Điểm tựa bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Môi trường số tác động mạnh mẽ và toàn diện đến đời sống của học sinh, bao gồm cả mặt tích cực lẫn những hệ lụy lớn. Với trẻ em, đối tượng dễ bị tổn thương, môi trường số tiềm ẩn nhiều hiểm họa nếu thiếu sự đồng hành, định hướng từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Lễ khởi động chiến dịch "Không một mình" năm 2026 với chủ đề phòng, chống xâm hại trẻ em và thanh thiếu niên trên không gian mạng, mang thông điệp "Kết nối không tổn thương". Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN
Lễ khởi động chiến dịch "Không một mình" năm 2026 với chủ đề phòng, chống xâm hại trẻ em và thanh thiếu niên trên không gian mạng, mang thông điệp "Kết nối không tổn thương". Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Kết quả khảo sát mới đây của Viện Nghiên cứu quản lý Phát triển bền vững (MSD) với trên 2.500 trẻ em (độ tuổi từ 12-15) cho thấy, phần lớn trẻ em từng đối mặt rủi ro trên môi trường số, với các biểu hiện như “nghiện” game, “nghiện” mạng xã hội; bị nhắn tin quấy rối, bị bắt nạt trên mạng, kết bạn với người xấu...

Phải thấy rằng, không gian mạng đang trở thành một phần đời sống của trẻ em. Các em học tập, giải trí, kết bạn, chia sẻ và khám phá thế giới qua những kết nối trực tuyến hằng ngày. Nhưng cũng chính từ những kết nối tưởng như vô hại, các em có thể đối mặt với những tình huống không an toàn, khó nhận diện, hoặc không biết cách xử lý.

Chính vì vậy, chiến dịch “Không một mình” năm 2026 với thông điệp “Kết nối không tổn thương”, được phát động ngày 9/10, tại Hà Nội, do Cục An ninh mạng, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp cùng Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) thực hiện hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái bảo vệ thực chất và tạo điểm tựa cần thiết giúp trẻ thích ứng trong môi trường số.

Rapper Đen Vâu và MC Khánh Vy là Đại sứ chiến dịch "Không một mình" năm 2026 giao lưu tại buổi lễ. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN
Rapper Đen Vâu và MC Khánh Vy là Đại sứ chiến dịch "Không một mình" năm 2026 giao lưu tại buổi lễ. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Theo một số chuyên gia giáo dục, trẻ em đang bị chi phối rất nhiều từ môi trường số. Điện thoại thông minh, mạng xã hội, game trực tuyến, trí tuệ nhân tạo (AI) đang hằng ngày tác động trực tiếp đến đời sống của trẻ em. Trong một thế giới ngày càng số hóa, thách thức không phải là tách trẻ khỏi công nghệ, mà là tạo ra môi trường an toàn giúp trẻ em phát triển lành mạnh. Vì vậy, trẻ em cần được trang bị kỹ năng sống để tự bảo vệ và ứng phó với rủi ro khi tham gia trực tuyến.

Tại Việt Nam, Luật Trẻ em năm 2016, Luật An ninh mạng, Luật Phòng chống bạo lực gia đình… đều có những điều khoản liên quan đến việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, tuy nhiên, việc thực thi vẫn còn nhiều bất cập.

Trên thực tế giữa nhận thức và khả năng ứng phó của các em trên môi trường số còn một khoảng cách khá lớn, đòi hỏi sự quan tâm, trách nhiệm lớn hơn từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Yêu cầu đặt ra là công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng phải được triển khai một cách tổng thể, có sự tham gia của toàn xã hội. Gia đình cần đồng hành và lắng nghe; nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số; các nhà mạng, nền tảng công nghệ cần nâng cao trách nhiệm bảo vệ người dùng trẻ. Các cơ quan, tổ chức liên quan chú trọng công tác tuyên truyền, giám sát, cảnh báo, ngăn chặn sớm nội dung xấu độc, đảm bảo an toàn cho trẻ em. Cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc trẻ em đề cao vai trò, trách nhiệm trong giáo dục kiến thức, hướng dẫn kỹ năng để trẻ em biết tự bảo vệ mình khi tham gia môi trường số...

Bởi vậy, một trong những trọng tâm của chiến dịch “Không một mình” là đưa các thông điệp về an toàn số đến gần hơn với học sinh thông qua trường học, thầy cô, bạn bè và các hoạt động tương tác, hình thành thói quen “biết trước - nhận diện sớm - xử lý đúng - tìm kiếm hỗ trợ” trong đời sống số của các em. Thông qua đó, các em được trao cơ hội trở thành những người lan tỏa kiến thức, kỹ năng và tinh thần kết nối an toàn trong cộng đồng học đường. Có thể, các em không thay thế vai trò của người lớn trong việc xử lý những tình huống nhạy cảm, nhưng là một mắt xích tích cực trong việc tạo dựng văn hóa an toàn số từ chính môi trường học tập của mình.

Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện của UNICEF tại Việt Nam phát biểu tại Lễ khởi động chiến dịch "Không một mình" năm 2026. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN
Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện của UNICEF tại Việt Nam phát biểu tại Lễ khởi động chiến dịch "Không một mình" năm 2026. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Để bảo vệ trẻ em trên môi trường số, nhiều quốc gia đang chuyển từ cách tiếp cận nới lỏng sang bảo vệ chủ động, kết hợp giữa luật pháp, giáo dục và trách nhiệm xã hội.

Gần đây, Chính phủ Anh đã mở tham vấn quốc gia về việc trẻ sử dụng mạng xã hội và thiết bị số, với các đề xuất như nâng độ tuổi được phép tự quyết khi dùng dịch vụ số, hạn chế các tính năng dễ gây cuốn hút như chuỗi tương tác liên tục hay kết nối không dừng, cân nhắc giới hạn dùng điện thoại ban đêm và giảm sao nhãng trong trường học…

Ở Các tiểu vương quốc A rập thống nhất (UAE), Luật An toàn số cho trẻ em có hiệu lực từ đầu năm 2026 quy định các nền tảng và nhà cung cấp Internet tăng xác minh độ tuổi, lọc nội dung, hạn chế quảng cáo nhắm tới trẻ, đồng thời đặt nghĩa vụ pháp lý rõ ràng lên phụ huynh trong việc giám sát hoạt động số của con em mình.

Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) nhấn mạnh thông điệp: Mọi chính sách số phải đặt lợi ích của trẻ em làm trung tâm, kết hợp nguyên tắc bảo vệ an toàn với bảo đảm quyền tiếp cận, tham gia và phát triển; đồng thời đề cao trách nhiệm cần được chia sẻ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, nhà trường và gia đình; thiết kế nền tảng an toàn ngay từ đầu (xác minh, cài đặt quyền riêng tư phù hợp độ tuổi, giảm thông báo gây sao nhãng cho trẻ, xây dựng trường học ít bị thiết bị cá nhân chi phối…

Từ khuyến cáo của UNICEF và cách làm của một số quốc gia, hy vọng sẽ là những kinh nghiệm bổ ích để Việt Nam tiếp cận, học hỏi, nhằm bảo vệ an toàn trẻ em trên môi trường số.

Yến Nhi

Tin cùng chuyên mục

Yến Nhi

Khơi dậy sức mạnh mềm văn hóa

Việc chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng về phát huy sức mạnh mềm của văn hóa, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kỳ hội nhập.

Tiến Hiếu

Bảo đảm chính sách đãi ngộ cho nhà giáo

Việc thí điểm sắp xếp, sáp nhập mạng lưới cơ sở giáo dục công lập trên cả nước từ ngày 1/7/2026 sẽ được Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá toàn diện trước ngày 30/4/2027 theo lộ trình tại Công văn 4054/BGDĐT. Vấn đề được dư luận quan tâm là chế độ, chính sách phù hợp cho đội ngũ nhà giáo khi sắp xếp được đảm bảo.

Trung Sơn

Linh hoạt đổi mới trường chuyên

Đề xuất mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo ba khối thay vì theo từng môn học đang gây nhiều tranh luận. Mục đích thì hiển nhiên không có gì phải bàn cãi, nhưng cách thức và thời điểm đổi mới là những điều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Hải Yên

Đừng để sự tự nguyện trở thành nghĩa vụ

Những khoản đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện đôi khi trở thành áp lực đối với phụ huynh. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT không chỉ siết chặt việc thu, quản lý tiền của Ban đại diện cha mẹ học sinh mà còn bảo vệ quyền lựa chọn của phụ huynh và sự công bằng trong trường học.

Thùy Hương

Không được tạm bợ với tiêu chuẩn an toàn

Tổn thất đau xót của vụ cháy điểm học tạm của Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) một lần nữa đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận nghiêm túc trách nhiệm bảo đảm an toàn trường học và trang bị kỹ năng phòng ngừa, ứng phó sự cố.

Hoài Nam

Đánh thức nguồn lực từ tài nguyên dữ liệu

Trong kỷ nguyên số, một nguồn lực mới đang ngày càng khẳng định vị trí đặc biệt: Dữ liệu. Không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý, dữ liệu đang trở thành một loại tài nguyên chiến lược, tư liệu sản xuất mới, thậm chí là lợi thế cạnh tranh quyết định vị thế của quốc gia và doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu.

Dành cho bạn

Hà Ngọc

Khi đột phá giáo dục thành nền tảng của đột phá công nghệ

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 28/10 nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71, đưa giáo dục đại học trở thành nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Thùy Dương

Hiện thực hóa chính sách trọng dụng nhân tài

Thước đo thành công của chính sách nhân tài không nằm ở những quan điểm, tư duy trong một kết luận hay một chương trình hành động trên giấy, mà nằm ở khả năng hiện thực hóa các chính sách đó.

Thu Hằng

Đừng để hành trình dang dở

Hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo lường bằng số khoản vay hay lượt tư vấn, mà còn ở khả năng giúp người học ổn định tình hình, tiếp tục học tập hoặc tìm được một lộ trình phù hợp hơn.

Minh Thuyết

Trao cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên

Trong rất nhiều chính sách dành cho phụ nữ, cho bình đẳng giới, hỗ trợ phụ nữ vươn lên khẳng định vị trí của mình trong gia đình và xã hội… thì chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ, trẻ em gái khu vực này luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước.

Xuân Phong

Sứ mệnh hòa bình và 'mệnh lệnh' của tri ân

Dù mới được triển khai hơn sáu tháng, nhưng những ngày qua và chắc chắn cả những ngày tiếp theo, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ là chiến dịch được chờ đợi nhất, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất trong lòng nhân dân.