Ngày 14/10 là một ngày đặc biệt không chỉ với người dân TP Hồ Chí Minh, mà cả với hàng triệu người dân đất Việt khi TP Hồ Chí Minh tổ chức trọng thể lễ viếng, lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ được tim thấy tại Công viên Lê Thị Riêng trong thời gian qua.
Sau gần 60 năm nằm lại trong lòng đất, hài cốt các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố. Lễ tiễn đưa hài cốt các liệt sĩ diễn ra trang trọng và xúc động. Đông đảo người dân thành phố, với bông cúc trắng trên tay, đứng hai bên đường tiễn biệt. Cuộc tiễn đưa mang theo bao tình cảm của đồng đội, đồng bào và niềm hy vọng của những gia đình, một ngày nào đó sẽ tìm lại tên cho các liệt sĩ.
Một ngày sau đó, ngày 15/10, cũng là một ngày làm rung động trái tim bao người, khi tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên (Tuyên Quang), lễ viếng, lễ truy điệu và an táng 93 hài cốt liệt sĩ đã diễn ra đầy xúc động. Đây là những liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, được tìm kiếm, quy tập tại các xã Thanh Thủy, Minh Tân, Vĩnh Tuy và phường Bình Thuận. Từ sáng sớm, đông đảo cán bộ, chiến sĩ và người dân đã có mặt tại nghĩa trang. Dòng người lặng lẽ nhưng mang trong mình niềm biết ơn sâu sắc công lao của các anh hùng liệt sĩ, hôm nay đã đến tiễn đưa các anh trở về với đất mẹ.
Không chỉ ở Tuyên Quang hay TP Hồ Chí Minh, trong nhiều ngày qua, tại các địa phương trên cả nước, nhất là tại các địa bàn trọng điểm, chiến dịch đã được triển khai với các nhiệm vụ trọng tâm như: Tìm kiếm, quy tập hài cốt, thu thập và phân tích mẫu sinh phẩm, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và rà phá bom mìn, vật nổ. Nhiều hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy và an táng trọng thể.
Tính đến 13/10, đã có 3.611 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập (đạt 51,59% chỉ tiêu). Trong đó, 2.374 hài cốt được tìm kiếm, quy tập trong nước; 217 hài cốt tại Lào và 1.020 hài cốt tại Campuchia. Cùng với công tác tìm kiếm, quy tập, các địa phương và đơn vị đã tổ chức 24 lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ, đưa 1.118 hài cốt liệt sĩ về an nghỉ tại các nghĩa trang.
Hiện có 32 đội tìm kiếm, quy tập với tổng quân số 1.588 người đang thực hiện nhiệm vụ, gồm 13 đội trong nước và 19 đội ở nước ngoài. Trong số các đội làm nhiệm vụ ở nước ngoài, có 8 đội tại Lào và 11 đội tại Campuchia.
Đây là con số bước đầu của “Chiến dịch 500 ngày đêm”, nhưng là nỗ lực rất lớn của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là những người trực tiếp làm công việc tại thực địa, những người ngày đêm thầm lặng trong phòng thí nghiệm gen đến các bãi mìn được làm sạch…
Chiến dịch ấy được mở bằng mệnh lệnh của trái tim, bằng hiệu lệnh của “cuộc hành quân trong thời bình” với quyết tâm cao nhất để “hành trình trả lại tên” cho các anh hùng liệt sĩ sớm được hoàn thành. Bởi đằng sau mỗi bước chân hành quân trong chiến dịch là bao hy vọng, mong mỏi rút ngắn lại những ngày tháng chờ đợi của biết bao gia đình có người thân hy sinh mà đến nay, dù chiến tranh đã lùi xa, vẫn chưa thể trở về.
Hôm nay, những hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập, an táng không chỉ góp phần nào xoa dịu nỗi đau mất mát cho các gia đình, mà tiếp tục khẳng định đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", tinh thần nhân văn sâu sắc ngàn đời của dân tộc ta. Chiến dịch không chỉ dừng lại ở nghĩa cử tri ân, mà còn là bài học giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ trẻ: “Đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ”.
Tuy nhiên, quy tập và an táng hài cốt liệt sĩ mới chỉ là bước khởi đầu của chiến dịch. Điều đang được chờ đợi nhất là công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, để sau mỗi tấm bia "Liệt sĩ chưa rõ thông tin" là một cái tên, một liệt sĩ được trở về với gia đình.
Công cuộc này đòi hỏi một cuộc chạy đua với thời gian để hàng trăm nghìn mẫu sinh phẩm thân nhân đã được thu thập, hàng chục nghìn mẫu hài cốt trong các nghĩa trang đã được rà soát, lấy mẫu và đưa vào phân tích gen thế hệ mới. Mỗi mẫu ADN được đồng bộ thành công vào cơ sở dữ liệu quốc gia chính là một nhịp cầu nối liền quá khứ với hiện tại, là sự chờ đợi và hy vọng bao năm của các gia đình liệt sĩ.
Tại tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 3/10, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đã đề nghị các địa phương tiếp tục bổ sung mẫu sinh phẩm thân nhân theo dòng cha theo hướng dẫn của Bộ Công an. Theo Phó Thủ tướng, mặc dù công tác lấy mẫu sinh phẩm thân nhân đã cơ bản hoàn thành chỉ tiêu, việc ứng dụng công nghệ xác định ADN thế hệ mới đòi hỏi tiếp tục bổ sung mẫu để bảo đảm dữ liệu phục vụ đối chiếu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
“Chiến dịch 500 ngày đêm” còn chín tháng nữa sẽ kết thúc theo dự kiến (chiến dịch chính thức được phát động từ ngày 2/4/2026, thời gian thực hiện từ 15/3/2026 đến 27/7/2027). Nhưng còn rất nhiều khó khăn và nhiều công việc phải làm để có thể đạt được mục tiêu: Quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, hoàn thành lấy mẫu khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
Nhưng những phần mộ, hài cốt liệt sĩ tiếp tục được tìm thấy, như tại Công viên Lê Thị Riêng hay Vị Xuyên… trong những ngày qua sẽ tiếp thêm nguồn động lực to lớn cho toàn quân và toàn dân trong chặng đường tiếp theo của chiến dịch. Để cho dù ở bất cứ đâu, nơi cánh rừng xa xôi, ngọn núi hiểm trở, con đèo xa…, chỉ cần có một thông tin, dẫu mong manh, cũng có thể thắp sáng tia hy vọng cho mỗi gia đình có liệt sĩ còn chưa thìm thấy. Để hành trình đưa các anh trở về đất mẹ là hành trình lớn nhất trong tình tình yêu thương vô hạn của đồng chí, đồng bào và gia đình, người thân.
