thấp. Đối với những vị trí chưa có điện lưới, hơn 600 km đường dây điện được kéo mới, kết hợp hệ thống năng lượng mặt trời để bảo đảm nguồn cấp cho các trạm phát sóng.
Những kết quả trong xây dựng, kết nối hạ tầng đó là sự nỗ lực của hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân, chiến sĩ và người lao động Viettel, cùng sự phối hợp, hỗ trợ của các lực lượng Quân đội và chính quyền, nhân dân các địa phương. Quân khu 1, Quân khu 2, Quân khu 4, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Bộ Chỉ huy Quân sự các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Điện Biên, Quảng Trị đã trực tiếp tham gia tháo gỡ khó khăn tại cơ sở, huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ vận chuyển vật tư, thiết bị. Sự đồng hành của ngành điện, cấp ủy, chính quyền và nhân dân các địa phương đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp những công trình viễn thông từng bước hiện diện tại các địa bàn xa xôi, cách trở.
Sau hơn 7 tháng triển khai, chương trình đã xây dựng và đưa vào hoạt động 1.337 trạm phát sóng, xóa các điểm lõm sóng tại 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư có trên 50 người, đưa mạng di động tốc độ cao đến khoảng 130.000 người dân tại 23 tỉnh, thành phố. Qua đó, vùng phủ sóng di động Viettel trên toàn quốc được nâng lên 99,7%, chương trình hoàn thành sớm hơn 2 tháng so với kế hoạch.
Ý nghĩa to lớn của những kết quả này không chỉ nằm ở việc mở rộng vùng phủ sóng mà quan trọng hơn là góp phần tạo ra những thay đổi thiết thực trong đời sống người dân. Khi có kết nối di động, đồng bào vùng cao có thể tiếp nhận thông tin, cảnh báo thiên tai, bão lũ kịp thời; học sinh có thêm điều kiện tiếp cận học liệu trực tuyến; người dân từng bước tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, dịch vụ công và tiện ích thiết yếu trên môi trường số... Tại các địa bàn biên giới, 48 trạm phát sóng mới còn hỗ trợ lực lượng Bộ đội Biên phòng trong công tác tuần tra, quản lý, bảo vệ đường biên, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Với người dân ở những bản làng từng bị chia cắt bởi khoảng cách địa lý và thiếu thốn thông tin, giá trị của những trạm phát sóng càng trở nên rõ nét. Ông Lý Văn May, người dân xã Kiến Thiết (tỉnh Tuyên Quang) chia sẻ: "Bản làng tôi giờ không còn lẩn khuất nữa, được vươn ra kết nối với thế giới".
Từ góc độ triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, chương trình đã cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi hạ tầng và các thành quả công nghệ được đưa đến gần hơn với người dân, nhất là những nhóm dân cư còn gặp nhiều bất lợi về điều kiện tiếp cận. Việc xóa các điểm lõm sóng không chỉ là nhiệm vụ phát triển mạng lưới viễn thông mà còn là một bước đi cụ thể trong thu hẹp khoảng cách số, tạo nền tảng để các địa phương vùng sâu, vùng xa, biên giới tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển chung của đất nước.
Vận hành hạ tầng bền vững, mở rộng kết nối đến những địa bàn khó khăn
Tại Hội nghị tổng kết Chương trình phủ sóng di động tại các thôn, bản và cụm dân cư lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới năm 2026 diễn ra ngày 20/11/2026, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh, chăm lo đời sống nhân dân, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh là chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước, góp phần củng cố thế trận lòng dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ. Ở đâu có đồng bào sinh sống, có cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, ở đó cần có hạ tầng viễn thông và các tiện ích số. Theo Đại tướng Phan Văn Giang, hoàn thành xây dựng các trạm phát sóng mới là bước khởi đầu, nhiệm vụ quan trọng tiếp theo là duy trì hệ thống hoạt động ổn định, bền vững, an toàn, phát huy hiệu quả phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh.
Từ yêu cầu đó, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị Viettel tiếp tục bảo đảm vững chắc hạ tầng mạng lưới, vận hành và khai thác hiệu quả các trạm phát sóng đã đầu tư; chủ động xây dựng phương án kỹ thuật dự phòng, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị thay thế, nguồn điện và lực lượng ứng phó sự cố, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống. Cùng với việc duy trì chất lượng mạng lưới, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội cần phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục từ xa, dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số; từng bước đưa viễn thông vào phục vụ sản xuất, kinh doanh, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm địa phương.
Đối với các cơ quan, đơn vị Quân đội, nhất là các quân khu, Bộ đội Biên phòng và đơn vị đóng quân trên địa bàn, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng yêu cầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với địa phương và Viettel trong quản lý, bảo vệ, vận hành, khai thác hạ tầng viễn thông, bảo đảm an ninh, an toàn các công trình, phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, quản lý và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị các ban, bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố biên giới tiếp tục phối hợp với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng ưu tiên nguồn lực phát triển hạ tầng, bảo đảm an sinh xã hội; quan tâm bố trí kinh phí, quỹ đất, tháo gỡ những vướng mắc về quy hoạch, mặt bằng, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các công trình viễn thông. Đây là những yếu tố quan trọng để bảo đảm hạ tầng số không chỉ được xây dựng mà còn được khai thác hiệu quả, gắn với nhu cầu thực tế của người dân và yêu cầu nhiệm vụ tại từng địa bàn.
Khẳng định yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với thành công của chương trình là sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sát sao của Chính phủ, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, theo Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), chiến dịch xóa lõm sóng chưa dừng lại ở kết quả 1.337 trạm phát sóng, bởi phía trước vẫn còn nhiều địa bàn phức tạp hơn, với những cụm dân cư quy mô nhỏ hơn, chỉ có từ 30 - 50 người, thậm chí từ 10 - 30 người, tương đương 2 - 5 hộ gia đình, vẫn đang mong chờ được kết nối.
Thời gian tới, Viettel sẽ nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ phù hợp, từng bước mở rộng vùng phủ đến những nơi ít dân hơn, khó tiếp cận hơn. Mỗi trạm phát sóng dựng lên nơi biên cương là một minh chứng cụ thể cho chủ trương không để ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình chuyển đổi số của đất nước.
Từ việc giải quyết những điểm nghẽn về kết nối đến yêu cầu xây dựng hạ tầng số đồng bộ, an toàn và phục vụ hiệu quả các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, chương trình xóa lõm sóng đã góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW bằng những kết quả hiện hữu. Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ, tinh thần trách nhiệm của doanh nghiệp Quân đội và sức mạnh phối hợp của các lực lượng đã tạo nên cách làm thiết thực, gắn phát triển hạ tầng với chăm lo đời sống nhân dân, gắn chuyển đổi số với củng cố thế trận lòng dân nơi biên cương.
Những trạm phát sóng được dựng lên giữa núi rừng, nơi biên giới không chỉ mang theo tín hiệu viễn thông mà còn mở rộng cơ hội phát triển, tăng cường sự gắn kết giữa miền núi, vùng sâu, vùng xa với cả nước. Hành trình ấy sẽ còn tiếp tục, với yêu cầu không chỉ đưa sóng đến mọi nơi có người dân sinh sống mà còn bảo đảm để mỗi người dân thực sự được thụ hưởng những tiện ích và cơ hội mà chuyển đổi số mang lại.