Tuy nhiên, sau khi thực hiện cắm mốc phạm vi bảo vệ hồ theo Quyết định số 600 ngày 20/3/2025 của UBND tỉnh Bình Phước (cũ), nhiều hộ mới phát hiện phần lớn diện tích đất của mình nằm trong phạm vi bảo vệ công trình, kéo theo những vướng mắc về tách thửa, thế chấp và sử dụng đất.
Từ đất có sổ đến “lọt” vào hành lang
Ông Nguyễn Quốc Huấn cho biết gia đình đã sử dụng đất ổn định từ đầu những năm 1980, được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1996, trong đó có 400 m² đất ở.
Gia đình ông Nguyễn Quốc Huấn, ở tổ 21, khu phố Tân Long, phường Đồng Phú, đến khu vực này sinh sống, lập nghiệp từ đầu những năm 1980. Năm 1996, gia đình ông được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có 400 m2 đất ở.
Hàng chục năm qua, gia đình ông Huấn sử dụng ổn định diện tích đất này, đầu tư sản xuất và xây dựng cuộc sống. Tuy nhiên, khi làm thủ tục đo vẽ, tách thửa cho các con, ông Huấn mới biết diện tích đất của gia đình nằm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi hồ Suối Giai.
Điều khiến gia đình ông lo lắng là việc xác định phạm vi bảo vệ công trình đã ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền liên quan đến thửa đất. Việc tách thửa cho các con gặp khó khăn, trong khi tài sản trên đất và khả năng sử dụng quyền sử dụng đất để vay vốn ngân hàng cũng bị ảnh hưởng.
“Đất đã có sổ từ năm 1996, trong đó có 400 m2 đất ở. Bây giờ khi đo vẽ, tách thửa thì phát hiện đất nằm trong hành lang nên gia đình rất lo lắng. Chúng tôi mong các cấp chính quyền xem xét lại cao trình, ranh giới để người dân ổn định cuộc sống, tiếp tục sản xuất, phát triển kinh tế”, ông Huấn nói.
Trường hợp của ông Huấn không phải cá biệt. Gia đình anh Nguyễn Ngọc Luyện, ở khu phố Tân Bình, phường Đồng Phú, sử dụng hơn 35.000 m2 đất từ năm 1980; trong đó đã chuyển đổi mục đích sử dụng 3.200 m2 đất ở. Khi thực hiện thủ tục liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để thế chấp ngân hàng, anh mới biết hơn 95% diện tích đất canh tác của gia đình được xác định nằm trong phạm vi cao trình bảo vệ công trình thủy lợi.
Theo anh Luyện, nếu phạm vi này được áp dụng thì ảnh hưởng rất lớn đến gia đình, bởi không chỉ đất sản xuất mà cả phần đất ở cũng bị tác động. “Gia đình tôi ở đây từ năm 1980. Bây giờ đưa cao trình lên thì thậm chí ảnh hưởng đến cả nhà ở đã sử dụng hàng chục năm. Tôi đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét lại vấn đề này vì thiệt hại đối với người dân là rất lớn”, anh Luyện kiến nghị.
Người dân cho biết sau khi cắm mốc phạm vi bảo vệ công trình mới phát hiện nhiều diện tích đất đang sử dụng nằm trong khu vực được xác định bảo vệ.
Theo phản ánh của người dân, nhiều trường hợp chỉ phát hiện diện tích đất của mình nằm trong phạm vi bảo vệ công trình khi thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai như cấp đổi giấy chứng nhận, tách thửa hoặc thế chấp ngân hàng.
Ông Nguyễn Đình Hạp, ở khu phố Tân Long, cho biết gia đình có khoảng 9 ha đất. Khi thực hiện thủ tục đổi giấy chứng nhận, ông mới được biết một phần diện tích đất thuộc hành lang hồ Suối Giai.
Theo ông Hạp, nếu việc xác định phạm vi bảo vệ công trình liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất của người dân thì cần được thông báo để người dân biết, phối hợp và có ý kiến. “Đất của chúng tôi có sổ đỏ. Nếu có vấn đề liên quan đến tài sản của dân thì phải thông báo để dân biết và có ý kiến. Chúng tôi mong cơ quan chức năng xem xét lại các mốc của thủy lợi, đối chiếu với những mốc đã được đo đạc trước đây”, ông Hạp nói.
Tương tự, anh Hoàng Trung Thông, chủ cơ sở Suối Giai Farmstay, khu phố Tân Long cho biết gia đình có khoảng 2,5 ha đất đã được cấp giấy chứng nhận từ năm 2008 và năm 2012. Sau khi xác định cao trình, phần diện tích đất của nhiều hộ dân trong khu vực bị ảnh hưởng đáng kể; có hộ được cho là bị ảnh hưởng tới 95% diện tích đất đang sử dụng.
“Bất cập lớn nhất là các cơ quan Nhà nước phải thống nhất với nhau trước khi đưa ra một quyết định liên quan đến quyền sử dụng đất của người dân. Đất đã có giấy chứng nhận do một cơ quan Nhà nước cấp, nhưng nay một quy định khác lại xác định phần đất đó nằm trong phạm vi bảo vệ công trình. Người dân không biết căn cứ nào được áp dụng”, anh Thông nói.
Anh Thông kiến nghị cơ quan quản lý đất đai và thủy lợi cùng rà soát, xác định cụ thể ranh giới để người dân biết phần đất nào thuộc phạm vi bảo vệ, phần nào được tiếp tục sử dụng, qua đó yên tâm sản xuất và ổn định cuộc sống.
Làm rõ ranh giới, bảo đảm quyền lợi người dân
Theo Quyết định số 600 ngày 20/3/2025 của UBND tỉnh Bình Phước (cũ) về việc phê duyệt phương án cắm mốc chỉ giới phạm vi bảo vệ công trình hồ Suối Giai, phương án được phê duyệt với 148 mốc chỉ giới, cao trình cắm mốc 64,5 m.
Chủ đầu tư thực hiện phương án là Công ty TNHH MTV Dịch vụ Thủy lợi Bình Phước. Công ty được giao tổ chức cắm mốc chỉ giới và bàn giao cho UBND cấp xã nơi có công trình để phối hợp quản lý theo quy định; thời gian thực hiện trong năm 2025.
Việc cắm mốc nhằm xác định phạm vi bảo vệ công trình hồ Suối Giai. Tuy nhiên, sau khi mốc giới được xác lập, nhiều hộ dân có đất ven hồ phản ánh phần diện tích đất ở, đất sản xuất đã được cấp giấy chứng nhận từ nhiều năm trước nằm trong phạm vi này.
Vấn đề đặt ra cần làm rõ cơ sở xác định ranh giới, đối chiếu với hồ sơ đất đai đã được cấp, hiện trạng sử dụng đất và quá trình quản lý công trình qua các thời kỳ, nhất là đối với những hộ đã sinh sống, sản xuất ổn định hàng chục năm.
Theo ông Trương Hữu Thành, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Phú, việc xác định ranh giới phạm vi bảo vệ hồ Suối Giai đã được địa phương quan tâm từ trước.
Trước đây, UBND huyện Đồng Phú (cũ) đã nhiều lần kiến nghị cơ quan chuyên môn và đơn vị quản lý thủy lợi thực hiện việc cắm mốc để xác định ranh giới, phục vụ việc cấp mới, cấp đổi và tách thửa cho người dân. Trong các năm 2023 và 2024, địa phương đã có các văn bản đề nghị thực hiện việc này.
Đến tháng 3/2025, UBND tỉnh Bình Phước ban hành Quyết định số 600 phê duyệt phương án cắm mốc chỉ giới phạm vi bảo vệ công trình hồ Suối Giai. Sau khi triển khai cắm mốc, người dân phản ánh việc xác định cao trình ảnh hưởng đến diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận, trong đó có đất ở và nhà ở đã xây dựng.
Ông Trương Hữu Thành cho biết UBND thành phố Đồng Nai đã có báo cáo trả lời ý kiến, kiến nghị của cử tri tại kỳ họp thường lệ năm 2026 của HĐND thành phố. Theo đó, Sở Nông nghiệp Môi trường được giao phối hợp với Công ty TNHH MTV Dịch vụ Thủy lợi Đồng Nai và chính quyền địa phương làm việc với người dân để xác định cụ thể các trường hợp liên quan.
“Thời gian tới, UBND phường Đồng Phú sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp Môi trường và Công ty TNHH MTV Dịch vụ Thủy lợi Đồng Nai làm việc với người dân, xác định cụ thể những diện tích nằm trong phạm vi cắm mốc để có kiến nghị, báo cáo thành phố xem xét”, ông Thành cho biết.
Theo lãnh đạo UBND phường Đồng Phú, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc bàn giao liên quan đến phần việc quản lý công trình thủy lợi cũng cần được làm rõ. Địa phương sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để xác định cụ thể những diện tích bị ảnh hưởng và báo cáo cấp có thẩm quyền.
Đất sản xuất và nhà ở của người dân nằm dọc hồ Suối Giai, trong đó có những diện tích đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ nhiều năm trước.
Việc bảo đảm an toàn công trình thủy lợi là yêu cầu cần thiết trong quản lý hồ chứa. Tuy nhiên, với những diện tích đất người dân đã sử dụng ổn định hàng chục năm và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, việc xác định phạm vi bảo vệ cần được rà soát cụ thể, công khai và đối chiếu đầy đủ với hồ sơ pháp lý, hiện trạng sử dụng đất.
Người dân mong muốn cơ quan chức năng không chỉ xác định ranh giới trên bản đồ mà cần làm rõ phần diện tích nào thực sự thuộc phạm vi bảo vệ công trình, phần diện tích nào được tiếp tục sử dụng và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân sẽ được xử lý như thế nào nếu có sự chồng lấn.
Việc sớm làm rõ những vấn đề này sẽ giúp thống nhất ranh giới giữa quản lý công trình thủy lợi và quản lý đất đai, tháo gỡ các vướng mắc về cấp đổi, tách thửa, thế chấp và sử dụng đất; đồng thời bảo đảm an toàn hồ Suối Giai và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân đã sinh sống, sản xuất ổn định tại khu vực trong nhiều năm.
